Исторический облик Оруни официально включен в реестр памятников архитектуры

Historyczna Orunia wpisana do rejestru zabytków. Co to oznacza dla mieszkańców? Układ urbanistyczny Oruni i Starych Szkotów został oficjalnie wpisany do rejestru zabytków. To kolejny etap sprawy rozpoczętej jeszcze za poprzedniego wojewódzkiego konserwatora zabytków, ale doprowadzonej do rozstrzygnięcia przez obecnego konserwatora. Dla mieszkańców oraz urzędników oznacza to konieczność konsultowania z konserwatorem działań inwestycyjnych prowadzonych na obszarze objętym wpisem. Decyzja ta zabezpiecza przed niekontrolowanymi zmianami historyczny układ przestrzenny: przebieg ulic, historyczne place, podziały parcelacyjne, formy komponowanej zieleni, relikty dawnych układów wiejskich oraz skalę i charakter zabudowy powstałe wraz z rozwojem południowych przedmieść, a następnie dzielnic Gdańska. Kanał Raduni oraz Trakt św. Wojciecha najcenniejsze W opinii konserwatora szczególnym znaczeniem wyróżniają się dawny trakt handlowy, czyli dzisiejszy Trakt św. Wojciecha, który wraz z Kanałem Raduni nadal tworzą główną oś kompozycyjną i komunikacyjną tej części miasta. W granicach chronionego obszaru znajdują się też obiekty już wcześniej wpisane do rejestru zabytków, m.in. wspomniany Kanał Raduni, Park Oruński z dworem, dom właściciela Drukarni Gdańskiej, kościół św. Jana Bosko, zespół domu podmiejskiego z kuźnią, zespół kościoła św. Ignacego Loyoli oraz Szaniec Jezuicki. Historia kościoła pw. św. Jana Bosko Nowe obowiązki dla inwestorów, bez blokady PKM Południe Dla mieszkańców taka decyzja oznacza obowiązek uzgadniania z konserwatorem prac remontowych, przebudów, termomodernizacji oraz nowych inwestycji, jeżeli mogą one wpływać na wygląd albo substancję chronionego układu. Decyzja ta nie powinna mieć natomiast wpływu na realizację PKM Południe, ponieważ jej przebieg był już wcześniej omawiany i zaakceptowany przez PWKZ. Pokazali pierwszą wizję terenów wzdłuż PKM Południe Wcześniejszy konserwator zapoczątkował, obecny dokończył Sprawa została zapoczątkowana jeszcze w grudniu 2023 r. Wówczas poprzedni PWKZ, Igor Strzok, z urzędu wszczął postępowanie w sprawie wpisu do rejestru zabytków historycznego przedmieścia południowego Gdańska, obejmującego - jak to zdefiniowano w decyzji - układ ruralistyczny Oruni oraz układ ruralistyczny Starych Szkotów wraz z ich otoczeniem. Postępowanie Strzoka było krytykowane przez władze miasta, które wskazywały, że takie działanie może utrudnić lub opóźnić inwestycje prowadzone na obszarze rewitalizacji. W tle był też konflikt personalny z konserwatorem powołanym za rządów Prawa i Sprawiedliwości. Do odstąpienia od dalszego procedowania wpisu próbowała doprowadzić Rada Dzielnicy Orunia-Św. Wojciech-Lipce. Rada proponowała odejście od szerokiego wpisu obszarowego na rzecz indywidualnej ochrony najcenniejszych obiektów. Podobny postulat wysunęła Dyrekcja Rozbudowy Miasta Gdańska. Deweloper doprowadził do uchylenia wpisu Działania Igora Strzoka kontynuował jego następca, powołany już za rządów Donalda Tuska, Dariusz Chmielewski. Podpisana przez niego decyzja o wpisie do rejestru z dnia 24 października 2024 r. została oprotestowana przez dewelopera Atal. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podjął rok później decyzję o jej uchyleniu w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W kwietniu 2026 r. PWKZ zmienił nazwę przedmiotu postępowania - zamiast "historycznego przedmieścia południowego Gdańska obejmującego układ ruralistyczny Oruni oraz układ ruralistyczny Starych Szkotów wraz z ich otoczeniem" przedmiot wpisu zdefiniowano jako "historyczne przedmieście południowe Gdańska obejmujące układ urbanistyczny Oruni wraz z reliktami dawnych układów ruralistycznych Oruni i Starych Szkotów wraz z ich otoczeniem". Ogromny zbiornik retencyjny powstanie na Oruni Zmiana granic i definicji w najnowszym postanowieniu Istotną różnicą jest wyłączenie z obszaru wpisanego do rejestru rejonu ul. Nowiny jako elementu, który według obecnego PWKZ nie spełnia przesłanek uznania go za część historycznego układu urbanistycznego Oruni ani za relikt dawnego układu ruralistycznego wsi Orunia. Niewykluczone jednak, że zabudowa przy tej ulicy zostanie poddana konserwatorskiej analizie w odrębnym postępowaniu, ponieważ PWKZ wskazał, że może ona kwalifikować się do ochrony jako historyczny zespół budowlany ulicy Nowiny. Rygor natychmiastowej wykonalności na wniosek miasta Decyzja z 25 czerwca br. została opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności. O taki krok wnioskowała wprost zastępca prezydenta Gdańska ds. rozwoju przestrzennego i mieszkalnictwa, Emilia Lodzińska, ze względu na "ważny interes społeczny" związany z działaniami rewitalizacyjnymi. - Wpis do rejestru ma pomóc chronić historyczną przestrzeń przed niekontrolowanymi przekształceniami. Oznacza również, że przyszłe inwestycje będą realizowane z uwzględnieniem wartości i wyjątkowego charakteru tego miejsca - tak skomentowała decyzję PWKZ Lodzińska w mediach społecznościowych. Stronom postępowania nadal przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ale wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Nowa Przyjemna zastąpi Smętną na Oruni