В провинции Квангнай-Донг рухнул вход в исторический памятник «Голос Южного Вьетнама», а десятки других объектов находятся в аварийном состоянии

Được thành lập năm 1946, Đài Tiếng nói Nam bộ là đài phát thanh đầu tiên ở miền Nam, đặt tại xã Sơn Tịnh (Quảng Ngãi). Sau 80 năm, dấu tích của địa điểm từng mang ý nghĩa đặc biệt ấy đang đứng trước sự bào mòn khắc nghiệt của thời gian. Đáng lo nhất là cổng đình Thọ Lộc - một trong những hạng mục gốc còn lại của di tích - đã đổ sập phần phía trước sau đợt mưa lớn cuối năm 2025. Theo UBND xã Sơn Tịnh, cổng đình được xây bằng đá ong, trát hồ và đã quá niên hạn sử dụng. Sau nhiều thập niên chịu tác động của mưa nắng, kết cấu công trình suy yếu nghiêm trọng. Phần còn lại của cổng đình vẫn tiềm ẩn nguy cơ tiếp tục sụp đổ, nhất là khi mùa mưa bão đến. Di tích Đài Tiếng nói Nam bộ được công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia từ năm 1994. Năm 2014, tại đây được dựng bia ghi dấu địa điểm phát sóng đầu tiên của đài. Ông Phạm Xuân Lai, người dân thôn Thọ Lộc Tây, xã Sơn Tịnh, chia sẻ: "Nơi đây không chỉ là một di tích mà còn là ký ức của một thời kháng chiến oanh liệt. Tôi mong các cơ quan chức năng sớm có phương án sửa chữa, tôn tạo vì đây là di tích có ý nghĩa lịch sử rất lớn với các thế hệ". Một số di tích khác ở Quảng Ngãi cũng đang trong tình trạng đáng báo động. Tại xã Phước Giang, đình làng An Định là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia cũng đang phải chống chọi với sự xuống cấp. Đình làng An Định hoàn thiện vào năm 1820, mang đậm dấu ấn kiến trúc thời Nguyễn với nhiều mảng chạm khắc gỗ tinh xảo. Qua thời gian, đình không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng dân cư mà còn từng là cơ sở hoạt động cách mạng, địa điểm của ngành quân y Liên khu V trong 2 cuộc kháng chiến. Nhiều cột, kèo, rui mè trong đình làng An Định hiện bị mối mọt, mục nát. Mái ngói hư hỏng khiến nước mưa thấm dột kéo dài. Tường phủ rêu mốc, không ít hoa văn chạm khắc đã phai mờ theo năm tháng. Cổng đình, bình phong cùng các hạng mục phụ trợ cũng xuống cấp nghiêm trọng. Ông Trần Văn Mẫn, người dân thôn An Định, cho biết đình làng gắn bó với đời sống tinh thần của người dân qua nhiều thế hệ. Dù đã có những lần sửa chữa nhỏ lẻ, kết cấu gỗ của đình hiện đã xuống cấp nặng. "Nguy cơ sập đổ ngày càng hiện hữu", ông Mẫn lo lắng. Theo ông Nguyễn Duy Diễn, Phó chủ tịch UBND xã Phước Giang, địa phương đã nhiều lần kiến nghị cấp có thẩm quyền hỗ trợ kinh phí trùng tu đình làng An Định. "Chính quyền xã mong sớm được bố trí nguồn lực để kịp thời bảo tồn di tích", ông Diễn nói. Theo báo cáo giám sát chuyên đề của Ban Văn hóa - Xã hội (HĐND tỉnh Quảng Ngãi), toàn tỉnh hiện có 434 di tích được xếp hạng hoặc đưa vào danh mục kiểm kê, trong đó 236 di tích đã được xếp hạng. Đáng chú ý, chỉ 35 di tích còn trong tình trạng tốt, trong khi có tới 187 di tích đã xuống cấp ở nhiều mức độ. Số còn lại đang được tu bổ hoặc tôn tạo. Giai đoạn 2021 - 2025, Quảng Ngãi đã triển khai 21 dự án bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích với tổng kinh phí hơn 259 tỉ đồng. Tuy nhiên, so với số lượng di tích đang xuống cấp cần khắc phục sửa chữa, nguồn vốn vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Ông Đăng Xuân Trung, Chủ tịch UBND xã Sơn Tịnh, cho biết sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, địa phương hiện có 13 di tích, gồm 3 di tích cấp quốc gia và 10 di tích cấp tỉnh. Qua rà soát, Đài Tiếng nói Nam bộ và Nhà lưu niệm Nguyễn Chánh là 2 công trình xuống cấp nghiêm trọng nhất, cần được ưu tiên trùng tu. "Địa phương đã báo cáo hiện trạng lên Sở VH-TT-DL, đồng thời kiến nghị đưa dự án vào kế hoạch đầu tư công trung hạn. Trước mắt, khu vực nguy hiểm đã được cắm biển cảnh báo, dựng hàng rào bảo vệ để hạn chế người dân tiếp cận. Song đó chỉ là giải pháp tạm thời", ông Trung nói. Từ kết quả giám sát, HĐND tỉnh Quảng Ngãi kiến nghị UBND tỉnh ưu tiên bố trí nguồn lực cho các di tích quốc gia đặc biệt, di tích quốc gia và những di tích có nguy cơ xuống cấp nghiêm trọng; đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa nhằm huy động thêm nguồn lực cho công tác bảo tồn.