Завод «Ниевядов» готовит запуск производства артиллерийских снарядов калибра 155 мм и развивает собственные технологии

Niewiadów też upadł w 2011 roku, a jednak udało się wam wskrzesić biznes. Kluczową rolę odegrał syndyk, który utrzymał produkcję specjalną. To była sytuacja wyjątkowa. Kiedy pojawiliśmy się tutaj w 2019 roku, zastaliśmy nie tylko dokumentację techniczną i oprzyrządowanie, ale też ludzi, kontrakty i odpowiednią infrastrukturę. Uznaliśmy, że to najlepsze miejsce do rozpoczęcia polonizacji produkcji amunicji i środków bojowych. Ruszyliśmy z inwestycjami. Odtwarzanie skali działania zaczęliśmy od odzyskiwania gruntów. Większość terenów Niewiadowa została bowiem wcześniej sprzedana – do nas trafiło nieco powyżej trzech hektarów. Już pozyskaliśmy ok. 100 hektarów i rozwijamy się dalej. Lada moment możecie uruchomić produkcję amunicji artyleryjskiej najbardziej pożądanego kalibru – 155 mm. Tego nie robi się z dnia na dzień. Na samą dostawę maszyn w tej branży trzeba czekać 2–3 lata. Działam w tym biznesie ponad 20 lat, pracowałem przy różnych projektach m.in. z bardzo doświadczonymi firmami z Czech oraz Słowacji. Stąd jednym z planów rozwojowych, jaki zarysowałem w 2020 roku, była możliwość prefabrykacji materiałów wybuchowych we współpracy ze słowacką Konštruktą, która do ich elaboracji (napełniania skorup pocisków materiałem wybuchowym) wykorzystuje metodę ślimakowania. Przeprowadziliśmy więc negocjacje i zakontraktowaliśmy te linie. Kiedy po 2022 roku popyt na amunicję eksplodował, byliśmy przygotowani. W tej branży liczy się nie tylko analiza, ale też wyczucie momentu i zdolność do podejmowania decyzji, zanim zrobią to inni. Infa-foto 054-057 TOP RANKING ZBROJENIOWKA WYWIAD LUBINSKI Fot.: Filip Miller Projekt jest bardzo ambitny – uruchamiacie produkcję 120 tys. sztuk amunicji, z możliwością zwiększenia do 180 tys. To wielokrotnie więcej niż obecnie. To ambitny plan, ale wykonalny. Produkcję podzieliliśmy na trzy linie o wydajności po 60 tys. sztuk amunicji rocznie. Dzięki temu możemy elastycznie reagować na potrzeby rynku. Jedna lub dwie linie będą produkować amunicję 155 mm, a pozostała na przykład pociski 120 mm do moździerzy czy czołgów. Przy takim wzroście skali zawsze pojawiają się „wąskie gardła”. Gdzie widzi je pan dzisiaj? Oczywiście, jest to wyzwanie. Dziś wiele komponentów, materiałów i mocy produkcyjnych jest już zakontraktowanych. Inwestycje rozpoczęte po wybuchu wojny w Ukrainie nadal nie osiągnęły pełnej skali. Dlatego stawiamy na polonizację. Nie chcemy być wyłącznie montownią opartą na zagranicznych dostawcach. Pracujemy nad uruchomieniem krajowej produkcji kolejnych komponentów, między innymi we współpracy z Polską Grupą Odlewniczą. Największym w Polsce wyzwaniem może być chemia pocisku. Polska ma Nitro-Chem, który dysponuje rozwiniętą produkcją materiałów wybuchowych. Problem polega na tym, że zakład jest dziś bardzo mocno obłożony zamówieniami. Dlatego zadbaliśmy o dywersyfikację dostaw i współpracę z partnerami zagranicznymi. Mamy więc duże możliwości dostarczenia klientowi gotowego produktu, ale możemy również produkować w oparciu o materiały nam powierzone. A ludzie? To jedno z najbardziej krytycznych „wąskich gardeł”. Doświadczonych specjalistów jest bardzo niewielu. Dziś zatrudniamy około stu osób przy produkcji. Aby osiągnąć pełne zdolności produkcyjne, będziemy musieli tę liczbę co najmniej podwoić. Jednocześnie uruchamiamy nowe obszary działalności, m.in. projektowanie i produkcję silników rakietowych na paliwo stałe oraz gazogeneratorów. Mamy też rozwiniętą sieć współpracy badawczo-rozwojowej praktycznie ze wszystkimi największymi producentami amunicji w Europie. Mamy więc możliwość kontraktowania pewnych usług, procesów i szkoleń, co daje duże możliwości transferu wiedzy... Na pociskach 155 mm wasze ambicje się jednak nie kończą… To nasz największy projekt, ale jednocześnie rozwijamy kolejne segmenty. Podpisaliśmy 30-letnią umowę licencyjną z liderem rynku, singapurskim ST Engineering, dotyczącą produkcji amunicji 40 mm do granatników. Po naszej stronie będzie zaopatrywanie ponad 20 państw europejskich oraz centrali zakupowej NATO. Głośno było też o wejściu Niewiadowa w segment głowic do dronów. Drony zmieniają współczesne pole walki. W kwestii rozpoznania zastępują statki latające, a wyposażone w głowice bojowe zastępują amunicję artyleryjską – z większymi o wiele możliwościami manewrowymi i zasięgowymi. Dla branży jest to jednak temat relatywnie nowy: dwa lata temu na targach w Niemczech widziałem blisko 50 producentów dronów, ale tylko niecałe 10 proc. z nich miało możliwości projektowania i produkcji modułu, który stanowi o tym, że dron jest bojowy. Widzimy tutaj przestrzeń dla siebie jako partner przemysłowy, chcemy dostarczać kluczowe komponenty, które decydują o wartości bojowej dronów. Rozwijamy się też pod kątem rakiet niekierowanych kalibru 70 mm, które znajdują zastosowanie w uzbrojeniu śmigłowców, ale coraz częściej również w rażeniu z ziemi. Historycznie Niewiadów miał doświadczenie w ich produkcji – jako pocisków S-5. Wspólnie z Instytutem Technicznym Wojsk Lotniczych zmodernizowaliśmy je, aby stać się głównym krajowym producentem elementów składowych dla tej amunicji. Współpracujecie również z Wojskowym Instytutem Technicznym Uzbrojenia nad własną technologią amunicji 155 mm. Jak to ma się do produkcji, z którą startujecie? Opracowanie własnej technologii przynosi korzyści, które nie są jeszcze zauważalne. Teraz powszechna jest produkcja w oparciu o zewnętrzne licencje technologiczne, ale ich właściciele zaczęli po wybuchu wojny w Ukrainie inwestować we własne moce produkcyjne. Może nadejść moment, w którym bardziej opłacalne będzie dla nich samodzielne wykorzystanie technologii niż jej udostępnianie. To czysta kalkulacja, a nie strategia. Dlatego opracowanie własnej technologii jest tak ważne. Własny produkt oznacza inną pozycję negocjacyjną wobec klientów i centrali zakupowej NATO, która będzie konsolidowała potrzeby różnych krajów. Nie mówiąc o tym, że to będzie korzystne dla polskich sił zbrojnych. Wielu prywatnych przedsiębiorców zainteresowało się obronnością po wybuchu wojny w Ukrainie, ale entuzjazm szybko opadł, gdy okazało się, że MON robi zamówienia ad hoc i nie ma co liczyć na jakikolwiek długoterminowy kontrakt. Praktycznie wszystkie firmy chcące wejść na rynek zbrojeniowy spotyka swego rodzaju zimny prysznic i szok, bo polski system przez lata opierał się na zamówieniach rocznych. Trudno budować fabrykę, jeśli nie wiadomo, co będzie kupowane za 2–3 lata. Takie projekty stają się „niebankowalne”. Chociaż pojawiły się pierwsze jaskółki kontraktów na wiele lat przy okazji olbrzymiego unijnego programu SAFE. Teoretycznie umożliwia to już firmom planowanie. Tylko żeby wejść w SAFE, trzeba było być przygotowanym. I tu robi się błędne koło. Dlatego trzeba mieć horyzont wykraczający poza potrzeby lokalne, a jednocześnie wyczucie, w jakich kierunkach należy iść. Fot.: Materiały prasowe W naszym rankingu mamy prywatne firmy, które bez kontraktów w Skandynawii czy Niemczech nigdy nie zrobiłyby biznesu. Polska odpowiada za kilkanaście procent ich przychodów. W Niemczech, gdzie jesteśmy partnerem dużego gracza, zrobiono spotkanie przemysłu i zdefiniowano, jaki podmiot w czym się specjalizuje. Standardem są kontrakty na siedem lat, często z możliwością przedłużenia do dziesięciu. Dodatkowo firmy dostają do trzech lat na przygotowanie zdolności produkcyjnych. Czyli mamy wszystko policzone, określoną rentowność etc., ale nie musimy produktu dostarczać jutro czy pojutrze. Mamy czas, żeby się przygotować: poszerzyć kompetencje, kupić dodatkowe wyposażenie, znaleźć odpowiednią sieć kooperantów. Dzięki temu przemysł rozwija się bardziej efektywnie, a państwo ostatecznie kupuje taniej. Tymczasem w Polsce do niedawna oczekiwano dostaw jeszcze w roku ogłoszenia przetargu. Przy obecnym popycie na uzbrojenie oznacza to wyższe koszty i słabszą pozycję negocjacyjną. Jesteśmy narażeni na to, że zapłacimy za uzbrojenie więcej. Można było to lepiej zaplanować? Przecież wiedzieliśmy, że wojna w Ukrainie wybuchła. Mogliśmy już wtedy uruchomić zakupy i kontraktować dostawy. Zaczęto za to dyskutować na temat budowania zdolności produkcyjnych w Polsce – co z zasady jest słuszne – ale nie przełożyło się to na odpowiednie zamówienia. Można było to poukładać bardziej strategicznie. Czy ratunkiem może być program SAFE? Są obawy, że skonsumuje go głównie domena państwowa. Pierwsza edycja kontraktów z SAFE była zdominowana przez podmioty państwowe z PGZ na czele i państwowo-prywatne. Prywatni gracze stanowili mniejszość. Podstawowe pytanie brzmi: Po jakich cenach będą realizowane te kontrakty? Ja takiej wiedzy nie mam, ale gorąco wierzę, że po rynkowych, a nie zarezerwowanych dla podmiotów posiadających monopol w danej części rynku. My liczymy przede wszystkim na kolejne odsłony programu i zamówienia wielonarodowe. To tam upatrujemy największych możliwości rozwoju. Nie tylko w Polsce widać, że prywatne firmy mają większe szanse na publiczne projekty, jeśli oddadzą mniejszościowy pakiet inwestorowi państwowemu. Gdyby państwo chciało wejść kapitałowo do Niewiadowa, rozważylibyście taki scenariusz? Jesteśmy spółką giełdową, więc z definicji jesteśmy otwarci na takie rozwiązania. Ma to szczególny sens, bo Niewiadów jest zlokalizowany w geograficznym centrum Polski. Kilkanaście kilometrów od centralnego węzła kolejowego w Koluszkach, kilka kilometrów od centralnej składnicy uzbrojenia, z każdej strony mamy praktycznie identyczną odległość od granicy. Realizujemy też projekty, które mogą uzupełniać działania państwowych grup zbrojeniowych i mają znaczenie strategiczne dla bezpieczeństwa kraju. Jesteśmy otwarci na przedstawicieli państwa w zarządzie czy radzie nadzorczej. Przygotowujemy się, żeby być partnerem zarówno dla przemysłu państwowego, jak i dla państwa. Żeby być gotowym, gdy ktoś zapyta: „dobrze, no to co możecie dostarczyć?”.