В детском саду в Нидерландах действует обязательное правило «четырех глаз» для обеспечения безопасности детей

Hoe het vierogenprincipe werkt in de praktijk Een open deur, een glazen wand of een collega die even binnenloopt om een luier te pakken. In de kinderopvang zijn dit geen toevalligheden, maar bewuste keuzes. Dit is het vierogenprincipe in de praktijk: de wettelijke verplichting dat er altijd een volwassene moet kunnen meekijken of meeluisteren met een pedagogisch medewerker. Het vierogenprincipe is wettelijk verplicht in de dagopvang voor kinderen van 0 tot 4 jaar. Dit betekent dat een pedagogisch medewerker de werkzaamheden alleen mag uitvoeren als een andere volwassene kan meekijken of meeluisteren. Dit betekent overigens niet dat er continu twee mensen fysiek aanwezig moeten zijn, maar wel dat de opvang zo ingericht is dat er altijd zicht of toezicht mogelijk is. Voor de buitenschoolse opvang (BSO) en de gastouderopvang geldt deze verplichting echter niet. BSO Op de BSO wordt het risico op misbruik officieel als kleiner ingeschat. Dit heeft twee belangrijke redenen: - Geen slaapmomenten: oudere kinderen slapen niet meer tijdens de opvang, waardoor er minder incidentele situaties zijn - Minder intieme verzorging: er zijn aanzienlijk minder verzorgingsmomenten (zoals verschonen) dan bij baby’s en peuters. Omdat de kwetsbaarheid in deze leeftijdsgroep anders is, heeft de overheid besloten het vierogenprincipe hier niet te verplichten. Gastouderopvang Ook gastouders zijn vrijgesteld van deze regel. De achterliggende gedachte is dat ouders bij deze opvangvorm heel bewust kiezen voor kleinschaligheid. Het concept draait juist om één vaste, vertrouwde begeleider. Het verplichten van een tweede paar ogen zou deze vorm van opvang in de praktijk onmogelijk maken. Vierogenprincipe in de praktijk Opvanglocaties vullen het vierogenprincipe in de praktijk in op drie manieren: via het gebouw, met technologie en door de organisatie aan te passen. Bouwkundige ingrepen Om de transparantie en sociale controle op de opvang te vergroten, zetten locaties steeds vaker in op slimme bouwkundige en organisatorische aanpassingen. Zo zorgen extra doorkijkramen tussen groepsruimtes en slaapvertrekken ervoor dat pedagogisch medewerkers gemakkelijk bij elkaar naar binnen kijken. Daarnaast stimuleert een actief opendeurenbeleid de onderlinge openheid. Tussendeuren staan open en doorgangen worden waar nodig veilig afgesloten met een transparant kinderhekje. Tot slot verbinden gezamenlijke ruimtes, zoals een gedeelde keuken of verschoonruimte, de verschillende groepen op een natuurlijke manier met elkaar. Technologische hulpmiddelen Door babyfoons en camera’s te plaatsen in slaapruimtes of stille kamers, kunnen medewerkers op afstand gemakkelijk een oogje in het zeil houden. Organisatie en planning Veiligheid en toezicht op de locatie worden gewaarborgd via de volgende operationele afspraken: - Minimale bezetting: de personeelsplanning is er primair op gericht dat er vrijwel continu ten minste twee medewerkers op de locatie aanwezig zijn - Groepssamenvoeging: tijdens de rustige randuren in de vroege ochtend en late middag worden stamgroepen samengevoegd om de sociale controle te maximaliseren - Inzet van volwassenen: stagiaires, locatiemanagers, facilitair medewerkers en vrijwilligers fungeren als extra toezichtmoment. Personen jonger dan 18 jaar tellen expliciet niet mee voor de minimale bezetting of het toezicht. Transparante werkomgeving Het hoofddoel op de werkvloer is een open cultuur, waarin medewerkers elkaar gemakkelijk aanspreken en feedback geven. Elke locatie is verplicht om de exacte invulling hiervan vast te leggen in het eigen veiligheids- en gezondheidsbeleid. Ouders kunnen dit document meestal inzien via de ouder-app. In de dagelijkse praktijk valt of staat het vierogenprincipe met de bereidheid om elkaar scherp te houden. Door slimme ruimtelijke keuzes, transparante communicatie en continue alertheid creëren kinderopvangorganisaties een veilige haven voor ieder kind. Uiteindelijk rust de kracht van het vierogenprincipe niet op regels, maar op het onderlinge vertrouwen tussen pedagogisch medewerkers, management en ouders. Bronnen: Brancheorganisatie Kinderopvang, BOinK, Rijksoverheid, Leefkind.nl