Эффективность фосфорного удобрения для озимых зависит от сроков внесения и кислотности почвы

Fosfor przemieszcza się w glebie bardzo słabo, dlatego najlepiej podać go przed siewem i dobrze wymieszać z warstwą uprawną. Najlepsza dostępność fosforu występuje przy pH w granicach 6,5–7,0. Na glebach o wysokiej zasobności warto rozważyć choćby niewielką dawkę startową, szczególnie w technologii pasowej. Fosfor jest składnikiem, który trzeba zaplanować z wyprzedzeniem. W przeciwieństwie do azotu nie można liczyć na to, że zastosowany później szybko przemieści się w strefę systemu korzeniowego. Nawet dobrze rozpuszczalne nawozy fosforowe przemieszczają się w glebie tylko na kilka centymetrów, dlatego sposób ich aplikacji ma ogromne znaczenie. Jeżeli fosfor zostanie rozsiany bezpośrednio przed siewem i wymieszany bardzo płytko, to właśnie w tej płytkiej warstwie będzie dostępny dla roślin. Na glebach dobrze zaopatrzonych nie musi to być dużym problemem, bo głębiej pozostają zapasy składnika z zasobności gleby. Na stanowiskach ubogich sytuacja wygląda inaczej – im głębiej nawóz zostanie wymieszany, tym większa część warstwy uprawnej będzie zawierała fosfor dostępny dla rozwijających się korzeni. Fosfor słabo się przemieszcza To właśnie niewielka ruchliwość fosforu sprawia, że nie warto zostawiać jego aplikacji na później. Zboża budują system korzeniowy już jesienią, a im lepiej roślina rozwinięta przed zimą, tym większa szansa na dobry start wiosną. Fosfor powinien więc znaleźć się w glebie tam, gdzie korzenie będą mogły po niego sięgnąć od początku wegetacji. W praktyce oznacza to, że nawozy fosforowe najlepiej zastosować przed siewem i połączyć ich wysiew z uprawą. Jeżeli nawóz zostanie wymieszany tylko na kilka centymetrów, główna część składnika pozostanie właśnie w tej strefie. Nawet przy większej ilości opadów fosfor nie przemieści się głęboko. Dlatego szczególnie na stanowiskach o niskiej zasobności lepiej wprowadzić go w większą część warstwy uprawnej. Czytaj więcej FAO obniża prognozę zbiorów zbóż. Upały i susza w UE, w tym w Polsce Forma nawozu ma znaczenie Nie wszystkie nawozy fosforowe działają w ten sam sposób. Podstawową różnicą jest ich rozpuszczalność. Nawozy zawierające fosfor rozpuszczalny w wodzie szybciej udostępniają składnik roślinom, dlatego lepiej nadają się do nawożenia startowego. Z kolei formy rozpuszczalne głównie w kwasach glebowych działają znacznie wolniej i ich efekt może być rozłożony na wiele miesięcy, a nawet dłużej. Do nawozów dobrze rozpuszczalnych należy między innymi fosforan amonu, w którym ponad 90 proc. związków fosforu jest rozpuszczalnych w wodzie. Dodatkową zaletą jest obecność azotu w formie amonowej, która sprzyja pobieraniu anionów fosforanowych przez rośliny. Inaczej zachowują się nawozy zawierające większą część fosforu rozpuszczalnego w kwasach glebowych. W ich przypadku udostępnianie składnika trwa dłużej i w większym stopniu zależy od odczynu oraz wilgotności gleby. W praktyce oznacza to, że przy nawożeniu przedsiewnym zbóż szczególnie ważne jest, czy zależy nam na szybkim działaniu od początku wegetacji, czy raczej na stopniowym uwalnianiu fosforu. Im późniejszy siew i krótszy czas na jesienny rozwój, tym większe znaczenie ma szybka dostępność składnika. pH decyduje o wykorzystaniu fosforu Nawet najlepszy nawóz nie będzie działał efektywnie, jeżeli odczyn gleby mocno ogranicza dostępność fosforu. Najkorzystniejszy zakres pH dla tego składnika jest stosunkowo wąski i wynosi około 6,5–7,0. Już przy pH około 6 dostępność może być wyraźnie niższa, a przy jeszcze bardziej kwaśnym odczynie problem się pogłębia. To szczególnie ważne na stanowiskach, na których od lat utrzymuje się niski odczyn. Samo zwiększenie dawki fosforu nie rozwiązuje problemu. Część składnika nadal będzie przechodziła w formy trudno dostępne, a koszt nawożenia wzrośnie. Dlatego dużo bardziej racjonalnym rozwiązaniem jest najpierw poprawa warunków glebowych i uregulowanie pH. Jeżeli jednak przed siewem nie ma już czasu na pełne wapnowanie, a gleba jest kwaśna, roślinie nadal trzeba zapewnić odpowiednią ilość dostępnego fosforu. W takich warunkach część składnika zostanie uwsteczniona, ale całkowita rezygnacja z nawożenia może jeszcze mocniej ograniczyć rozwój zbóż. Problem pojawia się także przy zbyt wysokim pH. Po przekroczeniu odczynu około 7,2 również może dochodzić do ograniczenia dostępności fosforu. Nie ma więc zasady, że im wyższe pH, tym lepiej. Najkorzystniejsze są warunki zbliżone do obojętnych. Czytaj więcej Mikołaj Dorożała nie będzie już wiceministrem klimatu i środowiska Wysoka zasobność nie zawsze oznacza rezygnację z nawożenia Jeżeli analiza gleby pokazuje bardzo wysoką zawartość fosforu, naturalnie pojawia się pokusa, żeby z nawożenia całkowicie zrezygnować. Trzeba jednak pamiętać, że wynik analizy określa pulę fosforu potencjalnie dostępną w całym okresie wegetacji, a niekoniecznie ilość składnika, z której roślina będzie mogła skorzystać od razu po wschodach. Dlatego nawet przy wysokiej zasobności niewielka dawka startowa może mieć sens. Szczególnie w technologiach, w których nawóz można umieścić bezpośrednio w strefie rozwoju młodych korzeni. Kilkanaście kilogramów fosforu podanego miejscowo może poprawić dostępność składnika na początku wegetacji, a w dalszej części sezonu roślina będzie już korzystała z zasobów gleby. Warto przy tym pamiętać, że fosfor jest w dużej części wywożony z pola z ziarnem. W przypadku zbóż zapotrzebowanie może wynosić około 8–13 kg P2O5 na tonę ziarna wraz z odpowiednią ilością słomy, a tylko niewielka część pozostaje w resztkach pożniwnych. Dlatego nawet wysoką zasobność można z czasem wyczerpać, jeżeli kolejne plony zabierają z pola więcej składnika, niż wraca do gleby. Fosforu nie warto dawać na zapas Fosfor nie jest składnikiem, którym łatwo zaszkodzić roślinie przez jednorazowe przekroczenie dawki. Nawet wyraźnie wyższa ilość nie musi powodować toksyczności. Problem jest gdzie indziej – nadmiar fosforu jest po prostu nieefektywny ekonomicznie. Składnik ten z czasem ulega uwstecznieniu w glebie. Dzieje się to również przy optymalnym pH, choć wtedy proces jest wolniejszy. Dlatego nawożenie „na górkę”, tylko po to, żeby zbudować zapas na kilka kolejnych sezonów, oznacza zamrażanie pieniędzy w formach, z których roślina nie będzie mogła w pełni skorzystać. Znacznie rozsądniej jest dostosować dawkę do zasobności gleby i potrzeb stanowiska, zamiast stosować duże ilości jednorazowo. Czytaj więcej Gigantyczny pożar fermy. Zginęło ponad 300 tys. sztuk drobiu NPK trzeba szybko wymieszać z glebą Jeżeli fosfor trafia pod zboża w nawozie wieloskładnikowym, znaczenie ma także termin aplikacji. Nawozy NPK często zawierają azot w formie amonowej. Pozostawienie ich na powierzchni gleby przez kilka lub kilkanaście dni przed siewem może zwiększać ryzyko strat tego azotu. Dlatego najlepiej wysiewać NPK możliwie blisko zabiegu uprawowego i szybko wymieszać z glebą. Zabezpiecza to azot, a jednocześnie pozwala dobrze rozmieścić fosfor w warstwie uprawnej. Przy tym składniku jest to szczególnie ważne, bo później sam praktycznie nie przesunie się tam, gdzie najbardziej będzie potrzebny. Najważniejsze jest dobre umieszczenie składnika Przy fosforze nie warto skupiać się wyłącznie na dawce. Równie istotne jest to, w jakiej formie zostanie zastosowany, jakie pH ma gleba i gdzie fizycznie znajdzie się po wykonaniu uprawy. Nawóz rozsiany powierzchniowo i wymieszany płytko będzie pracował głównie w tej warstwie. Na stanowisku o dobrej zasobności może to wystarczyć, ale na glebie ubogiej dużo ważniejsze staje się głębsze rozmieszczenie składnika. Jesień jest więc kluczowym momentem na ułożenie nawożenia fosforem pod zboża. Jeżeli składnik znajdzie się w odpowiedniej części profilu i gleba będzie miała właściwy odczyn, roślina będzie mogła korzystać z niego od początku rozwoju. Jeżeli zabraknie któregoś z tych elementów, nawet wysoka dawka nawozu nie musi oznaczać wysokiej efektywności.