Малагасийский экспорт риса под угрозой: импорт вырос в три раза, а производство падает

Ngành sản xuất lúa gạo Madagascar đang đối mặt với sức ép ngày càng lớn khi lượng gạo nhập khẩu tăng mạnh trong những năm gần đây, trong bối cảnh sản xuất trong nước chịu tác động từ chi phí đầu vào cao, năng suất thấp và các yếu tố thời tiết bất lợi. Madagascar là quốc gia sản xuất lúa gạo lớn thứ ba tại châu Phi và gạo giữ vai trò quan trọng đối với an ninh lương thực cũng như sinh kế của người dân nông thôn. Tuy nhiên, nguồn cung trong nước chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu, khiến nước này vẫn phải phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu. Theo số liệu từ Cơ quan Quốc gia về Đo lường Kết quả và Phân tích Chính sách Công (ANMCC) cùng các cơ quan theo dõi an ninh lương thực, lượng gạo nhập khẩu vào Madagascar tăng từ 262.002 tấn năm 2024 lên hơn 800.812 tấn năm 2025, tức tăng hơn 3 lần chỉ trong một năm. Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự báo lượng gạo nhập khẩu của Madagascar có thể tiếp tục tăng, lên khoảng 850.000 tấn trong năm 2026. Đà tăng của nguồn cung nhập khẩu đang tạo thêm áp lực cho các doanh nghiệp chế biến và người trồng lúa trong nước. Một số nhà máy phải hoạt động dưới công suất, trong khi doanh số bán hàng nội địa được cho là giảm hơn 25% trong cùng kỳ. Các hiệp hội nông nghiệp và đại diện ngành cho rằng gạo nhập khẩu với mức giá cạnh tranh đang gây sức ép lên giá bán trong nước. Trong khi đó, nông dân Madagascar phải đối mặt với chi phí sản xuất ngày càng cao, từ phân bón, giống đến nhân công. Hoạt động sản xuất cũng thường xuyên bị ảnh hưởng bởi hạn hán và lốc xoáy. Đặc biệt, các hộ sản xuất quy mô nhỏ gặp khó khăn khi cạnh tranh với gạo trắng và gạo tấm nhập khẩu giá thấp tại các thị trường đô thị. Giá bán giảm trong khi chi phí đầu vào tăng có thể ảnh hưởng đến thu nhập của người trồng lúa và khả năng duy trì sản xuất. Trước những lo ngại của ngành, chính phủ Madagascar đã triển khai một số biện pháp nhằm kiểm soát tác động từ nhập khẩu. Nước này gần đây thông báo với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về việc tiến hành điều tra tự vệ đối với một số sản phẩm gạo nhập khẩu, gồm gạo xay xát, gạo xay xát một phần hoặc toàn phần, gạo đánh bóng và gạo tấm. Bên cạnh đó, các điều chỉnh theo Luật Tài chính sửa đổi đã nâng thuế nhập khẩu đối với một số loại gạo chủ chốt lên 20%, nhằm hỗ trợ sản xuất trong nước và tạo điều kiện cạnh tranh cân bằng hơn giữa gạo nội địa và hàng nhập khẩu. Các biện pháp này được triển khai trong bối cảnh Madagascar vẫn đặt mục tiêu nâng cao năng lực sản xuất lúa gạo. Theo Chiến lược Quốc gia về Phát triển Trồng lúa (SNDRIII) được thông qua năm 2023, nước này hướng tới mục tiêu tự chủ lương thực vào năm 2027, với sản lượng dự kiến đạt 6 triệu tấn mỗi năm và tiến tới 11 triệu tấn vào năm 2030. Dù vậy, ngành lúa gạo nước này vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), sản lượng gạo của Madagascar giảm trong năm 2025 trong khi nhập khẩu tăng đáng kể. Giá gạo tại thị trường nội địa tháng 11/2025 cũng cao hơn khoảng 12% so với cùng kỳ năm trước.