В Испарты открыли «античный Ватикан» на вершине горы Гемен с уникальными стелами в форме полумесяца

Gemen Dağı'nın zirvesindeki Men Tapınağı antik inançların izlerini taşıyor Isparta'nın Yalvaç ilçesindeki Pisidia Antiokheia Antik Kenti'nde yaklaşık 1600 metre rakımdaki Gemen Dağı'nın zirvesinde bulunan Men Kutsal Alanı ve Men Tapınağı, mimari yapısıyla antik dünyanın önemli inanç merkezleri arasında yer alıyor. Muhammed Enes Yapalıkan 26 Ağustos 2026•Güncelleme: 26 Ağustos 2026 Fotoğraf: Muhammed Enes Yapalıkan / AA ISPARTA UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınması için başvurusu yapılan Pisidia Antiokheia'daki kutsal alan, özellikle tapınağı çevreleyen hilal biçimli adak stelleriyle dikkati çekiyor. Roma İmparatorluğu döneminde Anadolu'nun önemli kentlerinden olan Pisidia Antiokheia, Hristiyanlığın yayılmasında önemli rol oynayan Aziz Paulus'un milattan sonra 46-57 yıllarında ziyaret ettiği merkezlerden biri olarak biliniyor. Kentte Augustus Tapınağı, tiyatro, anıtsal çeşme, Roma hamamı, stadyum ve kiliselerin yanı sıra Men Kutsal Alanı önemli arkeolojik yapılar arasında bulunuyor. [1/19] Isparta'nın Yalvaç ilçesindeki Pisidia Antiokheia Antik Kenti'nde yaklaşık 1600 metre rakımdaki Gemen Dağı'nın zirvesinde bulunan Men Kutsal Alanı ve Men Tapınağı, mimari yapısı ve dini özellikleriyle antik dünyanın önemli inanç merkezleri arasında yer alıyor. “Antik dönemin Vatikan'ı” Kazı Başkanı ve Süleyman Demirel Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Özhanlı, kutsal alanın tarihine ilişkin ilk yazılı bilgilerden bazılarının Amasyalı coğrafyacı Strabon tarafından aktarıldığını söyledi. Strabon'un, bölgede geniş arazilere, çalışanlara ve ekonomik güce sahip bir tapınak devletinden söz ettiğini belirten Özhanlı, Men Kutsal Alanı'nın yalnızca dini değil, ekonomik ve sosyal açıdan da önemli bir merkez olduğunu dile getirdi. Men Kutsal Alanı'nın yalnızca tapınaktan oluşmadığını anlatan Özhanlı, bölgede stadyum, yer altı tanrıçasına ait küçük bir tapınak ve hacıların konaklaması ile kutsal alana hizmet vermesi amacıyla kullanılan yaklaşık 750 yapı bulunduğunu kaydetti. Özhanlı, antik dönemde Yalvaç ekonomisinin de önemli ölçüde bu kutsal merkezin çevresinde şekillendiğini belirterek, Men Kutsal Alanı'nı "antik dönemin Vatikan'ı" olarak nitelendirdi. Özhanlı, tapınağın çevresindeki adak stellerinin dünya arkeolojisi açısından da özel bir önem taşıdığını söyledi. Tapınağın yaklaşık 70 metre uzunluğunda ve 5 metre yüksekliğinde kutsal bir duvarla çevrelendiğini anlatan Özhanlı, duvarın cephesinin Tanrı Men'e adanmış hilal biçimli adak stelleriyle kaplı olduğunu belirtti. Özhanlı, "Her bir hilal, buraya gelen insanların dileklerini, adaklarını ve inançlarını temsil ediyor. Tapınağın çevresinin bu şekilde adak stelleriyle kuşatıldığı başka bir örnek dünyada bilinmiyor." dedi. Yazıtlar dönemin inanç dünyasına ışık tutuyor Kazılarda ortaya çıkarılan Yunanca yazıtların dönemin inançlarına ilişkin önemli bilgiler sunduğunu ifade eden Özhanlı, kutsal alanı ziyaret edenlerin Tanrı Men'den sağlık, şifa, bağışlanma ve çeşitli dileklerde bulunduğunu söyledi. Yazıtların büyük bölümünün kişilerin işlediklerine inandıkları günahların affedilmesi, hastalıkların iyileşmesi ve kişisel dileklerle ilgili olduğunu anlatan Özhanlı, "Buraya gelen hemen herkes, Tanrı Men'den bir beklentisini yazıtlarla ifade etmiş." diye konuştu.