После ремонта в кафе парламента Нидерландов политические партии раскрасили интерьер в свои цвета, что вызвало смешанные реакции

In het Statenlokaal, het café van de Tweede Kamer, zit op vrijdagochtend een vrouw met op haar jasje een sticker van de beveiliging: ‘Bezoeker’. Ze is in haar eentje. Marianne Kraaijeveld, zo heet ze. In 1981 was ze secretaresse geworden in de Tweede Kamer, de laatste jaren ondersteunde ze de commissie met Kamerleden die over de zorg gaan. Ze heeft, zegt ze tegen mij, net haar laptop, telefoon en toegangspas van de Tweede Kamer ingeleverd. „Nu ben ik met pensioen.” Bij de bar raakt ze aan de praat met Laurens Dassen van Volt, die koffie haalt voor zijn medewerkers. Ze vertelt hoe de Tweede Kamer vroeger was: „Iedereen kon zomaar naar binnen lopen.” En zegt dat ‘haar’ commissie over anderhalve week weer vergadert over de brieven, de werkbezoeken en debatten. Ze gaat het online volgen. „Voor jullie”, zegt Dassen, „is de Tweede Kamer dus net zo verslavend als voor politici.” In het dorp Tweede Kamer is het Statenlokaal het dorpsplein. En ook daar kun je de Haagse politiek komen bekijken. In de rij voor de koffie, vorige week donderdag, omhelst een Kamerlid van de VVD een oud-Kamerlid van de VVD, nu lobbyist voor de online gokbranche. De burgemeester van Staphorst zit te wachten tot een Kamerlid van de SGP langskomt. Bij de leestafel staat een CDA’er die altijd alleen lijkt te zijn. Van Kamerleden hoor ik dat ze in het café weleens hun ruzies uitpraten. Een politiek strateeg zegt dat hij in de rij ook wel ziet dat Kamerleden juist proberen om bij elkaar uit de buurt te blijven. Na de verkiezingsoverwinning van de PVV in 2023 kwamen er ineens veel PVV’ers. Hun partij ging meedoen in het kabinet en zij wilden er, zo leek het, ook in het Statenlokaal graag bij horen. Nu zijn de vaste PVV-gasten alleen nog de Kamerleden Elmar Vlottes en Alexander Kops, altijd met z’n tweeën. Er was ook een groepje BBB-medewerkers die een paar keer per dag koffie kwamen drinken. Totdat Mona Keijzer uit de partij stapte en het groepje uit elkaar viel. Op zijn laatste dag als Tweede Kamerlid had NSC’er Harm Holman cadeautjes voor „de dames van de koffie” In de zomervakantie werden de tafels en stoelen in het café, van licht hout, vervangen door nieuwe tafels en stoelen: rood en groen. Ook de bar en de kozijnen werden rood en groen. Van de Kamerleden die ik ernaar vraag, zegt alleen SGP’er Van Dijk: „Mooi hoor, gezellig.” Laura Bromet van Pro kijkt met een strak gezicht om zich heen. „Ik hou niet van verandering.” BBB’er Caroline van der Plas zegt: „Oh, wat lééélijk.” Aan de telefoon, vrijdag, is architect Bart Kellerhuis even stil. Lelijk? „Dat hoor ik voor het eerst.” Zijn bureau gaat over de inrichting van het tijdelijke Kamergebouw en in het begin, zegt hij, was het niet de bedoeling dat daar veel kleur te zien zou zijn. Er was veel te doen over de kosten van de verbouwing van het Binnenhof, het tijdelijke kantoor moest „sober en doelmatig” zijn. En veel kleuren horen bij politieke partijen. „Dat lag best gevoelig.” Deze zomer niet meer. Er mochten, zegt Kellerhuis, „uitgesproken kleuren” worden gebruikt die het Statenlokaal „huiselijker” zouden maken. Harm Holman van NSC vindt dat het er op de foto leuk uitziet, rood en groen. Maar huiselijk was het voor hem al. In de tijd dat hij nog Kamerlid was, tot vorig jaar, zat hij elke ochtend aan het ontbijt in het Statenlokaal. Samen met andere NSC’ers en ja, ook met PVV’ers. „Supergezellig”, zegt hij door de telefoon. „Ik mis het nog steeds.” En: „Wil je de groeten doen aan de dames van de koffie?” Raffaella en Debbie. Op zijn laatste dag was hij hun een cadeautje komen brengen. Hij moet ophangen, hij gaat een stukje van het Pieterpad fietsen. Ook leuk, zegt hij. Zo klinkt het niet.