Психологи объяснили феномен «ночного слабости» и дали советы, как не принимать поспешных решений после 22:00

Sau 22 giờ, người trẻ làm gì khi “yếu lòng”? Trên mạng xã hội, không ít người trẻ gọi khoảng thời gian sau 22 giờ là “giờ yếu lòng”. Đây là lúc họ dễ nhớ người cũ, suy nghĩ về những chuyện xảy ra trong ngày hoặc đưa ra những quyết định mà sáng hôm sau có thể phải xem xét lại. Phạm Thị Bình, 23 tuổi, nhân viên tiệm nail Kam Box, cho biết cô thường suy nghĩ nhiều về chuyện tình cảm khi đêm xuống. Có thời điểm Bình từng hành động theo cảm xúc, nhưng hiện tại cô chọn cách bỏ điện thoại xuống và đi ngủ nếu nhận thấy mình bắt đầu suy nghĩ quá nhiều. Tương tự, Dương Trúc Như, 28 tuổi, chợ Phạm Thế Hiển, P.Chánh Hưng, TP.HCM, thường nghĩ về chuyện cá nhân, gia đình và tình cảm vào ban đêm. Theo Như, ban ngày có quá nhiều việc phải giải quyết nên đến tối mới có thời gian nhìn lại những chuyện đã xảy ra. “Vì ban ngày bận bịu với rất nhiều việc nên tối mới có thời gian suy ngẫm”, Như nói. Phạm Minh Ánh, 30 tuổi, P.Khánh Hội, TP.HCM, nhân viên văn phòng, cũng có thói quen nhìn lại những việc đã làm trong ngày. Làm việc từ 8 giờ sáng đến tối, Ánh cho rằng ban đêm yên tĩnh hơn nên nhiều cảm xúc dễ xuất hiện. Không chỉ phụ nữ trẻ, Trần Anh Tuấn, 32 tuổi, đường Lê Ngọc Hân, P.Hai Bà Trưng, TP.Hà Nội, cũng nhận thấy nhiều người có xu hướng đưa ra quyết định vào ban đêm. Theo anh, có người “chốt đơn” lúc 2 giờ sáng, có người cố níu kéo một mối tình hoặc nhắn tin cho người yêu cũ khi không còn đủ tỉnh táo. Từ những trải nghiệm này, câu hỏi đặt ra là: vì sao sau 22 giờ, con người lại dễ suy nghĩ và hành động theo cảm xúc hơn? Vì sao sau 22 giờ cảm xúc dễ lấn át lý trí? Theo thạc sĩ tâm lý Đặng Hoàng An, cựu giảng viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, việc nhiều người cảm thấy dễ suy nghĩ hoặc yếu lòng hơn sau 22 giờ có thể liên quan đến việc đây là khoảng thời gian con người có nhiều không gian hơn cho bản thân. Sau một ngày làm việc, học tập và giải quyết nhiều mối quan tâm, nhịp sống bắt đầu chậm lại. Trước khi đi ngủ, mỗi người có thêm thời gian nhìn lại những gì đã xảy ra trong ngày, từ công việc, các mối quan hệ đến những chuyện khiến bản thân chưa hài lòng. “Sau một ngày làm việc, não bộ cũng cần thời gian nghỉ ngơi. Trước khi đi vào giấc ngủ, đó là khoảng thời gian mình có cho bản thân, nên lúc đó mình có thể suy nghĩ về những điều diễn ra trong cuộc sống, chiêm nghiệm và chắt lọc lại một ngày”, ông An phân tích. Theo chuyên gia, ban ngày con người phải tập trung vào nhiều mối quan tâm cùng lúc như công việc, học tập, gia đình, bạn bè và các trách nhiệm khác. Sự chú ý vì thế được phân tán cho nhiều hoạt động. Đến tối, khi công việc và các hoạt động trong ngày kết thúc, những yếu tố bên ngoài giảm đi. Không gian riêng khiến con người có xu hướng tập trung nhiều hơn vào những vấn đề đang tồn tại trong suy nghĩ. “Ban ngày mình có nhiều mối bận tâm khác nên sự chú ý được chia ra. Nhưng khi chỉ còn mình với chính mình, mình có xu hướng tập trung vào vấn đề đang khiến mình tổn thương hoặc bận tâm. Khi đó, cảm xúc có thể trở nên nặng nề hơn”, ông An nói. Điều này có thể lý giải vì sao một sự việc ban ngày được xem là bình thường nhưng đến đêm lại khiến một người suy nghĩ nhiều hơn. Một tin nhắn chưa được trả lời, một cuộc trò chuyện không trọn vẹn hay một mâu thuẫn chưa được giải quyết có thể trở thành vấn đề được nghĩ đi nghĩ lại khi con người có nhiều thời gian ở một mình. Bên cạnh đó, sự mệt mỏi sau một ngày dài cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát và điều chỉnh cảm xúc. Khi cơ thể đã mệt, một vấn đề vốn không quá lớn đôi khi có thể được cảm nhận nặng nề hơn. Tuy nhiên, ông An lưu ý không nên hiểu rằng sau 22 giờ con người chắc chắn mất tỉnh táo hoặc đưa ra quyết định sai. “Không tỉnh táo thì có thể dẫn đến quyết định sai, nhưng không hẳn là sau 22h. Có những lúc tức giận, không kiểm soát hoặc quản lý được cảm xúc thì dù ban ngày hay sáng sớm, mình vẫn có thể đưa ra quyết định sai lầm”, ông nói. Theo ông An, hiện chưa có cơ sở để khẳng định một mốc giờ cụ thể như 22 giờ khiến con người thường xuyên đưa ra những quyết định sai lầm. Ban đêm thậm chí có thể là lúc mỗi người nhận diện rõ hơn những cảm xúc đang tồn tại bên trong. “Đừng nên nói rằng không được tin vào cảm xúc sau 22 giờ. Đó có thể là khoảng thời gian mình lắng lòng và nhận ra những cảm xúc thật nhất của mình. Quan trọng là không nên hành động ngay khi đang yếu lòng hoặc chưa đủ tỉnh táo”, ông An phân tích. Nên làm gì để không hành động bốc đồng? Từ góc độ hành vi, thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Đào Lưu, giảng viên Trường ĐH Văn Lang (TP.HCM), cho rằng điều quan trọng không phải là phủ nhận cảm xúc xuất hiện vào ban đêm, mà là tạo khoảng cách giữa cảm xúc và hành động. “Không phải là cảm xúc ban đêm không đáng tin, mà hãy tin rằng có lẽ cảm xúc đang tồn tại nhưng khoan vội tin và hành động ngay theo những cảm xúc đó”, bà Lưu nói. Theo chuyên gia, khi đang xúc động mạnh, khả năng đánh giá tình huống một cách chính xác và linh hoạt có thể bị ảnh hưởng. Vì vậy, với những quyết định quan trọng, việc tạm dừng trước khi hành động có thể giúp hạn chế phản ứng bốc đồng. Chẳng hạn, nếu muốn nhắn tin cho người cũ lúc nửa đêm, có thể viết điều muốn nói nhưng chưa gửi. Nếu đang tức giận vì một cuộc tranh cãi, có thể tạm dừng cuộc trò chuyện thay vì tiếp tục nhắn tin. Với những quyết định lớn như chia tay, nghỉ việc hoặc chấm dứt một mối quan hệ, có thể chờ đến khi bình tĩnh hơn để xem xét lại. Bà Lưu cho rằng giấc ngủ cũng có vai trò trong quá trình phục hồi nhận thức, xử lý thông tin và điều hòa cảm xúc. Sau khi nghỉ ngơi, trạng thái kích thích có thể giảm xuống, giúp mỗi người có thêm khả năng nhìn một vấn đề từ nhiều góc độ. “Ngủ một đêm” không phải công thức giải quyết cho mọi tình huống, nhưng việc trì hoãn hành động trong lúc cảm xúc đang ở mức cao có thể tạo ra khoảng cách cần thiết để suy xét. Như vậy, “sau 22 giờ đừng tin cảm xúc của mình” không nên được hiểu theo nghĩa tuyệt đối. Cảm xúc xuất hiện vào ban đêm vẫn có thể là cảm xúc thật, nhưng không phải cảm xúc nào cũng cần được chuyển thành hành động ngay lập tức. Với những người trẻ thường xuyên rơi vào trạng thái suy nghĩ tiêu cực về đêm, chuyên gia Đào Lưu cũng khuyến nghị chú ý đến mức độ và tần suất của tình trạng này. Nếu những suy nghĩ kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ, sinh hoạt, công việc hoặc các mối quan hệ, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý có thể là lựa chọn phù hợp. Đặc biệt, nếu xuất hiện suy nghĩ tự làm hại bản thân, không muốn sống hoặc cảm thấy có nguy cơ gây nguy hiểm cho chính mình, cần tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn và sự giúp đỡ trực tiếp từ người đáng tin cậy càng sớm càng tốt.