Политика под контролем Тата Стил: в Нидерландах сорвалось введение запрета на использование шлака

Zeeland wil verbod staalslakken, maar gaat dat lukken? 'Politiek zit in de zakken van Tata Steel' Waarom lukt het maar niet om een verbod over het gebruik van staalslakken in te voeren? Journalist Bart Vuijk van het Noord-Hollands Dagblad deed onderzoek en kwam erachter dat Tata Steel een dikke vinger in de pap heeft. Vuijk maakte een reconstructie voor zijn dagblad, over hoe de industrie zich met het verbod bemoeit. In 2025 nam de Tweede Kamer een motie aan voor een totaalverbod van staalslakken. "Die was afkomstig van de Partij voor de Dieren, en was glashelder." Maar het verbod is er nog steeds niet. Vuijk toonde in zijn onderzoek aan dat de bedrijven zich actief bemoeien met het beleid dat in Den Haag wordt gemaakt. Dode vissen De staalslakken mogen op dit moment alleen onder voorwaarden gebruikt worden, maar Vuijk heeft daar vraagtekens bij. "De vorige staatssecretaris zei heel trots dat 'de pauzeknop was ingedrukt'. En de nieuwe lijkt ook nog niet veel vooruitgang te boeken. Maar ze mogen het nog overal gebruiken, vooral in het water. Onder de weg mag je het tot een halve meter dik gebruiken, maar zo dik zijn die lagen nooit." Volgens Vuijk ging het in Noord-Holland een paar keer overduidelijk mis met gebruik van staalslakken in water, onder andere in Haarlemmermeer. "Daar werden de bodems van siervijvers verstevigd met staalslakken uit België. Het water raakte vergiftigd en de vissen gingen dood." In Zeeland denkt de visserijsector dat er een verband is tussen de staalslakken in de Oosterschelde en de sterfte onder kreeften. Voorlopig is dat niet bewezen. Een onderzoek hiernaar loopt nog steeds. Politieke invloed Tata Steel en Pelt en Hooykaas (het bedrijf dat de staalslakken verkoopt die Tata produceert) hebben veel invloed op de manier waarop de politieke discussie rond de staalslakken wordt gevoerd, zegt Vuijk. Pelt en Hooykaas is onderdeel van De Hoop, een bedrijf uit Terneuzen. Staalslakken in water Staalslakken zijn een restproduct uit de staalindustrie. Ze worden al decennia gebruikt bij grote werkzaamheden aan dijken en vaargeulen in de Ooster- en Westerschelde. Bij het gebruik worden grote vraagtekens gesteld omdat het vermoeden bestaat dat staalslakken het water vervuilen en zorgen voor sterfte bij kreeften en andere zeedieren. Onderzoek naar die sterfte heeft tot nu toe niet aangetoond dat staalslakken daar de oorzaak van zijn. Er zijn wel duidelijke voorbeelden van problemen met staalslakken die op land worden gebruikt. Dat gebeurt als ze blootliggen en in contact komen met water. Dat er in zeewater geen effecten worden gemeten door onderzoekers wordt verklaard door het feit dat ze in grote volumes water worden gestort, zodat de schadelijke stoffen verdund worden. Bij de beantwoording van Kamervragen werkten ambtenaren nauw samen met Pelt en Hooykaas. "Die vragen gingen naar de directeur 'ter controle', maar in plaats van dat er een punt of komma werd veranderd kwam er een heel juridisch verhaal terug van de advocaat van Pelt en Hooykaas. En daarin stonden alle zogenaamd positieve kanten aan het gebruik van staalslakken." Daarna gingen de beantwoorde vragen terug naar de staatssecretaris. "En die zet er gewoon zijn handtekening onder", zegt Vuijk. Weinig vertrouwen Ook het provinciebestuur van Zeeland wil een verbod op staalslakken. "Dat is dapper, en ik hoop dat Noord-Holland daar naar kijkt en durft te volgen. Want de provincie Noord-Holland heeft geen idee hoe ze bij Tata Steel moeten handhaven." De journalist heeft er weinig vertrouwen in dat er ook landelijk verandering komt. "Het is duidelijk dat de politiek diep in de zakken van de industrie en in dit geval Tata Steel zit. Die zijn nu al bezig om Kamerleden van partijen die ze gunstig gezind zijn te bewerken."