Историческая картина еврейного подпольщика спустя 50 лет вернулась в мельницу «Звезда» в Винсуме

Schilderij van Joodse onderduiker na vijftig jaar terug in Winsum Na ruim vijftig jaar in Zuid-Afrika te hebben gehangen, is vrijdag een historisch olieverfschilderij van Molen de Ster teruggekeerd naar de plek van oorsprong in Winsum. Het kunstwerk, vermoedelijk gemaakt door een Joodse onderduiker, is door de nazaten van de toenmalige molenaarsfamilie teruggeschonken. In 1972 nam Pieter Muller, de kleinzoon van voormalig molenaar Pieter Biewenga, het schilderij per schip mee naar Zuid-Afrika. Daar kreeg het ruim vijf decennia lang een prominente plek in het ouderlijk huis in Pretoria. Na het overlijden van hun ouders besloten de kinderen Jannette, Jacqueline en Jakob (Jaap) Muller dat het doek definitief terug moest naar Winsum. Besproken op sterfbed Het besluit om dit familiestuk af te staan, werd nog voor het overlijden van hun vader besproken. 'Ik heb het er met mijn vader over gehad toen hij op zijn sterfbed lag', vertelt een van de familieleden. 'Hij was geestelijk nog helemaal helder. Ik vroeg hem: zou u het goed vinden als wij dit schilderij teruggeven aan Winsum? Omdat hij altijd veel interesse had in geschiedenis, vond hij dat een heel mooi idee.' Bij de overdracht is een Engelstalig bijschrift onthuld met de titel 'A Gift returned home'. Wie was de schilder? De terugkeer van het kunstwerk brengt ook een nieuwe zoektocht op gang: die naar de maker van het schilderij. De naam in het hoekje van het olieverfdoek is namelijk moeilijk te ontcijferen. Daarnaast namen onderduikers soms uit veiligheidsoverwegingen valse namen aan. Historicus Aad van der Drift, die het doek namens De Ster in ontvangst nam, heeft wel een sterk vermoeden wie de schilder is. Het werk zou van de hand van Izack van Berg kunnen zijn. Deze Joodse veehandelaar zat in de oorlog ondergedoken in een huis aan de overkant, met zicht op de molen. 'Hij mocht door de nazi's zijn beroep niet meer uitoefenen en had dus alle tijd', legt Van der Drift uit. 'We weten alleen niet helemaal zeker of hij kon schilderen. Het blijft dus een beetje een raadsel.' Stolpersteine gelegd Van Berg werd in 1942 in Auschwitz vermoord. Samen met de historische vereniging doet Van der Drift verder onderzoek naar hem. 'Het zou echt uniek zijn als we nog iets tastbaars blijken te hebben van deze man. 'Ik ben betrokken bij het plaatsen van Stolpersteine in het dorp en we hebben onlangs nog een steen voor hem gelegd. Als dit schilderijtje dan ook van hem blijkt te zijn, is dat wel heel bijzonder.' Het olieverfdoek krijgt tijdens de zomermaanden een permanente, prominente plek in Molen de Ster.