Мать продаёт осень: от гречневой каши до цветов на городских лотках

Nơi góc phố có một chiếc lá vàng vừa rơi, rồi bỗng chốc, thu sang, sững sờ mùa lá rụng! Những cơn gió heo may bắt đầu thổi một lúc một nhiều hơn, và có những người bán hàng rong bắt đầu những quang gánh đầy những sắc thu của riêng mình. Mẹ tôi từng gánh cả mùa Thu trong đôi quang gánh gầy guộc. Mẹ cũng như bao người bán hàng rong khác, bán sự mưu sinh trong những chiếc quang gánh con con. Ngày trước, khi tôi còn bé, tôi cũng được mẹ gánh trong đôi quang gánh như thế. Một quang mẹ gánh đủ thứ bánh mứt, trái cây theo mùa; đôi khi mẹ gánh cả hoa, những loài hoa tỏa hương sắc chao nghiêng theo những áng mùa. Còn một quang chỉ độc mỗi tôi ngồi trong đó. Trong quang gánh của mẹ, tôi thấy cả bầu trời, thấy sự dịu dàng của góc phố, thấy sức nặng nghiêng lệch hẳn một bên, thấy cả trời thu đong đầy trên tóc mẹ. Mẹ tôi ngồi bó gối nhìn chiếc lá rơi trước hiên nhà. Đôi quang gánh tự lúc nào trở thành kỷ vật nằm yên một góc nhuốm màu thời gian. Ánh nắng bàng bạc hôn lên khe cửa sổ. Mẹ chải làn tóc rối đã bắt đầu đổi những màu xa lạ. Tôi trưởng thành từ đôi quang gánh đã ngủ yên. Ngày ấy, tôi thích lon ton đi theo mẹ bán hàng, tôi thích hương cốm thơm ngát trên người mẹ. Nhắc đến đặc sản mùa Thu không thể quên được hương cốm. Màu xanh của cốm nom rất bắt mắt, ăn vào thì lại dẻo, ngọt, mùi thơm đặc trưng gói gọn trong chiếc lá sen. Ăn từ từ để cảm nhận dư vị ngọt ngào nơi đầu lưỡi, sự dẻo thơm của những hạt lúa non, vị man mác dư âm của cốm và cả hương thơm dìu dịu của lá sen vương vào. Ăn cốm Hà Nội, uống một ly sấu dầm chua chua ngọt ngọt, đầy hậu vị, thực sự là những đặc sản vô cùng dân dã, bình dị mà lại quyến luyến khó quên. Cứ đến thu, mẹ tôi lại làm cốm bán, và tôi luôn được mẹ cho một phần dư vị mùa Thu ấy riêng mình. Tôi thích mùi hương của hoa trên người mẹ, thích những ngày cuối tuần mẹ gánh những hoa là hoa để bán: cúc vàng, hoa ly, thạch thảo... Sắc thu có thể đang về bên ngoài, còn riêng mẹ lại gánh cả một trời thu khác. Tôi thích những hôm hai mẹ con bán hết được số hoa hoặc số hàng và về sớm. Có những hôm tôi thấm mệt ngủ trong quang gánh, chỉ có tiếng mẹ chầm chậm hát ru và mùi hương hoa sữa trên những góc phố nồng nàn. Từng hàng sấu cổ thụ dọc hai bên đường đầy uy nghi, những chiếc lá bắt đầu rơi xuống một cách chậm rãi, tựa như một thước phim quay chậm trong một khung ảnh cổ xưa nào đó. Tiếng động chậm và nhẹ nhưng cũng đủ khiến ta cảm giác như vừa đánh thức mùa Thu một giấc trở mình. Cảm tưởng thời gian đang trôi qua một cách chậm rãi. Một cơn gió nhẹ thoảng qua, và những cơn gió nhẹ thổi những thứ gì đó nhìn như dư ảnh rơi rụng. Là lá vàng! Con đường rợp bóng cây, lá vàng ươm rơi rụng và còn khẽ bay trong gió. Còn bắt gặp đôi ba cây hoa gió đang rụng những hoa tựa hồ như những quả cầu gió đang bay. Mẹ nhìn ra ráng chiều vàng vọt đang từ từ phủ xuống khoảnh sân. Đã rất lâu rồi mẹ không còn đi bán nữa, mẹ đã nhuốm màu thời gian. Nhưng nghỉ ngơi không được bao lâu, mẹ lại nhớ trời thu, nhớ cả cỏ cây, thức quả, nhớ hương thu mà mẹ đã gánh cả cuộc đời. Mẹ mở một sạp hàng nhỏ, chỉ độc vài chiếc bàn, những chiếc ghế con con. Mẹ bán trời thu trên đó: có khi là cốm, ăn kèm với ly sấu dầm xanh non thơm nức mùi lá sen; có khi là hoa sữa, cúc vàng, thạch thảo để người ta chưng cảnh. Người ta bảo mùa Thu cũng là mùa bưởi ở miền Bắc, mùa trái cây trĩu quả, khi ăn sẽ để lại dư vị hết sức ngọt ngào. Cũng là mùa măng cụt, mùa chôm chôm... tất cả đều để lại một cảm giác hết sức dịu nhẹ, thanh tân; mẹ đều bán. Mỗi ngày một thức, như một cách mẹ níu kéo mùa Thu mẹ đã gánh trên vai. Mùa Thu bắt đầu bên ngoài trải một màu hoang hoải. Mẹ tôi hòa vào nhịp điệu của đất trời, bắt đầu chở những triền thu trên chặng đường mới của mình. Người ta bán những mưu sinh, mẹ tôi bán cả triền thu xa vắng.