Архитекторы предложили превратить площадь Милли Ирадет в Кайсери из временной зоны в полноценный общественный центр

Milli İrade Meydanı özellikle konserler ve etkinlikler ile kentin çekim noktalarından biri haline geldi. Ancak bölgenin çok daha iyi kullanılmasına dönük beklentiler de var. Kocaeli Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Mehtap Özbayraktar ve Yüksek Mimar Dicle Semizoğlu bu anlamda önemli bir çalışmaya imza attı. Özbayraktar ve Semizoğlu tarafından hazırlanan ve Mimarlık ve Yaşam Dergisi'nin ağustos sayısında yayımlanan araştırmada, Kocaeli Milli İrade Meydanı'nın erişilebilirliği ele alındı. Çalışmada, saha gözlemleri, CBS tabanlı haritalama, Mekan Dizimi analizi, görsel okunabilirlik değerlendirmesi ve Kocaeli Büyükşehir Belediyesi 'nin anlık kamera görüntülerinden yararlanıldı. ‘GEÇİCİ VE İŞLEVSEL BİR ALAN’ Araştırmada alanın semt pazarından otoparka, ardından meydana dönüşen bu işlevsel geçmişinin, meydanın uzun yıllar boyunca “kalıcı bir kamusal mekan”dan ziyade “geçici ve işlevsel” bir alan niteliği taşımasına neden olduğu belirtildi. Bu geçmişin, meydanın günümüzdeki “geçiş noktası” karakterini ve kent merkeziyle kurmakta zorlandığı bağlantıyı anlamak açısından önemli olduğu ifade edildi. ‘ADA KONUMUNDA’ Çalışmanın dikkat çeken tespitlerinden biri meydanın çevresindeki ulaşım akslarıyla ilgili oldu. Araştırmaya göre meydan, yoğun trafikli arterlerle çevrili olması nedeniyle hem fiziksel hem de algısal açıdan bir “ada” konumunda bulunuyor. Çalışmada bu durumun meydanın kent içindeki bağlantısını zayıflattığı ve alanın orta düzeyde bağlantılı bir geçiş mekanı olarak kaldığı belirtildi. ‘MEYDANA ULAŞMAYI GÜÇLEŞTİRMEKTE’ Meydanın Şehit Rafet Karacan ve Gazanfer Bilge bulvarlarının kesişiminde bulunduğu, çevrede Kocaeli Üniversitesi kampüsü, alışveriş merkezi ve valilik binası gibi önemli yapıların yer aldığı kaydedildi. Ancak ana yaya omurgasıyla doğrudan ve kesintisiz bağlantının bulunmamasının meydanın görsel olarak erişilebilirliğini sınırladığı tespit edildi. Bu durum makalede, “Kent merkezinden gelen yayaları meydana yönlendirecek görsel ipuçlarının da bulunmaması, özellikle ilk kez gelen ziyaretçiler, yaşlılar ve hareket kısıtlılığı olan bireyler için meydanın konumunu algılamayı ve meydana ulaşmayı güçleştirmektedir” ifadeleriyle yer aldı. ’95 DESİBELE ULAŞTI’ Meydan, gürültü yönüyle de incelendi. Meydanın ana arterlere yakın konumu nedeniyle sürekli ve şiddetli trafik gürültüsüne maruz kaldığı, farklı zaman dilimlerinde yapılan ölçümlerde ortalama gürültü seviyeleri 66–78 dB(A) aralığında kaydedildiği belirtildi. Maksimum değer ise 95 dB(A)’a ulaştığını belirten araştırmacılar, “Bu değerler, Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) konforlu kentsel dış mekanlar için önerdiği 55–60 dB(A) üst sınırının (WHO, 2018) üzerindedir” ifadelerine yer verdi. ‘AYDINLATMA YETERLİ DÜZEYDE’ Araştırmada meydanın görsel erişilebilirliği de incelendi. Yapılan gözlemlerde meydana özgü, alanı tanıtan veya yönlendiren herhangi bir bilgilendirici tabelanın tespit edilmediği belirtildi. Buna karşılık meydanın gece aydınlatmasının yeterli düzeyde olduğu ve aydınlatmanın kullanıcıların güvenli hareketini destekleyen olumlu bir unsur olarak değerlendirildiği kaydedildi. Çalışmada Milli İrade Meydanı'nın yalnızca ulaşım açısından değil, duyusal/algısal, görsel ve sosyal erişilebilirlik açısından da önemli eksiklikler taşıdığı sonucuna ulaşıldı. KULLANIM PROFİLİ ÇIKARILDI Meydanın farklı gruplar tarafından kullanımı da incelendi. Meydanın kullanım profilinin günün saatine ve haftanın gününe göre farklılıklar gösterdiği, öğle saatlerinde, meydanı çevreleyen kamu kurumları, bankalar ve ticari işletmelerde çalışanlar için bir yeme-içme ve mola alanı işlevi gördüğü, öğrenciler ve kent merkezinde çalışanlar içinse meydan daha çok bir geçiş noktası karakteri taşıdığı belirtildi. Hafta sonları kamu çalışanları olmaması nedeniyle meydanın kullanım yoğunluğunun belirgin şekilde azaldığı belirtilen makalede, “Kent yaşamındaki ritmi belirleyen döngüsel bir canlanma, yalnızca belediye tarafından bayram veya özel günlerde düzenlenen etkinlik ve konserler sırasında gözlemlenmektedir. Bu periyodik etkinlikler dışında, meydanın öğleden sonrası, akşam ve gece saatlerinde sakin bir karaktere büründüğü görülmektedir” ifadelerine yer verildi. ‘ERİŞİLMEZ HALE GELDİ’ Güvenlik ve davetkar yönüyle ilgili ise, “Yayaların meydana giriş için birden fazla trafik ışığı döngüsünü beklemesi gereken bu kesişim noktası, erişimi zorlaştıran ve mekânın davetkârlığını azaltan önemli bir engel oluşturmaktadır” ifadeleri yer aldı. Milli İrade Meydanı'na ulaşım için birden fazla trafik ışığı döngüsünün beklenmesi, yayalar için yalnızca fiziksel değil aynı zamanda psikolojik olarak da “erişilmez” hale geldiği makalede belirtildi. ‘DİĞER TÜM ERİŞEBİLİRLİK BOYUTLARINI OLUMSUZ ETKİLİYOR’ Makalenin sonuç ve değerlendirme kısmında, kent merkezinden gelen ana yaya koridorunun kesintiye uğramasının meydana erişimi birden fazla trafik ışığı döngüsü gerektiren kavşak geçişlerine bağımlı kıldığı, bunun da diğer tüm erişilebilirlik boyutlarını da olumsuz etkilediği belirtildi. Yönlendirici işaretlerin tamamen yokluğu, görme engelliler için gerekli dokunsal yüzeylerin bulunmaması, sınırlı renk kontrastı gibi kapsayıcı tasarım eksiklikleri ve gürültü öğesi, meydanın algılanabilirliğini ve kullanılabilirliğini daha da azalttığı makalede ifade edildi. ‘BELEDİYE ETKİNLİKLERİYLE SINIRLI KALIYOR’ Meydanda kafe, pastane, perakende mağazası ve kütüphane gibi farklı ihtiyaç ve tercihlere hitap eden faaliyet alanlarının bulunduğu, gündelik kullanımda sakin ve geçiş amaçlı bir karaktere sahip olan meydanın sadece resmi bayramlar, kutlama günleri veya belediye tarafından organize edilen özel etkinlikler sırasında yoğun faaliyetlerle büyük bir kalabalığa ev sahipliği yaptığı belirtildi. Bu tür zamanlarda, meydanın bir "kutlama alanı" ve "toplanma merkezi" işlevi gördüğü, ancak etkinlik sona erdiğinde, hızlı bir şekilde sakinleşerek günlük kullanım ritmine döndüğü ifadeleri yer aldı. Makalede bu durum, “Meydanın, güçlü bir birincil kullanımdan yoksun olduğu için ikincil kullanımlar yeterli insan akışı bulamamakta; meydanın canlılığı belediye etkinlikleriyle sınırlı kalmaktadır” ifadeleriyle yer aldı. KAMUSAL ALAN İÇİN ÖNERİLERDE BULUNDULAR Meydanın başarılı bir kamusal mekana dönüşebilmesinin Gehl'in kalma olanaklarını (oturma, dinlenme, gözlemleme, etkileşim) mümkün kılacak fiziksel ve sosyal düzenlemelerle doğrudan ilişkili olduğunu belirten araştırmacılar, önerilerde bulundu. -Kısa vadede güneydeki dar kaldırımın yaya akışına katkı sağlayacak şekilde etkinleştirilmesi. -Kısa vadede kesilmiş kaldırım uygulamalarının mevcut durumunun kontrol edilmesi. -Kısa vadede meydanın çevresinin görsel olarak davetkâr olması, net ve geniş girişlerin tanımlanması ve işaretlenmesi. -Kısa vadede meydanın yakın çevresindeki yaya yollarına, "Milli İrade Meydanı" yönlendirme tabelaları yerleştirilmesi. -Kısa vadede meydanla ilgili görsel/işitsel mesajların mekâna entegre edilmesi. -Kısa vadede görme engelli bireyler için ana yürüyüş güzergahlarına ve meydanda merkezi alanlara TS/ISO standartlarına uygun hissedilebilir yüzey şeritlerinin döşenmesi -Kısa vadede oturma elemanları, sınır tanımlayıcılar ve ana yürüyüş hatları üzerinde görme engelli ve az gören bireyler için yüksek kontrastlı (ör. sarı / siyah / kırmızı) renklerin kullanılması -Kısa / orta vadede zihinsel haritalamayı güçlendirmek için meydan içinde ayırt edici, görsel olarak çekici ve anlamlı bir "odak noktası" (heykel, su öğesi, ikonik bir eser…) oluşturulması. -Orta vadede kavşaklardaki yaya yeşil ışık sürelerinin uzatılması. -Orta vadede yüksek kontrast ve uluslararası semboller içeren, erişilebilir bilgilendirme panolarının oluşturulması -Orta vadede mevcut aydınlatma ve var olan ancak sürekli çalıştırılmayan su-ışık enstalasyonu gibi özel öğelerin enerji verimliliği göz önünde bulundurularak düzenli işletiminin sağlanması. -Orta vadede kullanım çeşitliliğini artırmak için hafta sonları ve akşam saatlerinde düzenli, geçici etkinlik alanları (çocuk atölyeleri, açık hava sineması, yerel üretici pazarları) oluşturulması ve etkin duyuru yapılması. -Orta / uzun vadede yaya önceliğinin fiziksel tasarım ile pekiştirilmesi, meydanı çevreleyen bulvarların yaya geçişlerinin güvenliğini artıracak şekilde düzenlenmesi. -Uzun vadede kesintisiz yaya bağlantıları (güvenli yaya geçitleri veya trafiği yatıştırılmış yollar) oluşturulması. -Uzun vadede trafik gürültüsü nedeniyle etkisiz kalan sesli bilgilendirme sistemlerinin iyileştirilmesi; yönlendirilmiş hoparlör, görsel (LED ekran) ve titreşimli sistemlerin entegre edilmesi. -Uzun vadede trafik kaynaklı gürültüyü azaltmak için; yeşil bariyerler, ses emici yüzey kaplamaları ve trafiği yatıştırıcı fiziksel önlemlerin değerlendirilmesi. -Uzun vadede meydanı salt bir geçiş noktası olmaktan çıkarıp bir "varış noktasına" dönüştürmek için sergi alanı, açık hava spor/oyun alanları gibi çeşitli ve ücretsiz faaliyetlere olanak tanıyan yeni programların eklenmesi. MEYDAN: Milli İrade Meydanı, yaklaşık 50 bin metrekarelik alan üzerine kuruldu. YAYA GEÇİŞLERİ ÖNERİLERİ: Makalede, “Yayaların meydana giriş için birden fazla trafik ışığı döngüsünü beklemesi gereken bu kesişim noktası, erişimi zorlaştıran ve mekânın davetkârlığını azaltan önemli bir engel oluşturmaktadır” ifadeleri yer aldı. ÖNERİLERDE BULUNDULAR: Araştırmacılar meydanın başarılı bir kamusal mekana dönüşebilmesi için önerilerde bulundu. AYDINLATMALAR YETERLİ: Araştırmacılar, meydanın gece aydınlatmasının yeterli düzeyde olduğunu ve aydınlatmanın kullanıcıların güvenli hareketini destekleyen olumlu bir unsur olarak değerlendirildiğini ifade etti.