Университет Утрехта запускает исследование гигантской подземной батареи для хранения тепла

Onderzoek naar gigantische warmtebatterij 250 meter onder De Uithof Utrecht - Warmte uit de zomer bewaren voor koude winterdagen. De Universiteit Utrecht (UU) onderzoekt of het kan onder het Utrecht Science Park, beter bekend als De Uithof. Een zogenoemde monitoringsput moet uitwijzen of de bodem geschikt is voor een ondergrondse warmtebatterij. Volgens de onderzoekers kan het project de CO2-uitstoot op het Utrecht Science Park mogelijk met meer dan 50 procent verminderen. Het idee is eigenlijk simpel: in de zomer is er vaak veel duurzame stroom beschikbaar, bijvoorbeeld van zonnepanelen. Daarmee wordt water verwarmd tot ongeveer 90 graden Celsius. Dat warme water wordt vervolgens zo'n 200 tot 250 meter onder de grond opgeslagen. Daar zit een poreuze gesteentelaag met kleine ruimtes waarin water wordt vastgehouden. In de winter kan het warme water weer worden opgepompt om gebouwen op het Utrecht Science Park te verwarmen. Zo werkt de ondergrond als een grote warmtebatterij. De warmteopslag werkt volgens de universiteit vergelijkbaar met een warmte-koudeopslag-systeem. In de ondergrond ontstaat rond de put een soort warmtebel. "Daarbij zal de warmte vooral tegen de bovenkant van het watervoerende pakket blijven hangen." Ruim 2 miljoen Voor de onderzoeksfase heeft de Universiteit Utrecht een subsidie van ruim 2 miljoen euro ontvangen. Volgens de onderzoekers kan de warmteopslag qua kosten concurreren met verwarming op gas. De ervaringen moeten bovendien duidelijk maken of deze vorm van seizoensopslag ook elders in Nederland kan bijdragen aan de energietransitie. De opslag kan volgens de universiteit ongeveer de helft van de hoge-temperatuurwarmte leveren die het Utrecht Science Park in 2030 nodig heeft. Die behoefte zal daarna naar verwachting verder afnemen, omdat steeds meer gebouwen geschikt worden gemaakt voor verwarming op lagere temperaturen. Hoogleraar Geothermische Exploratie Jan-Diederik van Wees is namens onderzoeksinstituut TNO hoofdonderzoeker binnen het project. "Het zal onze afhankelijkheid van gas drastisch verminderen en een significante bijdrage leveren aan onze duurzaamheidsambities", zegt hij. De techniek, die hoogtemperatuuropslag heet, is volgens Van Wees bovendien goed toepasbaar in bestaande gebouwen, omdat die vaak al zijn ingericht op verwarming met warm water. Wat merken studenten en medewerkers? Voor mensen die op het Utrecht Science Park werken en studeren, verandert er bij normaal gebruik van de gebouwen volgens de universiteit weinig. "Gebruikers van gebouwen zullen eigenlijk geen verschil merken", zegt een woordvoerder. De temperatuur van het warme water in bijvoorbeeld verwarmingen en uit kranen blijft hetzelfde. Wel zijn op termijn aanpassingen aan gebouwen nodig om ze geschikt te maken voor systemen die met lagere temperaturen werken. Die werkzaamheden zullen gebruikers wel merken. Geluidsgolven en aardlagen De ondergrond van Utrecht-Oost is uitgebreid onderzocht. Met behulp van geluidsgolven brachten onderzoekers de aardlagen onder het Science Park gedetailleerd in kaart. Uit de analyse blijkt dat verschillende geologische lagen zeer waarschijnlijk geschikt zijn voor de opslag van warmte op hoge temperatuur. Ook voor de wetenschap levert het onderzoek nieuwe informatie op. De bodem onder het Utrecht Science Park is volgens hoogleraar Tektoniek Liviu Matenco nog nooit zo gedetailleerd onderzocht. Hoe nu verder? De Universiteit Utrecht onderzoekt de mogelijkheden samen met TNO, de Geologische Dienst Nederland en IF Technology. Uit de boring moet blijken of de bodem voldoende doorlatendheid en opslagcapaciteit heeft. Er moet voldoende water uit de put kunnen worden gehaald, maar het moet ook weer kunnen worden geïnjecteerd. De boorwerkzaamheden en tests staan gepland voor het komende academische jaar. Naar verwachting is halverwege 2027 voldoende informatie beschikbaar om een definitief investeringsbesluit te nemen. Als dat positief uitvalt, kan de warmteopslag richting 2029 worden gerealiseerd.