Хирурги из Лёвена восстановили тяжелые повреждения брюшной полости и грудной клетки с помощью донорной ткани без пожизненной иммуносупрессии

Chirurgen van UZ Leuven hebben een nieuwe manier ontwikkeld om ernstige beschadigingen in de buik, borstkas of het middenrif te herstellen. Ze gebruiken daarvoor bindweefsel uit de buikwand van een overleden donor. Het gaat om een wereldprimeur: patiënten hoeven na de transplantatie niet levenslang medicijnen te nemen om te voorkomen dat hun lichaam het donorweefsel afstoot. Wereldprimeur in UZ Leuven: ernstige schade aan buik en borstkas hersteld zonder levenslange afstotingsmedicatie Samenvatting: - Chirurgen van UZ Leuven herstellen ernstige beschadigingen aan buik, borstkas of middenrif met bindweefsel uit de buikwand van een overleden donor. - Patiënten moeten na de ingreep geen levenslange medicatie tegen afstoting nemen, omdat het lichaam het donorweefsel volledig opneemt met eigen bloedvaten. - Het Leuvense team voerde al meer dan 80 buikwandtransplantaties uit en onderzoekt nu nieuwe toepassingen, zoals bij middenrifafwijkingen bij kinderen en blaasverzakking. Bij grote, gapende wonden aan de buikwand, borstwand of het middenrif moeten chirurgen ervoor zorgen dat de weefsels opnieuw stevig aan elkaar worden gezet. Vandaag gebeurt dat vaak met een synthetisch netje. Dat kan goed werken, maar bij patiënten met een infectie kan zo'n netje problemen veroorzaken. Het materiaal kan geïnfecteerd raken en moet soms opnieuw worden verwijderd. Een alternatief bestaat uit biologisch materiaal van dieren, maar dat is duur en biedt niet altijd voldoende stevigheid. De Leuvense chirurgen zochten – en vonden – daarom een andere oplossing: sterk bindweefsel uit de buikwand van een overleden donor. Sterke en flexibele ‘sixpack’ Het gaat om de zogenaamde rectusfascia. Dat is een sterke laag bindweefsel rond de rechte buikspieren, de spieren die samen de bekende 'sixpack' vormen. Dat weefsel is sterk en tegelijk flexibel. Een bijkomend groot pluspunt is dat de patiënt geen immuunonderdrukkende medicatie nodig heeft. Bij klassieke orgaantransplantaties, zoals een nier-, lever- of longtransplantatie, zijn zulke geneesmiddelen wel, en vaak levenslang, nodig om te voorkomen dat het lichaam het getransplanteerde orgaan afstoot. Dat het donorweefsel niet wordt afgestoten, heeft volgens professor Laurens Ceulemans, thorax- en transplantatiechirurg bij UZ Leuven, te maken met de manier waarop het weefsel zich in het lichaam van de patiënt integreert. "We zien dat het buikwandweefsel van de overleden donor volledig wordt opgenomen in het weefsel van de ontvanger", vertelt Ceulemans. "De bloedvaten die het getransplanteerde weefsel van bloed voorzien, zijn afkomstig van de ontvanger en niet van de donor. En eigen bloedvaten kun je niet afstoten. Het weefsel wordt dus eigenlijk lichaamseigen, om het zo te zeggen." We vermoeden dat het lichaam op termijn het donorweefsel volledig overneemt Prof. Laurens Ceulemans, thorax- en transplantatiechirurg (UZ Leuven) De onderzoekers vermoeden zelfs dat er op termijn geen donorcellen meer in het getransplanteerde weefsel zullen zitten. "Onze hypothese is dat je lichaam het weefsel volledig overneemt." Ook praktisch heeft de techniek enkele voordelen. Het donorweefsel kan tot een maand worden bewaard. Daardoor hoeft het niet meteen te worden gebruikt en kan het beschikbaar worden gehouden voor een patiënt die onverwacht een reconstructie nodig heeft. Een overeenkomstige bloedgroep is bovendien niet nodig. Heel wat nieuwe mogelijkheden De techniek bouwt voort op de eerste buikwandtransplantatie in België, die Ceulemans in 2020 uitvoerde. 2 patiënten die een darmtransplantatie hadden ondergaan, kregen toen een nieuwe buikwand met weefsel van een overleden donor. Zij moesten toen nog wel afweeronderdrukkende medicatie nemen. Niet alleen heeft het team intussen dus aangetoond dat zulke medicatie niet nodig is, het heeft ook voor het eerst bewezen dat het donorweefsel op andere plaatsen in het lichaam kan worden ingezet. Zo gebruikten de chirurgen het onder meer voor reconstructies van het middenrif, het hartzakje en de borstwand. Ook daar waren geen medicijnen nodig. "Zo was er een 80-jarige vrouw die jaren eerder bestraling had gekregen voor een borsttumor. Toen later een tumor in haar borstwand ontstond, moest die worden verwijderd. Dat liet een groot defect achter", klinkt het. "Je kunt dan ergens anders uit het lichaam een groot stuk spier nemen om dat defect te sluiten, of een reconstructie maken met platen, schroeven of een synthetisch netje. Maar wat we nu doen, is de borstwand bedekken met dat biologische, sterke en flexibele donormateriaal." "De ontdekking dat we dit weefsel voor defecten op zowat alle plaatsen in het lichaam kunnen gebruiken, schept plots heel wat nieuwe mogelijkheden in de geneeskunde." Het Leuvense team voerde ondertussen al meer dan 80 buikwandtransplantaties uit. Klassieke netjes niet helemaal verdwenen De onderzoekers bekijken ondertussen welke andere toepassingen mogelijk zijn. Een van de pistes is het herstellen van aangeboren afwijkingen aan het middenrif bij kinderen. Bij sommige kinderen is de opening in het middenrif zo groot dat het moeilijk is om die met de bestaande technieken te sluiten. Donorweefsel uit de buikwand zou daar in de toekomst een alternatief kunnen vormen voor synthetisch materiaal. Als meer en meer ziekenhuizen deze techniek gaan gebruiken, kan er op termijn een tekort aan donoren ontstaan Prof. Laurens Ceulemans, thorax- en transplantatiechirurg (UZ Leuven) Ook in de bekkenbodemchirurgie zien de onderzoekers mogelijkheden. Zo wordt onderzocht of het sterke donorweefsel kan worden gebruikt bij ernstige vormen van blaasverzakking. Een mogelijk knelpunt wordt het aantal geschikte donoren. "Als meer en meer ziekenhuizen deze techniek gaan gebruiken, kan er op termijn een tekort aan donoren ontstaan." Daarom onderzoekt het team hoe de beschikbaarheid van donorweefsel kan worden vergroot. Voor gewone breuken, zoals liesbreuken, verwacht Ceulemans dat de klassieke netjes de standaardbehandeling blijven. Internationale belangstelling De resultaten van het onderzoek verschenen in 2 wetenschappelijke tijdschriften: Annals of Surgery en The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery. Ceulemans stelde de resultaten onlangs ook voor op het congres van de European Surgical Association in Rome. Daar kreeg hij voor zijn onderzoek de eerste prijs. De Leuvense chirurgen willen de techniek nu ook delen met andere ziekenhuizen en onderzoekscentra. Via workshops en internationale samenwerkingen moet de techniek verder worden verspreid. UCLouvain heeft de methode intussen alvast succesvol toegepast bij een patiënt. Regionaal nieuws uit Brussel en Vlaams-Brabant