Вьетнамские традиции: почему нельзя вырубать четыре вида деревьев во дворе

Trong nếp nhà Việt, có những thứ không chỉ là vật chất. Một mái ngói rêu phong, một chiếc chõng tre, một gốc cây già trước sân – tất cả đều đã vượt qua ranh giới của công năng để trở thành một phần của ký ức. Cây trong vườn cũng vậy. Người xưa dặn: "Chặt bỏ 3 cây cảnh, phá hỏng cả gia tài". Nghe qua, nhiều người cho rằng đó là lời mê tín. Nhưng nếu lắng lại, ta sẽ thấy trong câu nói ấy không chỉ có phong thủy, mà còn có cả đạo lý sống, có kinh nghiệm ngàn đời về thiên – địa – nhân hòa hợp, và có cả tình người neo lại dưới bóng cây. Ngày nay, khi nhà cửa được bê tông hóa, khi sân vườn bị thu hẹp để lấy chỗ cho tiện nghi, người ta dễ dàng đưa lưỡi cưa vào một thân cây chỉ vì nó rụng nhiều lá, vì rễ nó đội lên một viên gạch. Nhưng trước khi hạ tay xuống, xin hãy dừng lại một chút để nghe câu chuyện của bốn loại cây này. Bởi giữ một cái cây đôi khi chính là giữ một phúc phần cho gia đình. Người xưa trồng hòe không phải để thu hoạch. 1. Cây cảnh: Hòe già trong sân - Giữ một tấm lòng ngay thẳng Cây hòe, tên khoa học là Styphnolobium japonicum, thuộc họ Đậu. Không cho quả ngọt, không cho hoa rực rỡ để khoe sắc, cây hòe lớn lên lặng lẽ, chậm rãi. Mười năm mới thành dáng, vài chục năm mới thành cổ thụ. Nhưng một khi đã thành, hòe có thể sống trăm năm, tán tròn như chiếc ô xanh che cho cả một đời người. Người xưa trồng hòe không phải để thu hoạch. Người ta trồng hòe là trồng một chí hướng. Trong Hán tự, chữ Hòe gồm bộ Mộc và chữ Quỷ, nhưng lại được giải nghĩa là cây của sự tôn quý, của bậc tam công. Người xưa nói: "Một cây hòe trước nhà, không chiêu cũng tự có phúc". Vì hòe là loài cây quang minh, chính trực, thân thẳng, không cong vẹo. Về mặt đời sống, giá trị của cây hòe lại càng rõ. Về mặt phong thủy, cây hòe được xem là cây hộ mệnh. Tán hòe sum suê tụ khí lành, lá xanh quanh năm tượng trưng cho sự bền bỉ, phúc đức được tích lũy qua nhiều thế hệ. Nhà có cây hòe già, người già trong nhà được an yên, con cháu ra ngoài được chở che. Về mặt đời sống, giá trị của cây hòe lại càng rõ. Mùa hè, tán hòe là chiếc điều hòa của trời đất. Dưới gốc hòe, người ta kê một bộ bàn trà, trẻ con học bài, người lớn nói chuyện mùa màng. Hoa hòe phơi khô làm trà, làm thuốc, mát gan, an thần. Đó là món quà sạch sẽ mà thiên nhiên ban tặng. Nhưng hòe già cũng có lúc khiến ta phiền lòng. Rễ hòe khỏe, ăn sâu và lan rộng, có thể làm nứt nền sân, đội bờ tường nếu trồng quá sát nhà. Tán hòe cao có thể che mất nắng hiên. Cây cảnh vẫn sống, nhà vẫn an. Khi ấy, xin đừng vội chặt. Đạo xử thế với cây cũng như với người thân: khi có điều chưa vừa ý, ta sửa mình, chỉnh cành, chứ không đoạn tuyệt. Chỉ cần mỗi năm tỉa bớt cành cao, khống chế chiều cao, dẫn rễ ra xa móng nhà. Cây cảnh vẫn sống, nhà vẫn an. Chỉ khi thân đã rỗng, sâu mọt ăn hết lõi, đứng trước nguy cơ đổ sập gây họa, ta mới nên tính đến chuyện hạ cây. Chặt một cây hòe đã sống cùng gia đình ba, bốn thế hệ, không chỉ là mất đi một bóng mát. Là ta đã chặt đi một chứng nhân. Nơi ấy đã từng có tiếng cười đám cưới, tiếng khóc chào đời của đứa trẻ, có bóng cha ngồi chẻ lạt. Mất cây, khoảng sân bỗng trống hoác, như lòng người vừa mất đi một chỗ để neo về. Trong phong thủy dân gian, cây cảnh này mang điềm lành rất mộc mạc. 2. Cây cảnh: Táo tàu - Giữ vị ngọt của sự đủ đầy Cây táo tàu, tên khoa học Ziziphus jujuba, họ Táo ta. Ở làng quê Bắc Bộ, gần như nhà nào có sân đất rộng cũng có một cây táo tàu. Không kén đất, chịu hạn giỏi, chẳng cần chăm bẵm nhiều mà mỗi độ thu về lại trĩu quả. Trong phong thủy dân gian, cây cảnh này mang điềm lành rất mộc mạc. Chữ "Táo" đọc gần với chữ "Tảo" nghĩa là sớm. "Tảo sinh quý tử, tảo đắc phú quý" - mong cho mọi sự được sớm thành, sớm đủ đầy. Quả táo tàu tròn, đỏ thắm khi chín, tượng trưng cho sự viên mãn, cho bếp lửa lúc nào cũng có chút ngọt ngào để dành. Cây cảnh này có một nhược điểm: cành giòn. Giá trị thực tiễn của nó thì không cần phải bàn. Táo tươi ăn giòn ngọt, táo khô nấu chè, hầm gà, chưng yến. Đó là vị thuốc, là thức quà của người quê. Trẻ con lớn lên cùng cây táo tàu hẳn không quên được cảm giác trèo lên cành giòn, rung cho quả rụng lả tả xuống sân. Cây cảnh này có một nhược điểm: cành giòn. Gió to rất dễ gãy cành trên cao, nếu không may rơi trúng người hay mái ngói thì nguy hiểm. Vì thế nhiều người sợ mà chặt phăng cả cây cho yên tâm. Kỳ thực, đó là cách nghĩ cực đoan. Người xưa dạy: "Sửa cành, không bỏ gốc". Mỗi cuối đông, khi cây trút lá, ta chỉ cần cắt bỏ những cành tăm, cành vươn quá cao, cành khô chết. Cây cảnh dạy con cháu ta bài học về sự bền bỉ Cây cảnh sẽ gọn lại, an toàn hơn mà năm sau vẫn cho quả đều. Bộ rễ táo tàu không quá hung hãn, không phá nhà như rễ đa, rễ si. Giữ lại cây táo tàu trong vườn là giữ lại một thói quen sống biết tích trữ, biết chắt chiu. Quả của nó không ăn một lúc, mà được phơi khô để dùng dần quanh năm. Cây cảnh dạy con cháu ta bài học về sự bền bỉ, về việc không cần phô trương mà vẫn có thành quả thiết thực. Một ngôi nhà có cây cho quả chín đúng mùa, ấy là ngôi nhà có phúc khí sung túc. Trong văn hóa Á Đông, ngô đồng gắn liền với hình tượng phượng hoàng. 3. Cây cảnh: Ngô đồng - Giữ chỗ cho phượng hoàng đậu Cây ngô đồng thân gỗ, tên khoa học Firmiana simplex, họ Cẩm quỳ. Ở Huế, trong Hoàng Thành vẫn còn những cây ngô đồng mấy trăm tuổi, thân mốc trắng, tán xòe như chiếc lọng. Người ta gọi nó là vua của các loài cây cảnh. Trong văn hóa Á Đông, ngô đồng gắn liền với hình tượng phượng hoàng. Sách xưa chép: "Phượng hoàng phi, phi ngô đồng bất tê" - phượng hoàng bay, không phải ngô đồng thì không đậu. Vì thế, trồng cây cảnh ngô đồng trước sân là ước nguyện thầm kín của mỗi gia đình: mong nhà có người tài, có con chim quý tìm về làm tổ, con cháu đỗ đạt, làm rạng danh dòng tộc. Trồng ngô đồng là trồng một khát vọng thanh cao. Nhưng ngô đồng cũng là loài cây "bừa bộn". Cây cảnh ngô đồng có dáng đẹp hiếm có. Thân thẳng tắp, vỏ nhẵn, lá to như lá sen, xanh mướt vào hè, vàng rực vào thu. Chỉ ba, bốn năm là đã thành cây lớn, cho bóng mát dịu dàng, làm giảm cái nắng gắt của sân gạch. Nhưng ngô đồng cũng là loài cây "bừa bộn". Mùa xuân thay lá, nó rụng lá, rụng vỏ, rụng cả những chùm hoa nhỏ. Sân vừa quét xong lại đầy. Rễ nó lại đi xa, nếu trồng sát tường, lâu ngày sẽ làm đất đội lên. Nhiều gia đình trẻ ngày nay không chịu được sự bừa bộn ấy, bèn cho cưa bỏ. Tiếc thay. Nếu hiểu được tính nết của nó, ta sẽ thấy phiền phức ấy rất nhỏ so với cái được. Chỉ cần trồng ngô đồng cách nhà ít nhất 4-5 mét, cách tường rào 2 mét. Chịu khó quét sân mỗi sớm mai, xem đó như một cách thiền hành, một khoảng lặng để ngắm nhìn sự đổi thay của bốn mùa. Về phong thủy, nó là cây cảnh dẫn dụ cát khí Mỗi mùa lá rụng lại là một lần nhắc ta về vô thường, về việc cái cũ phải đi để cái mới được sinh ra. Một cây ngô đồng cao lớn trong vườn làm cho khí trường của ngôi nhà trở nên thoáng đãng, cao ráo. Nó hút bớt nhiệt, chắn bớt bụi, là máy lọc không khí tự nhiên. Về phong thủy, nó là cây cảnh dẫn dụ cát khí, nâng tầm vóc của ngôi nhà từ một nơi ở đơn thuần thành một nơi có cốt cách. Đừng chặt ngô đồng chỉ vì ngại quét lá. Người lười quét lá thì cũng sẽ lười vun đắp phúc phần. Chặt cây dễ, trồng người khó Nói đi nói lại, người xưa dặn: "chặt cây phá gia tài" không phải để dọa nạt. Ông bà ta không mê tín. Ông bà ta chỉ mượn chuyện cây cỏ để dạy con cháu đạo lý: Phàm những gì đã gắn bó lâu năm, đã cho bóng mát, đã cho hoa thơm trái ngọt, đã cùng ta đi qua mưa nắng, thì đều có ân nghĩa. Không nên vì một chút bất tiện nhỏ mà đoạn tuyệt. Cây cảnh xanh tươi lại là một phần của vận may Xét cho cùng, một cái cây không quyết định được vận may của một gia đình. Vận may nằm ở sự cần cù, ở lòng nhân hậu, ở cách người trong nhà đối đãi với nhau và với thiên nhiên. Nhưng cây cảnh xanh tươi lại là một phần của vận may ấy. Một sân vườn có cây cổ thụ là sân vườn có vi khí hậu tốt, có hệ sinh thái cân bằng, có chỗ cho chim về, có bóng mát cho người già, có ký ức cho trẻ nhỏ. Đó là thứ tài sản vô hình mà tiền bạc không mua được. Dĩ nhiên, cũng có lúc phải chặt. Nếu cây đã chết, thân rỗng, có nguy cơ đổ sập vào nhà, vào đường dây điện cao thế. Nếu rễ cây đã làm nứt đôi bức tường chịu lực, đe dọa an toàn của cả gia đình. Khi ấy, việc chặt bỏ không phải là phá phong thủy, mà chính là bảo vệ phong thủy - bảo vệ sự an toàn, là gốc của mọi phúc lành. Còn nếu không, xin hãy ưu tiên tỉa cành, chỉnh tán, di dời. Trồng một cái cây chỉ cần một ngày, nhưng để có một cây cổ thụ cần cả một đời người. Mỗi gốc cây trong vườn, suy cho cùng, cũng chính là gốc rễ của gia đình ta vậy. Mẹ mất, bố bỏ đi, cô bé người Xinh Mun 12 tuổi sống cùng ông bà ngoại già yếu trong căn nhà sàn hở vách giữa núi rừng Sơn La. Những cơn đau, sốt và choáng váng nhiều lần kéo em khỏi lớp học, còn ông bà chỉ mong một lần có đủ tiền đưa cháu xuống bệnh viện tỉnh, để điều trị căn bệnh đeo bám em từ nhỏ. Khi mùa giải 2025/2026 khép lại, vì những biến động liên quan đến nhà tài trợ, Thanh Hóa FC đã phải nói lời chia tay tới 14 cầu thủ. Mới đây, họ đã công bố 17 tân binh bổ sung nhằm chuẩn bị cho mùa giải 2026/2027. Vũ Minh Thái, thủ khoa đầu vào Trường Đại học Điện lực năm 2026 chọn ngành Công nghệ kỹ thuật điện, điện tử với mong muốn được học chuyên môn gắn với thực tiễn, tham gia nghiên cứu và khám phá những ứng dụng mới trong thời đại công nghệ. Mới đây, ca sĩ Lưu Ánh Loan khiến nhiều người bất ngờ khi cùng lúc trúng thưởng 160 tờ vé số. Nữ ca sĩ cho biết đây là lần đầu tiên cô gặp vận may đặc biệt này. Các đòn tấn công ăn miếng trả miếng đang đe dọa đà phục hồi mong manh của dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz, trong khi cả Mỹ và Iran đều phát tín hiệu sẵn sàng tiến hành thêm các cuộc tấn công mới, theo Gulfnews. Quy Nhơn United vừa thông báo tái hợp 4 “người cũ” - những người trưởng thành từ bóng đá Bình Định, gồm Nguyễn Thanh Thụ, Trần Văn Thái, Lê Thanh Phong và Đào Gia Việt... Formosa Hà Tĩnh cho biết đã xác định nguyên nhân sơ bộ sự cố tại lò gió nóng số 3 thuộc lò cao số 1, đồng thời khẩn trương triển khai các biện pháp kiểm soát an toàn, sửa chữa và thay thế thiết bị hư hỏng. Nghiên cứu từ các chuyên gia Đại học Kiến trúc TP.HCM chỉ ra, việc phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD) dọc tuyến đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành đóng vai trò cấp thiết giúp tái cấu trúc không gian, kết nối trung tâm đô thị với Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Trong thời điểm ngành giải trí Trung Quốc sa sút, các ngôi sao liên tiếp thất bại trong dự án mới, chỉ có 7 nghệ sĩ như Triệu Lệ Dĩnh, Lưu Diệc Phi, Tiêu Chiến... mới đủ sức gánh vác thành công dự án. Ngày 6/9, Công an tỉnh Thanh Hóa đã trang trọng tổ chức Lễ đón nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (LLVTND) trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Trong hơn 2.200 thí sinh đỗ vào Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch năm nay, TP.HCM là địa phương đóng góp số lượng tân sinh viên đông đảo nhất với 956 em, theo sau là Đồng Tháp và Đồng Nai. Thời gian gần đây, trên một số trang mạng xã hội và nhóm tin tức không kiểm chứng, tệp tin công khai dưới danh nghĩa Công văn số 5146/SNV-XDCQ&CTTN ngày 26/8/2026 của Sở Nội vụ Hải Phòng bị cài cắm, đính kèm một cái gọi là “đề án giả định” về việc sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã trên địa bàn thành phố. Quảng Ngãi đặt mục tiêu phấn đấu trong năm 2027, sẽ khởi công dự án đường bộ cao tốc Quảng Ngãi – Kon Tum, với tổng mức đầu tư đề xuất ước trên 52.000 tỷ đồng. Bộ Nội vụ mới có yêu cầu Bộ, ngành, địa phương hiện tổng rà soát thực hiện chế độ hỗ trợ theo Nghị định 178/2024. Theo các chuyên gia việc này cần được hướng dẫn cụ thể, làm theo quy trình. Việc đưa người nghỉ sai theo Nghị định 178 cũng rất khó... Trên trang cá nhân, ca sĩ Khánh Linh đã bất ngờ đăng tải khoảnh khắc vô cùng đặc biệt: bức ảnh gia đình duy nhất chụp đông đủ cả bố mẹ, anh trai và nữ ca sĩ. UBND xã Tam Dương, tỉnh Phú Thọ (địa phận huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc) đã tổ chức thi hành quyết định cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả đối với nhiều trường hợp vi phạm luật đất đai, trong đó có việc xây nhà ở, nhà xưởng trái phép trên đất nông nghiệp... Việc bị loại khỏi tiến trình đàm phán giải quyết xung đột Ukraine sẽ khiến các nước châu Âu phẫn nộ, chính trị gia Phần Lan Armando Mema, thành viên đảng Liên minh Tự do, tuyên bố. ĐT Thái Lan nhiều khả năng sẽ không mang lực lượng mạnh nhất tới FIFA ASEAN Cup 2026, mà thay vào đó là một đội hình được mô tả theo hướng “trẻ hóa”, “thay máu” và xây dựng thế hệ mới dưới thời HLV Anthony Hudson. Theo định hướng tổ chức không gian Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, TP Hà Nội xác định nguyên tắc cốt lõi là không thu hẹp không gian thoát lũ và không đề xuất giải pháp xây đê mới nằm trong đê cũ. Với lũ trẻ chúng tôi, niềm vui giản dị đôi khi chỉ gói gọn trong những buổi tối rủ nhau đi xem ké tivi đen trắng ở nhà hàng xóm, một điều tưởng như nhỏ bé nhưng lại in sâu trong ký ức. Kendall Jenner gây chú ý khi lần đầu thử sức diễn xuất trong phim ngắn "La Passeggiata". Dự án xuất hiện đúng dịp cô có mặt tại Venice (Ý), đồng thời mở ra hướng đi mới sau nhiều năm gắn với sàn diễn thời trang. Mọi năm, cứ bước vào thời điểm này, vùng đất duyên hải Cần Giờ (TPHCM) lại xôn xao không khí bao trái cho những chùm xoài cát Cần Giờ căng mọng. Nhưng năm nay, giữa cái nắng đặc trưng của vùng đất mặn - ngọt giao hòa, những vườn xoài vẫn chìm trong màu xanh ngắt của lá non, tuyệt nhiên không thấy bóng dáng một cành đơm bông. TP.HCM đã lựa chọn phương án đạt giải Nhất cuộc thi kiến trúc cầu Thủ Thiêm 4. Kết quả này là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện phương án, triển khai các bước thiết kế tiếp theo đối với công trình giao thông quan trọng kết nối khu vực Thủ Thiêm với phía Nam thành phố. Mặc dù là SUV, nhưng giờ những chương trình ưu đãi lớn mà người dùng chỉ phải bỏ ra 400 triệu đồng có thể sở hữu VinFast VF5, chi phí dùng 0 đồng lợi hơn Toyota Vios, Honda City.