Новый проект закона EUDR в Польше: упрощение штрафов, но отсутствие API для сои и ограничения поддержки КРС

- ARiMR będzie mogła składać deklaracje EUDR w imieniu producentów soi, ale projekt nie przewiduje API dla punktów skupu i przetwórców. - Wsparcie ARiMR w przypadku bydła obejmie tylko zwierzęta urodzone w Polsce, co pozostawia problem importowanego bydła z innych państw UE. - Zniknęła minimalna kara w wysokości 1 proc. obrotu; administracyjna kara będzie mogła wynieść do 4 proc. Trwają prace dotyczące naszych rodzimych przepisów dotyczących EUDR. To gorąca sprawa, bo 3 września 2026 r. w Rządowym Centrum Legislacji opublikowano właśnie kolejną wersję projektu ustawy UC101 z 26 sierpnia, dotyczącą tego tematu. Przypominamy, że to trzeci, bardzo ważny etap, w polskim systemie wykonywania EUDR, zaraz po projekcie z 2 kwietnia oraz wersji z 17 lipca, udostępnionej publicznie 3 sierpnia. Jak oceniany jest projekt ustawy UC10? Wypowiedział się dla farmer.pl w tej sprawie Mateusz Sroka, prezes VeriGreen, firmy zajmującej się tą tematyką. Jak on ocenia te zmiany? - Zmiany w projekcie UC101 oceniam jako wyraźny krok w dobrym kierunku. Pozytywnie należy ocenić usunięcie minimalnej kary administracyjnej na poziomie 1 proc. obrotu, rozszerzenie katalogu okoliczności uwzględnianych przy wymiarze sankcji oraz utrzymanie rezygnacji z obowiązku podawania numerów DDS w ofertach handlowych. Widać, że Ministerstwo analizuje uwagi zgłoszone przez przedsiębiorców i organizacje branżowe, a tempo kolejnych korekt legislacyjnych zasługuje na uznanie – mówi farmer.pl Mateusz Sroka. I dodaje, że projekt nadal wymaga jednak dopracowania, szczególnie z perspektywy rolnictwa. - Nie rozwiązano problemu automatycznego dostępu punktów skupu soi do danych DDS z systemów ARiMR, nie wprowadzono ochrony rolników przed konsekwencjami błędów państwowych systemów lub map, a wsparcie ARiMR w przypadku bydła nadal ogranicza się do zwierząt urodzonych w Polsce. Kontrowersje budzi również 14-dniowe vacatio legis, które przy tak rozbudowanych obowiązkach informatycznych i organizacyjnych jest zdecydowanie za krótkie. Dlatego najnowszy projekt jest lepszy od wersji kwietniowej, ale przed dalszym procedowaniem powinien jeszcze zostać poddany ocenie uczestników rynku – mówi wprost Sroka. W soi problemem brak integracji systemów Przyjrzyjmy się sprawie bliżej. Dokładnie zmiany przeanalizowała firma VeriGreen. Poniżej przestawiamy najważniejsze uwagi i spostrzeżenia ich analizy, zwłaszcza pod kątem soi i wołowiny. Jak już pisaliśmy na farmer.pl, w przypadku polskich producentów soi jednym z najważniejszych elementów, nowych przepisów, jest możliwość wykorzystania danych przekazywanych do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach wniosku o płatności. Agencja może, po upoważnieniu przez rolnika, złożyć w jego imieniu deklarację DDS lub deklarację uproszczoną dotyczącą zadeklarowanych upraw soi. Warunkiem jest jednak, aby żadna z tych upraw nie znajdowała się na terenie, na którym po 31 grudnia 2020 r. doszło do wylesienia. VeriGreen w swojej analizie zwraca uwagę, że problemem pozostaje brak bezpośredniego interfejsu API, który pozwalałby punktom skupu, przetwórcom czy producentom pasz automatycznie pobierać dane z systemu ARiMR. W praktyce przy dużej liczbie dostaw może to oznaczać ręczne przekazywanie numerów deklaracji i tworzenie dodatkowych rozwiązań informatycznych przez firmy skupujące soję. - Postulowaliśmy otwarty, bezpieczny interfejs pozwalający na walidację i pobieranie informacji do systemów ERP. Najnowsza wersja nadal tego postulatu nie realizuje – zwraca uwagę firma. Jak tłumacza, dla rolnika oznacza to, że samo przekazanie danych do ARiMR nie gwarantuje jeszcze sprawnego przepływu informacji w całym łańcuchu, od gospodarstwa, przez skup, po przetwórstwo i produkcję pasz. Co w przypadku błędu mapy? VeriGreen wskazuje również na brak tzw. safe harbour, czyli ochrony podmiotu działającego w dobrej wierze, jeżeli problem powstanie z winy publicznego systemu. Dotyczy to m.in. błędów mapowych, transmisji danych czy aplikacji. Obecny projekt nie przewiduje zwolnienia z odpowiedzialności, gdy niezgodność jest wyłącznie wynikiem błędu państwowej infrastruktury. To może być szczególnie istotne w okresie sprzedaży soi. VeriGreen ostrzega, że brak procedury awaryjnej w przypadku niedostępności systemu, błędnego wskazania działki czy problemów z połączeniem może doprowadzić do opóźnienia sprzedaży i blokowania obrotu. Wołowina. ARiMR pomoże, ale nie wszystkim Podobny problem pojawia się na rynku bydła. ARiMR może zostać upoważniona do działania w imieniu rolnika, a także do złożenia deklaracji dotyczącej bydła. Rozwiązanie to obejmuje jednak wyłącznie bydło urodzone w Polsce. Nie dotyczy zwierząt urodzonych w innych państwach UE, nawet jeśli znajdują się one w polskim systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz mają kompletną historię przemieszczeń. Ma to znaczenie przede wszystkim dla polskich ubojni i podmiotów skupujących bydło, które kupują zwierzęta również z Czech, Słowacji, Niemiec czy Włoch. Projekt nie zapewnia im takiego samego mechanizmu wsparcia ARiMR jak w przypadku bydła urodzonego w Polsce. Zdaniem VeriGreen, pozytywną zmianą jest natomiast możliwość dostępu przez rzeźnie do informacji o deklaracjach składanych przez ARiMR. Ma to ułatwić elektroniczną weryfikację statusu zwierzęcia przed ubojem. Nadal nie określono jednak technicznych zasad masowego dostępu do tych danych. Mniej ryzyka wysokiej kary, ale problem pozostaje Jedną z ważniejszych zmian w najnowszej wersji projektu jest usunięcie minimalnej kary administracyjnej w wysokości 1 proc. obrotu. Kara może obecnie wynieść do 4 proc. obrotu, a jej wysokość ma być uzależniona m.in. od wagi i czasu trwania naruszenia, wartości produktów, wcześniejszych naruszeń, stopnia przyczynienia się przedsiębiorcy oraz działań podjętych w celu ograniczenia skutków. Jest to częściowo zgodne z postulatami VeriGreen, które chciało, aby przy wymierzaniu sankcji uwzględniano m.in. działania naprawcze, wcześniejsze wdrożenie systemu należytej staranności oraz samodzielne wykrycie i zgłoszenie nieprawidłowości. Najważniejszy wniosek dla rolników w EUDR Z punktu widzenia gospodarstw produkujących soję oraz bydło projekt jest więc korzystniejszy niż jego wcześniejsze wersje, ale według VeriGreen nadal nie jest w pełni przygotowany do praktycznego funkcjonowania. - Brak API i planu awaryjnego oznacza, że państwo opisuje obowiązek prawny, ale nie zapewnia jeszcze pełnej zdolności operacyjnej do jego masowej realizacji. Brak safe harbour przenosi na użytkownika ryzyko błędu narzędzia publicznego. Ograniczenie wsparcia ARiMR do bydła urodzonego w Polsce nie odpowiada realiom wspólnego rynku – informuje VeriGreen. Firma ocenia zatem najnowszy projekt jako krok w dobrą stronę, ale postuluje dalsze prace przed jego przyjęciem. Wśród nierozwiązanych kwestii pozostają przede wszystkim API dla rynku soi, ochrona przed błędami systemów publicznych, procedura awaryjna oraz rozszerzenie wsparcia ARiMR na bydło urodzone w innych państwach UE.