В Цзючжоу обнаружен уникальный комплекс гробниц династии Хань с тысячами артефактов

Trong hơn 190 năm, 12 đời Sở vương họ Lưu lần lượt cai trị vùng đất này và sau khi qua đời đều được an táng quanh kinh đô Bành Thành, để lại cho Từ Châu một hệ thống vương lăng thời Hán đặc biệt đồ sộ. Vì sao nước Sở thời Tây Hán lại xuất hiện ở Từ Châu? Bành Thành, tức Từ Châu ngày nay, vốn có vị trí đặc biệt trong lịch sử cuối thời Tần và đầu nhà Hán. Sau khi nhà Tần sụp đổ, Hạng Vũ từng chọn Bành Thành làm kinh đô của Tây Sở và xưng Tây Sở Bá Vương. Đây đồng thời là vùng đất gắn chặt với Lưu Bang. Quê hương của người sáng lập nhà Hán nằm trong khu vực Từ Châu ngày nay, nên sau khi giành thiên hạ, vùng Bành Thành càng có ý nghĩa đặc biệt đối với triều đình mới. Năm 202 TCN, sau khi nhà Hán được thành lập, Hàn Tín từng được phong làm Sở vương. Tuy nhiên, chỉ một thời gian ngắn sau, Lưu Bang phế Hàn Tín khỏi ngôi Sở vương. Năm 201 TCN, Lưu Bang phong người em là Lưu Giao làm Sở vương, lấy Bành Thành làm kinh đô. Đây mới là điểm khởi đầu của dòng Sở vương họ Lưu tồn tại xuyên suốt phần lớn thời Tây Hán. Ban đầu, nước Sở của Lưu Giao là một phiên quốc rất lớn. Lãnh địa gồm ba quận Bành Thành, Đông Hải và Tiết với khoảng 36 huyện, thuộc nhóm những chư hầu quốc lớn và quan trọng nhất thời kỳ đầu nhà Hán. Lăng mộ của Sở Nguyên Vương đã trở thành một thắng cảnh nổi tiếng ở Từ Châu. Ảnh: Kknews. Lưu Giao không chỉ là em của hoàng đế mà còn từng theo Lưu Bang tham gia cuộc chiến lật đổ nhà Tần. Ông nổi tiếng ham học, am hiểu kinh điển và có địa vị cao trong hoàng tộc. Sau Lưu Giao, ngôi Sở vương lần lượt được truyền cho Lưu Anh Khách rồi Lưu Mậu. Bước ngoặt lớn xảy ra năm 154 TCN. Sở vương đời thứ ba Lưu Mậu tham gia cuộc nổi loạn của bảy nước chư hầu do Ngô vương Lưu Tỵ đứng đầu chống lại chính sách cắt giảm quyền lực phiên vương của Hán Cảnh Đế. Cuộc nổi loạn nhanh chóng bị dẹp, Lưu Mậu thất bại và tự sát. Triều đình không xóa bỏ hoàn toàn nước Sở mà đưa Lưu Lễ, một người con khác của Lưu Giao, lên làm Sở vương. Tuy nhiên, lãnh thổ phiên quốc từ đây bị thu hẹp đáng kể. Dù phạm vi nước Sở nhiều lần thay đổi, Bành Thành vẫn là trung tâm chính trị của các Sở vương. Dòng Sở vương của Lưu Giao tiếp tục qua Lưu Lễ, Lưu Đạo, Lưu Chú, Lưu Thuần và Lưu Diên Thọ. Năm 69 TCN, Lưu Diên Thọ bị buộc phải tự sát, nước Sở bị bãi bỏ và chuyển thành quận Bành Thành. Nhưng sự gián đoạn không kéo dài. Đến thời Hán Tuyên Đế, nước Sở được tái lập. Hoàng tử Lưu Hiêu được chuyển tới làm Sở vương. Sau ông là Lưu Văn, Lưu Diễn và cuối cùng là Lưu Vũ. Khi Vương Mãng thay nhà Hán vào năm 8, chế độ chư hầu vương của Tây Hán cũng kết thúc. Tính từ Lưu Giao đến Lưu Vũ, Bành Thành đã trải qua 12 đời Sở vương họ Lưu trong hơn 190 năm. Vì sao 12 đời vua Sở đều chọn Từ Châu làm nơi an táng? Nguyên nhân trực tiếp nhất nằm ở chế độ chư hầu của nhà Hán. Theo chế độ thời Hán, các vua chư hầu sau khi qua đời thường được an táng ngay trong đất phong của mình. Các vị vua cai trị nước Sở và đặt kinh đô ở Bành Thành nên khu vực quanh Bành Thành trở thành nơi xây dựng lăng mộ của hoàng tộc nước Sở. Nói cách khác, việc hàng loạt vua Sở được chôn tại Từ Châu không phải sự trùng hợp, cũng không đơn thuần xuất phát từ quan niệm phong thủy. Nó trước hết liên quan trực tiếp tới địa vị của Bành Thành với tư cách kinh đô nước Sở. Tuy nhiên, điều kiện tự nhiên của Từ Châu cũng góp phần quan trọng tạo nên hình thức đặc biệt của các lăng vua nơi đây. Từ Châu không phải một vùng đồng bằng hoàn toàn bằng phẳng. Xung quanh đô thành Bành Thành có nhiều ngọn núi và đồi đá thấp nằm tương đối gần nhau. Người thời Hán có tập quán xây dựng những công trình lăng mộ quy mô lớn, đặc biệt trong tầng lớp hoàng đế và vua chư hầu. Quan niệm “sự tử như sự sinh”, tức đối xử với người chết như khi còn sống, khiến nhiều lăng mộ được xây dựng giống những cung điện dưới lòng đất. Các tượng nhỏ bằng gốm hình tướng lĩnh và binh lính được khai quật từ Lăng mộ tại Sư Tử Sơn, Từ Châu. Ảnh: Eeo.com. Địa hình núi đá quanh Bành Thành đặc biệt thích hợp với hình thức dựa vào núi làm lăng, khoét núi thành mộ. Thay vì xây toàn bộ huyệt mộ dưới đất bằng vật liệu nhân tạo, thợ thời Tây Hán có thể đào những đường hầm rất sâu vào núi đá, tạo nên hệ thống tiền điện, hậu điện, phòng ngủ, kho chứa, nhà bếp, phòng binh khí và nhiều không gian khác. Các lăng vua phân bố thành một vòng cung quanh khu vực đô thành, tại những nơi như Sở Vương Sơn, Sư Tử Sơn, Bắc Động Sơn, Quy Sơn, Đà Lam Sơn, Đông Động Sơn, Nam Động Sơn... Qua nhiều thập niên khảo cổ, tại Từ Châu đã phát hiện một hệ thống rất lớn các lăng mộ của vua Sở, vương hậu và thành viên hoàng tộc. Hồ sơ bảo tồn hiện ghi nhận quần thể lăng mộ các vua nước Sở thời Hán gồm 8 khu với 20 ngôi mộ lớn của vua Sở và vương hậu. Những “cung điện dưới lòng đất” và bí ẩn hơn 2.000 năm ở Từ Châu Một trong những ngôi mộ nổi tiếng nhất là Quy Sơn Hán mộ, nằm phía tây núi Quy Sơn. Đây là lăng mộ của vua Sở Lưu Chú, vị vua nước Sở đời thứ sáu và vương hậu. Toàn bộ công trình gần như được khoét sâu vào lòng núi. Hai đường hầm song song dài khoảng 56 m dẫn vào hệ thống 15 gian phòng, với tổng diện tích hơn 700 m². Hai đường hầm được đào từ bên ngoài vào sâu trong núi nhưng sai lệch cực nhỏ. Bên trong có những không gian mô phỏng cung điện của người sống như tiền điện, phòng ngủ, nhà bếp, kho binh khí, chuồng ngựa và các phòng phụ trợ. Điều quan trọng hơn đối với giới khảo cổ là tại đây tìm thấy chiếc ấn bạc khắc tên “Lưu Chú”. Nhờ hiện vật này, Quy Sơn Hán mộ trở thành lăng của vua nước Sở thời Tây Hán ở Từ Châu có danh tính chủ nhân được xác định chắc chắn nhất. Bia đá trước lăng mộ của nhà Sở thời Tây Hán ở Quy Sơn, Từ Châu. Ảnh: Sohu. Nổi tiếng không kém là lăng vua Sở ở núi Sư Tử. Lăng được đào trực tiếp vào núi, dài khoảng 117 m, ăn sâu hơn 20 m dưới mặt núi, tổng diện tích khoảng 851 m². Khối lượng đá bị đào bỏ lên tới hơn 5.100 m³. Bên trong lăng từng phát hiện hơn 2.000 hiện vật bằng vàng, bạc, đồng, sắt, ngọc và gốm. Đặc biệt nổi tiếng là bộ áo ngọc kim lũ cùng nhiều đồ ngọc có kỹ thuật chế tác rất cao. Bên ngoài khu vực lăng còn phát hiện hàng nghìn tượng binh mã bằng đất nung, được xem là đội quân bảo vệ vua Sở ở thế giới bên kia. Cuộc khai quật lăng vua Sở tại núi Sư Tử được xếp vào nhóm những phát hiện khảo cổ quan trọng của Trung Quốc trong thế kỷ XX. Nhưng khác Quy Sơn, danh tính chủ nhân núi Sư Tử đến nay vẫn còn tranh luận. Có quan điểm cho rằng đây là lăng của vua Sở đời thứ hai Lưu Anh Khách; một số tài liệu lại xác định hoặc suy đoán chủ nhân là vua Sở đời thứ ba Lưu Mậu. Vì chưa tìm được chứng cứ quyết định như một ấn tín ghi rõ tên chủ mộ, giới nghiên cứu chưa hoàn toàn thống nhất. Tháng 2/1982, một người dân tình cờ phát hiện ngôi mộ cổ khi khai thác đá tại núi Sư Tử, Từ Châu. Các nhà khảo cổ xác định đây là lăng mộ của Sở Nguyên Vương – Lưu Giao, em trai Hán Cao Tổ Lưu Bang và vị Sở vương thứ hai. Lăng mộ rộng hơn 700 m², gần như được khoét sâu vào lòng núi, gồm 15 phòng mô phỏng một cung điện dưới lòng đất, có phòng ngủ, phòng khách, nhà bếp và cả chuồng ngựa. Khu phía Nam đặt quan tài nam chủ nhân, phía Bắc là nơi an nghỉ của nữ chủ nhân. Đáng chú ý, trước lăng có bia khắc những lời “nhắn nhủ” hài hước của Sở Nguyên Vương, mong hậu thế và kẻ trộm mộ đừng đào vì trong mộ chỉ có xương cốt, không có báu vật. Tuy nhiên, lời cầu xin không ngăn được nạn trộm mộ, nhiều hiện vật quý đã bị lấy mất. Dẫu vậy, các chuyên gia vẫn tìm thấy hơn 100 báu vật, gồm xe ngựa bằng đồng, tượng đất nung, ấn tín, tiền cổ, đồ ngọc và áo giáp ngọc. Với quy mô và những bí ẩn còn lại, lăng Sở Nguyên Vương được ví như “Kim tự tháp phương Đông”. Những cuộc khai quật tại núi Bắc Động, núi Đà Lam và các khu vực khác tiếp tục hé lộ một hệ thống “cung điện dưới lòng đất” có quy mô lớn. Đặc điểm chung của nhiều ngôi mộ là người xây dựng cố gắng tái hiện thế giới của các vua Sở lúc còn sống. Phòng tiếp khách, kho tiền, kho vũ khí, khu sinh hoạt và đồ dùng thường ngày đều có thể xuất hiện trong không gian lăng. Chính hệ thống lăng mộ này giúp lý giải vì sao Từ Châu ngày nay được xem là một trong những địa điểm quan trọng nhất để nghiên cứu văn hóa thời Hán. Các thống kê khảo cổ cho thấy riêng tại Từ Châu đã khai quật hàng nghìn ngôi mộ thời Hán thuộc nhiều tầng lớp khác nhau, trong đó có hàng chục lăng mộ quy mô lớn của các vua chư hầu và thành viên hoàng tộc. Hơn 2.000 năm sau, 12 vị vua Sở đã trở thành những cái tên trong sử sách, nhưng những “cung điện” mà họ cho khoét sâu vào núi quanh Bành Thành vẫn còn đó, biến Từ Châu thành một kho tư liệu khảo cổ đặc biệt về quyền lực, đời sống và quan niệm sinh tử của tầng lớp vua chư hầu thời Tây Hán. (Nguồn tư liệu: Trung Quốc Bác vật quán Hiệp hội; Cổng thông tin địa chí tỉnh Giang Tô; Chính quyền tỉnh Giang Tô; Nhân Dân nhật báo; Trung Quốc Giang Tô Võng; CCTV; Bảo tàng Vũ Tiến và các tư liệu khảo cổ về Hán Sở vương mộ ở Từ Châu). Hồ Tùng Mậu - người con của quê hương Nghệ An, là Tổng Thanh tra Chính phủ đầu tiên của Việt Nam. Cuộc đời ông gắn với những chặng đường cách mạng đặc biệt: hai lần bị kết án tử hình nhưng đều thoát án, nhiều năm chịu cảnh tù đày và từng được nhiều cán bộ, nhân dân Liên khu IV trìu mến gọi là “Cụ Hồ em”. Liên quan đến vụ việc học sinh tấn công khiến 5 bạn học bị thương ở TP.HCM, chuyên gia tâm lý Hoàng Quốc Lân đã chỉ những dấu hiệu nhận biết "rối loạn sự thích ứng". Thôn Tân Thắng, xã Thái Tân, thành phố Hải Phòng (địa phận huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương) đã phát huy sức mạnh đoàn kết, chung tay xây dựng cảnh quan môi trường xanh - sạch - đẹp, các tuyến đường nông thôn mới đẹp hẳn lên. Ủy ban Kiểm tra Trung ương quyết định khai trừ Đảng đối với ông Đậu Văn Diện, Chủ tịch HĐQT và ông Nguyễn Đức Toàn, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Xây dựng Hà Nội; đề nghị cấp có thẩm quyền xem xét kỷ luật ông Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế. Theo phân tích của BBC Verify dựa trên số liệu chính phủ, Kiev đang phải hứng chịu số lần cảnh báo không kích mỗi ngày nhiều hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện vào Ukraine năm 2022. Công an tỉnh Đắk Lắk vừa khởi tố 9 cán bộ quản lý, bảo vệ rừng về hành vi nhận hối lộ và một chủ doanh nghiệp về hành vi đưa hối lộ, vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản. Những năm gần đây, Lâm Bảo Châu không xuất hiện thường xuyên trên các chương trình hay hoạt động nghệ thuật. Vì thế, sự xuất hiện lần này của Lâm Bảo Châu thể hiện hình ảnh hiện đại của chú rể đã gây chú ý. Từ “Đại đội trưởng đầu trọc” ở Điện Biên Phủ đến Sư đoàn trưởng tiến vào Dinh Độc Lập trưa 30/4/1975, cuộc đời Trung tướng Lê Nam Phong gắn với nhiều chiến trường ác liệt và những dấu mốc lớn của lịch sử dân tộc. Theo báo cáo của Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Tư lệnh TP.HCM, ngày 7/9, lực lượng chức năng phát hiện thêm 10 bộ hài cốt liệt sĩ, nâng tổng số hài cốt quy tập ở công viên Lê Thị Riêng lên 592 bộ. Ngày 7/9, tại hội trường Tỉnh ủy Đồng Tháp, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Đồng Tháp tổ chức hội nghị công bố quyết định của Ban Bí thư về công tác cán bộ. Ông Nguyễn Thanh Nhàn được điều động, chỉ định tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, giữ chức Phó bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp nhiệm kỳ 2025-2030, và được giới thiệu để HĐND tỉnh bầu giữ chức Chủ tịch UBND tỉnh. C04 phối hợp các lực lượng phát hiện, thu giữ 1,16 tấn ketamine được giấu trong vách tàu cá trên vùng biển giáp ranh Việt Nam - Indonesia. 9 bị can đã bị khởi tố, trong đó có người dùng 1,2 tỷ đồng để tìm cách "chạy" cho tàu được thả. Hai anh em song sinh ở Cần Thơ Lê Thanh An và Lê Thanh Khang chính thức nhập học vào Học viện Kỹ thuật quân sự năm 2026 để thực hiện ước mơ trở thành những người lính kỹ thuật Quân đội. Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an hoàn tất điều tra bổ sung vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Cây xanh Công Minh và một số địa phương, đề nghị truy tố vắng mặt Nguyễn Công Minh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng Công ty Cây xanh Công Minh. Những hình ảnh vệ tinh mới nhất cho thấy đã xuất hiện thay đổi tại Căn cứ Không quân Ali Al-Salem ở Kuwait, trong đó một tòa nhà hoặc nhà kho nằm trong khu vực dành cho lực lượng Mỹ đã biến mất sau các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV mà Lực lượng Vũ trang Iran tuyên bố tiến hành nhằm vào căn cứ trong 2 ngày qua. Đường dây mua bán, vận chuyển ma túy từ Lào và châu Âu về Việt Nam tiêu thụ bị triệt phá sau hơn 5 tháng điều tra, với 740 người bị bắt, thu hơn 103 kg ma túy tổng hợp và làm rõ giao dịch trị giá hơn 150 tỷ đồng. Ban Quản lý ĐTXD công trình dân dụng Thành phố Hà Nội vừa công bố kết quả mở thầu Gói số 19 thuộc Dự án đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê Thành phố tại Khu đô thị mới Pháp Vân - Tứ Hiệp. Gói thầu có dự toán gần 708 tỷ đồng, với duy nhất một nhà thầu tham dự là Liên danh Gói thầu Pháp Vân – Tứ Hiệp. Nhân dịp khai giảng năm học mới 2026 - 2027, sáng ngày 5/9, Công ty TNHH Japfa Comfeed Việt Nam đã triển khai chương trình “Trao gửi yêu thương - Cùng em đến trường”, trao tặng quà cho gần 1.000 học sinh tiểu học tại 38 điểm trường trên toàn quốc. Các lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển và Hải quan đã phối hợp đấu tranh, bắt giữ đường dây vận chuyển trái phép ma túy trên biển, thu hơn 1,1 tấn ma túy tổng hợp. Đây là lượng tang vật lớn nhất từ trước đến nay trong một vụ án phối hợp trên biển. Nguyễn Đình Chiến từng lĩnh 16 năm tù về tội liên quan đến ma túy, nhưng sau khi chấp hành án vẫn tiếp tục mua bán hơn 4,3kg ma túy tại Huế và bị tuyên án tử hình. Đảng đối lập cánh hữu Thay thế cho Đức (AfD) đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử địa phương hôm Chủ nhật 6/9 tại bang Saxony-Anhalt ở miền đông nước Đức với 43,8% số phiếu bầu, trong khi đảng CDU của Thủ tướng Friedrich Merz tụt lại phía sau khá xa với chỉ 17,5%. Anh hùng Trần Thanh Lạc từng lập chiến công đặc biệt khi chỉ bằng súng trung liên bắn rơi chiếc tiêm kích F-4 (biệt danh “con ma”) của Mỹ. Trải qua nhiều trận đánh, người chiến sĩ trẻ trưởng thành và đảm nhận Huyện đội trưởng Tri Tôn. Trần Thanh Lạc anh dũng hy sinh năm 1973, khi mới 28 tuổi. Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Hưng Yên vừa phát hiện, xử phạt một công ty số tiền 216.000.000 đồng về các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ môi trường. Sáng 7/9, tại tỉnh Lai Châu, Trường Cán bộ quản lý văn hóa, thể thao và du lịch (Bộ VHTTDL) đã phối hợp với Sở VHTTDL tỉnh Lai Châu khai giảng lớp bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về phòng, chống bạo lực gia đình năm 2026. Lớp học thu hút 77 học viên là những cán bộ làm công tác gia đình tại các xã, phường trên địa bàn toàn tỉnh. Tin mưa to miền Trung mới nhất, cơ quan khí tượng dự báo, do ảnh hưởng của không khí lạnh, miền Trung sắp có một đợt mưa lớn kéo dài; miền Bắc có mưa dông, nhiệt độ cao nhất trong ngày giảm xuống dưới 33 độ C. MC Quyền Linh vừa lên tiếng cảnh báo khi phát hiện hình ảnh của anh xuất hiện trong loạt nội dung quảng cáo, kinh doanh đèn năng lượng mặt trời trên mạng xã hội. Nhờ được tham quan, tìm hiểu hàng nghìn tiêu bản động, thực vật quý hiếm ở Đà Lạt mà nhiều du khách trẻ đã cảm thấy trân trọng, yêu thiên nhiên và muốn bảo tồn những loài động vật đang còn tồn tại.