Социал Иа Ли: революционные традиции становятся драйвером экономического роста и сохранения культуры

Sức sống mới trên vùng đất Ia Ly VHO - Phát huy truyền thống cách mạng, xã Ia Ly (Gia Lai) hôm nay đang đổi thay từng ngày, với những cách làm mới trong phát triển kinh tế, nâng cao đời sống và gìn giữ bản sắc văn hóa Jrai. Từ sản xuất bền vững đến du lịch cộng đồng, các giá trị truyền thống đang trở thành động lực phát triển địa phương. Trong những năm tháng đấu tranh giải phóng dân tộc, Gia Lai là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, nơi các thế hệ cán bộ, đảng viên và nhân dân đã kiên cường chiến đấu, không quản hy sinh, góp phần làm nên những trang sử hào hùng của quê hương. Hôm nay, trên mảnh đất Ia Ly, truyền thống ấy đang tiếp tục được phát huy bằng những cách làm mới. Từ phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập đến bảo tồn bản sắc văn hóa, người dân địa phương đang từng bước tạo dựng nền tảng vững chắc cho chặng đường phát triển tiếp theo. Từ truyền thống cách mạng đến những mô hình phát triển mới Ở làng Kép, xã Ia Ly, những ký ức về một thời chiến đấu vẫn được ông Rơ Châm Kóp (79 tuổi), lưu giữ như một phần không thể tách rời trong cuộc đời. Năm 1965, ông tham gia lực lượng du kích, cùng đồng bào bảo vệ buôn làng. Hai năm sau, ông vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng và đảm nhiệm vai trò thôn trưởng làng Kép. Trong những năm chiến tranh, ông cùng cán bộ, đồng đội và người dân địa phương xây dựng lực lượng cách mạng, vận động thanh niên tham gia bộ đội địa phương, bộ đội chủ lực; vận động bà con đóng góp lúa, gạo, thu gom lương thực để nuôi du kích, nuôi cán bộ hoạt động trong rừng. Những đóng góp thầm lặng ấy đã góp phần tạo nên sức mạnh của phong trào cách mạng ở địa phương. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng tinh thần cách mạng, ý chí vượt khó của thế hệ đi trước vẫn đang được người dân Ia Ly tiếp nối trong cuộc sống hôm nay. Nếu trong chiến tranh, “mặt trận” là bảo vệ quê hương thì trong thời bình, đó là phát triển kinh tế, nâng cao đời sống và thay đổi cách nghĩ, cách làm. Nhiều hộ dân đã chủ động tìm hướng sản xuất phù hợp, tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả và hướng đến phát triển bền vững. Gia đình anh Phan Xuân Dương là một ví dụ. Tận dụng chuối hư, bã cá và các nguồn nguyên liệu sẵn có, anh ủ cùng men vi sinh để tạo phân hữu cơ bón cho cà phê, hồ tiêu và cây ăn quả. “Cách làm này giúp gia đình tôi giảm khoảng 70% chi phí phân bón so với trước. Đất được cải thiện, cây trồng phát triển xanh tốt, ít sâu bệnh, năng suất và chất lượng cũng được nâng lên”, anh Dương chia sẻ. Không chỉ giảm chi phí sản xuất, việc tận dụng phụ phẩm còn góp phần hạn chế lãng phí, cải tạo đất và giảm tác động đến môi trường. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp theo hướng hiệu quả, an toàn và bền vững. Tại thôn Ia Ping, cựu chiến binh Bùi Quang Trung lại lựa chọn mô hình đa canh, kết hợp nhiều tầng cây trồng trên cùng diện tích. Theo ông Trung, các loại cây có thể hỗ trợ lẫn nhau, giúp giữ ẩm cho đất, tận dụng nguồn phân bón. Việc bố trí cây trồng có thời điểm thu hoạch khác nhau cũng giúp gia đình duy trì nguồn thu quanh năm, giảm rủi ro khi giá một số nông sản biến động. Nhờ mô hình này, gia đình ông Trung có thu nhập khoảng 500 triệu đồng mỗi năm. Từ những mô hình cụ thể, người dân Ia Ly đang cho thấy sự chủ động trong sản xuất, từng bước biến tiềm năng đất đai thành sinh kế và nguồn thu ổn định. Giữ hồn văn hóa, tạo động lực phát triển Cùng với phát triển kinh tế, Ia Ly xác định bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào là một nhiệm vụ quan trọng, vừa gìn giữ những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ, vừa tạo thêm nguồn lực cho phát triển du lịch. Ông Nguyễn Văn Ánh, Bí thư Đảng ủy xã Ia Ly cho biết, địa phương đang chú trọng bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có nhà rông, nhà mồ và những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Jrai. Tại làng Kép, với sự hỗ trợ từ các chương trình mục tiêu quốc gia, nhà rông truyền thống đang được xây dựng. Công trình không chỉ là không gian sinh hoạt cộng đồng mà còn góp phần lưu giữ những giá trị văn hóa, nơi các thế hệ gặp gỡ, trao truyền phong tục, tập quán và gìn giữ bản sắc của làng. Theo ông Ánh, cùng với bảo tồn văn hóa, địa phương đang từng bước kết nối các giá trị văn hóa với cảnh quan thiên nhiên để hình thành những sản phẩm du lịch phù hợp. Các điểm đến như thác Công Chúa, thác Đá Cổ và công trình thủy điện Ia Ly được định hướng kết nối, khai thác nhằm tạo thêm sức hút cho địa phương. Việc gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng mở ra hướng đi mới cho Ia Ly. Khi những giá trị văn hóa bản địa được gìn giữ trong chính đời sống cộng đồng và kết nối với cảnh quan thiên nhiên, người dân không chỉ là chủ thể bảo tồn mà còn có thể trở thành chủ thể tham gia tạo dựng sản phẩm du lịch, qua đó có thêm sinh kế và nguồn thu. Từ ký ức của những năm tháng chiến đấu đến những đổi thay trong đời sống hôm nay, Ia Ly đang bước vào một chặng đường mới. Truyền thống cách mạng không chỉ được nhắc nhớ qua những câu chuyện của thế hệ đi trước, mà còn đang được tiếp nối bằng tinh thần lao động, ý chí vươn lên và sự chủ động tìm hướng phát triển phù hợp. Trên nền tảng những giá trị đã được vun đắp qua nhiều thế hệ, Ia Ly đang từng bước tạo dựng diện mạo mới: kinh tế phát triển, đời sống người dân được nâng lên, bản sắc văn hóa được gìn giữ và những giá trị của quê hương trở thành nguồn lực cho tương lai.