В торговых центрах Измита доминирует турецкий поп: результаты академического исследования

İzmit'teki alışveriş merkezlerinde mağazalara giren müşterilerin kulağına en çok hangi müzik türlerinin geldiği akademik bir araştırmayla ortaya konuldu. Kocaeli Üniversitesi akademisyenleri tarafından hazırlanan çalışmada, İzmit'teki 5 büyük AVM'de bulunan 170 mağazanın müzik yayınları incelendi. Araştırmada Türkçe pop müzik açık ara öne çıkarken, klasik ve geleneksel müzik türlerinin mağazalarda neredeyse hiç kullanılmadığı görüldü. Kocaeli Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nden Doç. Dr. Hakan Bağcı ve müzik eğitimcisi/yüksek lisans öğrencisi Meryem Karaağaç tarafından hazırlanan “Kocaeli İli İzmit İlçesi’nde Alışveriş Merkezlerinde Dinletilen Müzik Türleri Üzerine İnceleme” başlıklı çalışma, 2021 yılında Motif Vakfı II. Uluslararası Sosyal Bilimler Sempozyumu'nda yayımlandı. Araştırmada verilerin 2019 yılında İzmit'teki 41 Burada, Symbol, Arasta Park, NCity ve Dolphin'de bulunan mağazalardan toplandığı belirtildi. 170 MAĞAZA TEK TEK İNCELENDİ Araştırmacılar, söz konusu AVM'lerdeki mağazaların tamamına ulaşarak toplam 170 mağazayı araştırmaya dahil etti. Mağazaların yüzde 68,2'sinin giyim, yüzde 9,4'ünün kozmetik/kuaför, yüzde 7,1'inin ise mobilya sektöründe olduğu belirlendi. Araştırmaya dahil edilen işletmelerin yüzde 90'ı zincir mağaza niteliğindeydi. Bu nedenle araştırma, özellikle büyük markaların mağaza içi müzik tercihlerinin nasıl şekillendiğine ilişkin dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. İZMİT’TEKİ MAĞAZARLDA EN ÇOK TÜRKÇE POP ÇALIYOR Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri mağazalarda tercih edilen müzik türleri oldu. İncelenen 170 mağazanın 77'sinde, yani yüzde 45,3'ünde Türkçe pop müzik dinletildiği tespit edildi. Türkçe popu çok az farkla mağazaya özel reklam müzikleri takip etti. 74 mağazada, yani yüzde 43,5 oranında, mağazaya veya markaya özgü reklam müziklerinin kullanıldığı belirlendi. Yabancı pop müzik ise 15 mağazada görüldü ve oranı yüzde 8,8 oldu. Film ve jenerik müzikleri 3 mağazada, klasik müzik ise yalnızca 1 mağazada tespit edildi. Ortaya çıkan tabloya göre İzmit'teki AVM mağazalarında kullanılan müziklerin büyük bölümü popüler müzik ve ticari amaçlı yayınlar etrafında şekillendi. TÜRK HALK MÜZİĞİ VE SANAT MÜZİĞİ NEREDEYSE YOK Araştırmada dikkat çeken bir başka sonuç ise geleneksel müzik türlerinin mağazalarda neredeyse hiç yer almaması oldu. Türk halk müziği, Türk sanat müziği ve geleneksel/ dünya müziği türlerine araştırmaya dahil edilen mağazalarda kayda değer biçimde rastlanmadı. Araştırmacılar, bu tabloyu mağazalardaki müzik yayınlarında popüler kültürün belirgin biçimde öne çıkması üzerinden değerlendirdi. MÜZİĞİ ÇALIŞANLAR MI SEÇİYOR? Araştırmada mağazalarda müziğin kim tarafından belirlendiği de incelendi. Mağazaların yüzde 57,1'inde çalışanların müzik seçme hakkının bulunmadığı belirlendi. Bu işletmelerde hangi müziğin çalınacağı yöneticiler veya şirket merkezi tarafından belirleniyordu. Yüzde 42,9'luk bölümde ise çalışanların dinletilecek müzikleri seçmesine izin verildiği görüldü. Özellikle zincir mağazaların yaygın olduğu AVM'lerde müzik tercihinin büyük ölçüde merkezi bir şirket politikası olarak yürütüldüğü ortaya çıktı. MAĞAZALARIN ÇOĞUNDA MERKEZİ YAYIN VAR Araştırmaya göre mağazaların yüzde 61,8'inde mağazaya özel merkezi müzik yayını kullanılıyor. Radyo yayını kullanan mağazaların oranı ise yüzde 21,8. Bu durum, özellikle zincir mağazalarda müşterinin duyduğu müziğin mağazada çalışan personelin kişisel tercihinden çok şirket merkezinden belirlenebildiğini gösteriyor. MÜZİĞİN AMACI KONUSUNDA ÇALIŞANLARIN GÖRÜŞÜ FARKLI Çalışanlara müzik yayınlarının hangi amaçla kullanıldığı da soruldu. Çalışanların yüzde 57,6'sı, mağazada dinletilen müzikleri şirket politikaları kapsamında değerlendiriyor. Buna karşılık yüzde 52,9'luk bir kesim, müzik yayınlarının belirli bir pazarlama veya psikolojik amaca yönelik olmadığını düşünüyor. Bu sonuç, müziğin mağaza atmosferinin bir parçası olarak kullanılmasına rağmen çalışanların önemli bölümünün bunun arkasında doğrudan bir pazarlama stratejisi bulunduğunu düşünmediğini ortaya koydu. İZMİT’TEKİ MAĞAZALARDA YÜKSEK SESLİ MÜZİK YOK Araştırmada müziğin ses seviyesi de ölçüldü. Mağazaların yüzde 78,8'inde orta gürlükte, yüzde 21,2'sinde ise hafif gürlükte müzik çalındığı belirlendi. Araştırmaya dahil edilen mağazaların hiçbirinde yüksek gürlükte müzik tespit edilmedi. Bu durum, mağazalarda müziğin müşterilerin ve çalışanların iletişimini engelleyecek seviyeye çıkarılmadığını gösteren bir başka bulgu olarak öne çıktı. ÇALIŞANLARIN NEREDEYSE TAMAMI MÜZİKTEN MEMNUN Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri de memnuniyet oranları oldu. Mağaza çalışanlarının yüzde 99,4'ü, mağazada dinletilen müziklerden memnun olduğunu belirtti. Daha da dikkat çekici olan ise çalışanların tamamının müşterilerin de dinletilen müziklerden memnun olduğunu düşündüğünü ifade etmesi. MÜZİK, ALIŞVERİŞ DENEYİMİNİN BİR PARÇASI Araştırmacılar, mağazalarda müzik kullanımının yalnızca arka planda ses oluşturmakla sınırlı olmadığını; alışveriş ortamının atmosferinin oluşturulmasında da kullanılabildiğini değerlendiriyor. Ancak 2019 yılında toplanan veriler, İzmit'teki AVM mağazalarının o dönemdeki müzik tercihlerini ortaya koyuyor. Bu nedenle araştırmanın sonuçlarının 2026 yılında aynı mağazalarda halen aynı müziklerin çalındığı anlamına gelmediği özellikle belirtilmeli. Çalışmanın ortaya koyduğu tablo ise dikkat çekici: İzmit'teki AVM mağazalarında müzik tercihi büyük ölçüde Türkçe pop ve markaya özel ticari yayınlar etrafında şekilleniyor; klasik ve geleneksel müzikler ise mağaza atmosferinde oldukça sınırlı yer buluyor.