В Иордании обнаружены 2000-летние наскальные города и древнейшие скульптуры мамонтовой кости

Tuyệt tác điêu khắc 2.000 tuổi to bằng một thành phố khiến hậu thế kinh ngạc Giữa sa mạc Jordan, có một thành phố được tạc vào vách núi đã tồn tại qua hàng nghìn năm như một tuyệt tác điêu khắc khổng lồ. Thanh Bình (tổng hợp) 26/08/2026 07:10 Petra, thành phố cổ của người Nabataea ở miền Nam Jordan, có lẽ là một trong những nơi hiếm hoi trên thế giới khiến du khách có cảm giác đang bước vào một thành phố được chính những ngọn núi sinh ra. Khoảng thế kỷ IV trước Công nguyên đến thế kỷ I sau Công nguyên, Petra phát triển thành một trung tâm thương mại quan trọng trên các tuyến đường nối bán đảo Ả Rập với Ai Cập và vùng Địa Trung Hải. UNESCO mô tả Petra là một thành phố “nửa xây dựng, nửa tạc vào đá”, nổi bật giữa những hẻm núi và vách sa thạch đỏ. Ảnh: Wikimedia Commons Con đường ấn tượng nhất dẫn vào Petra là Siq, một khe núi tự nhiên dài hơn 1 km với những vách đá dựng đứng. Người Nabataea còn xây dựng hệ thống dẫn nước và một đường hầm để kiểm soát dòng lũ, biến một vùng đất khô hạn thành nơi có thể duy trì một đô thị lớn. Ảnh: Memphis Tours Sau khi đi hết Siq, du khách bất ngờ nhìn thấy Al-Khazneh, thường được gọi là Kho bạc. Mặt tiền công trình cao khoảng 39 m, được đục trực tiếp vào khối sa thạch màu hồng. Những cột đá, đầu cột Corinth, phù điêu và các chi tiết trang trí mang đậm ảnh hưởng Hy Lạp hóa, nhưng được thể hiện bằng kỹ thuật tạc đá đặc trưng của người Nabataea. Điều đáng kinh ngạc nằm ở phương pháp thi công. Thay vì xây một công trình trên bề mặt quả núi, những người thợ phải đục trực tiếp từ mặt vách đá, tạo ra toàn bộ mặt tiền theo từng lớp. Dấu vết của hoạt động khai thác đá, lỗ giàn giáo và kỹ thuật xử lý bề mặt cho thấy đây là một công trình đòi hỏi trình độ thủ công và tổ chức lao động rất cao. Ảnh: Wikimedia Commons Al-Khazneh chỉ là phần nổi tiếng nhất. Petra còn có hàng loạt lăng mộ khổng lồ, đền thờ, nhà hát, các công trình công cộng và Tu viện Ad Deir, tất cả hòa vào cảnh quan sa thạch tự nhiên. Sự kết hợp giữa kiến trúc Hy Lạp hóa và truyền thống tạc đá Nabataea được UNESCO đánh giá là một thành tựu nghệ thuật độc đáo. Điều đặc biệt là những công trình ấy không hoàn toàn bất tử. Gió, mưa, lũ quét và sự xói mòn đang từng bước làm biến đổi bề mặt đá. Người Nabataea từng tạo các rãnh dẫn nước để bảo vệ mặt tiền khỏi nước mưa, nhưng hệ thống này hiện đã suy giảm và cần được bảo tồn. Petra vì thế không đơn thuần là một thành phố cổ. Đó là nơi con người từng biến những vách núi thành kiến trúc, biến sa mạc thành đô thị và biến đá thành nghệ thuật – một di sản mà mỗi đường đục trên mặt đá dường như vẫn lưu lại bàn tay của những người thợ cách đây hơn hai thiên niên kỷ. Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước. Nghệ nhân Kỷ Băng hà khắc tượng chim từ ngà voi ma mút Các cuộc khai quật tại hang Hohle Fels thuộc khu vực Di sản Thế giới UNESCO Swabian Jura ở tây nam nước Đức đã phát hiện ra hai bức tượng chim tuyệt đẹp có niên đại 40.000 năm được chạm khắc từ ngà voi ma mút. Những phát hiện đáng chú ý này đến từ các tầng văn hóa Aurignacian phong phú tại Hohle Fels, nơi đã tạo ra một số tác phẩm nghệ thuật tạo hình cổ nhất được biết đến và có niên đại từ thời kỳ đầu tiên con người hiện đại đến vùng Thượng Danube. Hai bức tượng chim được điêu khắc từ ngà voi có kích thước bé bằng đầu ngón tay. Giải mã 'chiếc tai khổng lồ' được UNESCO vinh danh là di sản thế giới Giữa vùng đồng quê yên bình của nước Anh, một chiếc "tai khổng lồ" hướng lên bầu trời đã góp phần thay đổi cách nhân loại khám phá vũ trụ. Nằm tại hạt Cheshire, Jodrell Bank Observatory là một trong những trung tâm thiên văn vô tuyến nổi tiếng nhất thế giới. Được thành lập năm 1945 bởi nhà vật lý vô tuyến Bernard Lovell, nơi đây đã góp phần đặt nền móng cho ngành thiên văn vô tuyến hiện đại. Nhờ những đóng góp nổi bật về khoa học và lịch sử, năm 2019, UNESCO đã công nhận Jodrell Bank là Di sản Thế giới. Đây là một trong số rất ít di sản trên thế giới được vinh danh chủ yếu vì giá trị khoa học và công nghệ. Tận mục xưởng chế tác đá trong di tích Cách Tân Kiều ở Quảng Tây Di tích Cách Tân Kiều được công nhận là một xưởng chế tác đá Thời kỳ đồ đá mới quan trọng, nơi người cổ đại sản xuất các công cụ bằng đá một cách có hệ thống. Di tích Cách Tân Kiều thuộc Thời kỳ đồ đá mới nằm tại thành phố Bách Sắc, Quảng Tây, miền nam Trung Quốc. Các nhà khảo cổ cho rằng nơi đây từng là một "xưởng chế tác" Thời kỳ đồ đá mới, nơi con người tiền sử sản xuất các công cụ bằng đá. Rải rác khắp khu di chỉ là những khối đá lớn có bề mặt phẳng, từng được người nguyên thủy sử dụng làm bệ kê và làm bàn đẽo gọt trong quá trình chế tác các loại công cụ. Xung quanh các khối đá này, các nhà khảo cổ đã phát hiện búa đá, rìu đá cùng nhiều loại công cụ bằng đá khác. Trong ngày Quốc khánh đầu tiên của Việt Nam, để hàng vạn người nghe được Tuyên ngôn Độc lập, một hệ thống âm thanh thô sơ đã hoạt động gần như hoàn hảo. Các loài sóc đất cổ đại hoàn toàn không kén chọn thức ăn. Vật liệu di truyền từ cỏ cho đến voi ma mút lông xoăn đều được phát hiện trong phân đông lạnh của nó. Phương pháp này có thể giúp việc thiết kế tế bào và tạo ra các protein mới trở nên dễ dàng hơn, mà không cần phải viết lại toàn bộ bộ gene của sinh vật. Trong ngày Quốc khánh đầu tiên của Việt Nam, để hàng vạn người nghe được Tuyên ngôn Độc lập, một hệ thống âm thanh thô sơ đã hoạt động gần như hoàn hảo.