Ректор Гронингенского университета призвал Север Нидерландов отказаться от статуса «региона сокращения» и стать центром инноваций

RUG bij aftrap nieuwe jaar: 'Noorden moet af van de term krimpregio' Noord-Nederland is een regio waar oplossingen gevonden kunnen worden voor de problemen van morgen. Met die boodschap openden rector magnificus Jacquelien Scherpen en bestuursvoorzitter Jouke de Vries van de Rijksuniversiteit Groningen het academisch jaar. Volgens rector magnificus Scherpen moet het Noorden af van de term ‘krimpregio’ en zichzelf voortaan zien als ‘innovatieregio’. De universiteit ziet daarin een belangrijke rol voor zichzelf weggelegd, zeker nu er problemen spelen als oorlog, polarisatie en klimaatverandering. Scherpen: ‘Als de wereld begint te schuiven, moet een universiteit niet achteruit stappen, maar naar voren.' Technische brede universiteit Volgens Scherpen heeft de RUG een sterke technische basis, maar blijft het een brede universiteit met een scala aan andere opleidingen en onderzoek. Juist dat maakt de universiteit geschikt om tot innovaties te komen, vindt Scherpen, ‘omdat techniek verbonden is met onder meer gedrag, bestuur, economie en publieke waarden.’ Netcongestie Als voorbeeld noemt ze binnen haar eigen vakgebied 'regeltechniek' het probleem van het overvolle stroomnet, waardoor niet alle bedrijven en huizen een aansluiting kunnen krijgen. ‘Door gebruik te maken van real-time informatie kunnen we de beschikbare netcapaciteit veel beter benutten en overbelasting van het stroomnetwerk helpen voorkomen of op zijn minst verminderen. We hebben bewezen dat het technisch kan en toch is deze netcongestie één van de grote problemen van ons land.’ Dat laat zien, zegt ze, dat techniek alleen geen oplossing kan bieden. Wetgeving, de markt en publieke belangen spelen ook een rol. Vijfde generatie Bestuursvoorzitter Jouke de Vries schetst de RUG als een ‘vijfde generatie’-universiteit. Dat is een universiteit die onderwijs en onderzoek heeft, samenwerkt met maatschappij, bedrijfsleven en industrie en daarnaast binnen de eigen muren verbanden zoekt tussen de verschillende faculteiten. Zoals Eindhoven samenwerkt met hightechbedrijf ASML moet Groningen volgens De Vries samenwerken met het midden-en kleinbedrijf op het gebied van scheepsbouw, duurzame chemie, de AI-fabriek, biotechnologie, medische technologie en energiezuinige computers. Wel mét internationale studenten Overigens kan dit allemaal niet zonder internationale studenten, benadrukt De Vries. De afgelopen jaren wilde Den Haag de instroom beperken, onder meer om de druk op woningmarkt te verlichten en de toegankelijkheid van hoger onderwijs voor Nederlandse studenten te vergroten. Maar volgens Jouke de Vries kan Groningen helemaal niet zonder internationale studenten. ‘De Universiteit van Groningen blijft een internationale universiteit, wat een deel van de politiek er ook van denkt. De wetenschap is per definitie internationaal.' Overigens zijn de aangekondigde maatregelen om het aantal internationale studenten terug te brengen inmiddels grotendeels van de baan. Universiteiten moeten het aantal internationale studenten zelf beheersen. Ze hebben afgesproken samen niet meer dan 16.766 studenten uit het buitenland toe te laten. Hoeveel dat er per universiteit zijn, maken ze niet bekend. Krimpregio’s en sectoren waar personeelstekorten zijn (zoals techniek, ICT, onderwijs en zorg) zijn niet aan beperkingen gebonden. Minister kan niet Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Rianne Letschert zou ook spreken bij de Groningse opening van het academisch jaar. Dat gebeurt uiteindelijk via een livestream, omdat de begrotingsonderhandelingen langer duurden dan verwacht. ‘Niet alleen studenten worstelen met deadlines, zei ze vanuit Den Haag, ook de politiek. Het was eerst tien uur, toen elf uur, toen drie uur en daarna zes uur. Maar ik moet natuurlijk wel bij die belangrijke ministerraad zijn.’ Letschert gaat uitgebreid in op de noodzaak talent op te leiden, zeker nu Nederland een dubbele vergrijzing kent. ‘De gevolgen zijn ook al voelbaar bij de RUG, waar het aantal inschrijvingen al vijf jaar op rij daalt. De grootste uitdaging is straks al het werk überhaupt gedaan te krijgen.' Afhankelijk van Azië Daarnaast schetst de onderwijsminister het beeld van een wereld waarin Nederland en Europa steeds meer de aansluiting verliezen, bijvoorbeeld op het gebied van AI, zonnepanelen en elektrische auto’s. Bestuursvoorzitter Jouke de Vries ziet het ook in de ranglijsten van beste universiteiten ter wereld. ‘We zullen ons moeten realiseren dat de wereldorde aan het veranderen is en dat dit al zichtbaar is in de 'rankings' van de universiteiten: het Oosten rukt op en het Zuiden zal dat doen.’ Rector magnificus Jacquelien Scherpen: ‘We moeten zelf veel meer aan de data- en AI-knoppen blijven zitten en een nieuwe balans vinden. Met één duidelijke missie en dat is dat we regie blijven houden over onze eigen data. Daarmee houden Nederland en Europa regie over hun toekomst.’