Бывший судья Тинке ван де Грэмпель: если бы Инез Вески пригласила меня на кофе, я бы пошла

Strafrechter Tineke van de Grampel na 35 jaar met pensioen: ‘Als Inez Weski me uitnodigt voor een kop koffie, zou ik gaan’ Aan het eind van haar carrière als rechter kreeg Tineke van de Grampel misschien wel haar zwaarste dossier: de zaak Inez Weski. Twee juridische mastodonten, die elkaar al decennialang kennen. “Uiteindelijk vond ik het niet moeilijk haar te veroordelen. We hebben maximaal naar alles gekeken en ik sta nog steeds achter iedere beslissing.” Terugblikkend betreurt ze wel één ding: het zwijgen van Weski. “Ik wist het wel hoor: ze zal nooit één woord verklaren. Ik kende haar als een goede, integere advocaat, maar hier stond de persoon Weski terecht en die kennen we niet. Daar wil je het gesprek mee aangaan en dat is niet gebeurd. Dat beschouw ik als een groot gemis.” Van de Grampel komt er in het afscheidsinterview steeds op terug: “Het gesprek is wezenlijk bij elke strafzaak. We hebben een dossier, dat moet je op je duimpje kennen. Maar dan wil ik weten van de verdachte: wie ben jij? Wat voor mens zit hier achter? Dat krijgt pas kleur op de zitting. Die nieuwsgierigheid, dat maakt het strafrecht zo boeiend. Ik ben nog nooit één dag met tegenzin naar mijn werk gegaan.” Tineke van de Grampel (67) groeit op in Heemstede. “Een keurige omgeving, ik kon niet wachten tot ik weg kon. Iedereen was braaf en kleurde binnen de lijntjes.” Na haar studie en vervolgopleiding begint zij in 1989 in Rotterdam, toen nog als advocaat. “Letterlijk de eerste dag dat ik hier binnenkwam wandelen, op Rotterdam CS, wist ik: hier moet ik zijn. Dit is mijn stad.” Het is de tijd van Perron Nul en de overlast van junks. Het kan haar niet deren. “Juist niet! Ik zag al die typen mensen, die levendigheid. Het gaf mij een gevoel van vrijheid, van: hier kan alles. Ik heb dat in geen enkele andere stad meegemaakt. Ik wist ook: hier ga ik nooit meer weg.” 35 jaar in Rotterdam Ze houdt woord en blijft 35 jaar lang rechter in Rotterdam. De meeste tijd als strafrechter. ‘Zittende magistratuur’ heet dat, maar Van de Grampel vindt dat een misleidende term. “Een rechter zit niet achter het bureau te wachten op een dossier en geeft er dan een klap op: 500 euro boete, klaar. Je moet op zoek: waar komen de gedragingen van deze persoon vandaan? Wat kunnen we daar met zijn allen aan verbeteren?” Ze noemt als voorbeeld huiselijk geweld. “Binnenkort is er een rondetafelconferentie. We zitten vaker bij elkaar om ervaringen en kennis te delen: rechtbank, OM, Veilig Thuis, hulporganisatie Filomena. We lopen daarin als Rotterdam voorop. Hier zeggen we: ‘We gaan het gewoon proberen’, en je ziet dat de rest van Nederland nu volgt.” Zo is Rotterdam de eerste met een gespecialiseerde officier van justitie voor huiselijk geweld. 'Drugszaken vind ik niet zo interessant' Het is ook een onderwerp dat bij Van de Grampel past en je hebt het niet altijd voor het kiezen als rechter. “Fraude, drugszaken, dat vind ik niet zo interessant. Geef mij maar mensen met wie wat aan de hand is.” En dat zijn er nogal wat. Een groot deel van de verdachten heeft een stoornis of psychische problemen. “70 procent heeft een laag IQ. Dan moet je niet met dure termen gaan smijten, want dan sta je met 1-0 achter. Je moet geïnteresseerd zijn in die ander. Ga op zoek naar de mens achter de stoornis.” Als er minimumstraffen waren gekomen, had ik mijn toga aan de wilgen gehangen. Strafrechter Tineke van de Grampel Een zaak die haar altijd zal bijblijven is die tegen Gerson F. in 2019. De 18-jarige jongen verkracht en wurgt een studente in de wijk De Esch in Rotterdam-Kralingen. “Een afschuwelijke zaak. Aan de ene kant heb je het slachtoffer dat verschrikkelijk is beschadigd. Aan de andere kant de verdachte die een ellendig leven heeft gehad en van daaruit het delict pleegde. Dat is een opgave hoor: wat is hier een rechtvaardige straf?” De verdachte, met de geestelijke vermogens van een kind van 14, 15 jaar oud, krijgt twee jaar jeugddetentie en de PIJ-maatregel, in de volksmond jeugd-tbs geheten. “Alle deskundigen zeiden: hij kan nog echt profijt hebben van een klassieke opvoeding in een jeugdinstelling. Maar het OM heeft die jongen met geen mogelijkheid kunnen plaatsen. Bij zijn hoger beroep bleek dat alle stoornissen erger waren geworden. Dan denk ik: had nou maar naar ons geluisterd.” Gerson F. wil niet weg uit tbs Gerson F. krijgt in hoger beroep vier jaar cel en volwassenen-tbs. “Ik wil dan weten: hoe gaat het verder met die jongen? Van zijn advocaat hoor ik dan dat hij eigenlijk de tbs niet meer uit wil. Dat is best triest.” Ze is kritisch op de politiek, die te weinig oog heeft voor juist al die stoornissen bij verdachten. “Ze denken aan straffen, aan de korte termijn. Maar daarom kon Gerson niet naar een geschikte jeugdinrichting. Daarom staan gedetineerden op een wachtlijst voor tbs en stromen tbs’ers niet snel genoeg door naar de samenleving.” Ondertussen hebben politici wel voortdurend hun oordeel klaar over de rechtspraak, zegt ze, en komen met voorstellen die bij de rechterlijke macht slecht vallen. Zoals minimumstraffen. “Als die er waren gekomen, dan had ik mijn toga aan de wilgen gehangen.” Fel tegen minimumstraffen Van de Grampel praat van nature bedachtzaam. Rustig, in mooie, ronde, goedlopende zinnen. Maar nu klinkt emotie door, boosheid. “Met minimumstraffen misken je dat strafrecht maatwerk is. Het heeft een ongelooflijk negatieve weerslag als je dat doet. Net als een verbod om taakstraffen op te leggen.” Ze geeft een voorbeeld: “Als iemand het verdient, bij een ernstig vergrijp, dan leggen we echt wel celstraffen op. Maar er zijn grensgevallen. Stel, we sturen iemand de bak in na de belediging van een gezagsdrager en hij raakt daardoor alles kwijt. Hij wordt dakloos. Gaat de politiek dan klagen dat er zoveel daklozen zijn? Al dat schorriemorrie op straat? Dat is de consequentie van die maatregel.” “Tegen politici zeg ik: kom maar eens kijken in de rechtszaal. In mijn hele carrière heb ik maar één politicus gezien. Jarenlang heb ik praatjes gehouden in het Westland en dan nam ik zo’n groep mee naar een zitting. Vooraf vroeg ik: wat moet er gebeuren? Nou, de cel in. En dan zei ik: luister nu goed naar de zaak. Echt, zonder uitzondering vonden ze de rechter dan te streng. ‘Hoe kan je deze man nog een straf geven’, zeiden ze dan.” De praktijk is dat er zelden gewone burgers naar zittingen komen, ook al roeren ze zich flink met zijn allen op social media. “Ja, ik weet het. Ik heb overal een passief account: TikTok, Instagram, X. Het is een belangrijke opgave voor de rechtspraak: hoe krijg je mensen de zaal in?” Blij met de pers Blij is ze wat dat betreft met de verslagen van de pers. En die is in april 2026 in zeer groten getale aanwezig bij het proces tegen Inez Weski. Het verhoogt de druk op Van de Grampel. “Je krijgt zo’n zaak toegewezen van het bestuur, maar ik heb gezegd: ik wil wel mijn eigen team samenstellen. Twee ervaren rechters en een goede griffier. Ik wilde voldoende tegenspraak hebben.” Ze zegt met open vizier de zaak te zijn ingegaan. “We hebben nooit met elkaar van tevoren besproken: ‘heeft ze het gedaan of niet?’ Dat hebben we pas ná de zitting gedaan. Ik heb wel haar boek gelezen, de anderen bewust niet. Ik vond dat één van ons dat moest doen, omdat het onderwerp toch ter sprake zou komen. Ik vond het een klus om te lezen hoor, maar het gaf inzage in hoe zij dacht, dat is waardevol.” Hard en zacht vonnis Het vonnis is hard en zacht tegelijk: Inez Weski is schuldig aan het lekken van informatie van Ridouan Taghi en was deel van diens criminele organisatie. Maar ze hoeft niet terug de cel in. Daar is kritiek op gekomen. Kreeg advocaat en neef Youssef Taghi niet 5,5 jaar cel voor lekken namens zijn oom? Van de Grampel: “Het is geen klassenjustitie, dat heeft nul komma nul een rol gespeeld. De zaak Weski was anders: het bewijs, de achtergrond. Die vergelijking gaat mank. Ik vind het ergens jammer dat er geen hoger beroep is gekomen, want ik zou zeer benieuwd zijn wat het hof hiervan vindt.” In het vonnis wordt nadrukkelijk rekening gehouden met de broze gezondheid van de 71-jarige Weski en de opgelopen reputatieschade. Zou Tineke van de Grampel, net als bij Gerson F., willen weten hoe het verder met haar is gelopen? Misschien toch nog dat gewenste gesprek? 'Hoe gaat het met Weski?' “Ja, ik zou graag willen weten hoe het met haar gaat. Ik zal zelf niet het initiatief nemen, maar als ze me zou uitnodigen voor een kop koffie, zou ik het doen. Puur voor mezelf. Niet als rechter maar als persoon.” Op 3 september, nota bene op haar 67e verjaardag, was haar officiële afscheidszitting in Rotterdam. Collega's typeren haar als 'Grande Dame met een klein ego'. Haar gewone mensentaal wordt geroemd: 'Geen meel in de muil' . Ze dankt iedereen en neemt afscheid "van de mooiste rechtbank van Nederland." Hoe zal het leven zonder toga zijn? “Veel TikTok! Ik ben gek op filmpjes over deeltjesfysica, kwantummechanica. En ik ga me weer meer inzetten voor de soroptimisten, een wereldwijde organisatie van vrouwen voor vrouwen. Maar voor nu een half jaar niks doen. Eerst maar terug naar de verveling.”