Линторст-Хоманский канал отмечает столетие: от надежд на процветание к тихому водохранилищу

Een eeuw Linthorst Homankanaal: gegraven voor een toekomst die niet kwam Het Linthorst Homankanaal bestaat dit jaar precies een eeuw. In september 1926 werd de nieuwe vaarweg door Midden-Drenthe feestelijk geopend. Aan de aanleg was drie jaar lang door honderden arbeiders gewerkt, het werk gebeurde grotendeels met de hand. Ooit voeren er meer dan 1200 schepen per jaar. Wie nu bij Tiendeveen langs het water staat ziet vooral rust. Honderd jaar geleden moest juist de scheepvaart Drenthe de toekomst in slepen. Historicus Paul Brood vertelt over een kanaal vol grote verwachtingen, zware arbeid en sterke verhalen. Met de schep door de taaie keileem Het ongeveer 26 kilometer lange kanaal werd gegraven van de Beilervaart bij Beilen naar de Hoogeveense Vaart bij Noordscheschut. Het kanaal moest Midden-Drenthe ontsluiten, zodat turf, aardappelen en andere producten konden worden afgevoerd. Paul Brood bekijkt de foto's van de aanleg. van honderd jaar geleden: "Je ziet allemaal mannetjes in een enorme bouwput van een meter of wat diep. Die mannetjes hebben schepjes. Daarmee moesten ze door zand, maar ook door een laag taaie keileem. Het is een ongelooflijk karwei geweest." Veel van de gravers waren werkloze veenarbeiders uit Zuidoost-Drenthe, want de aanleg van het kanaal was ook een werkverschaffings-project. Mannen die van ver kwamen verbleven door de week in keten bij het werk. Een commissaris met een eigen kanaal Groot aanjager was commissaris van de Koningin Jan Linthorst Homan. "Een heel sociaal bewogen iemand die Drenthe wilde opstoten in de vaart der volkeren", zegt Brood. "In die zin is hij echt van grote betekenis voor de provincie geweest. Terecht dat hij geëerd werd met een eigen kanaal." Toen het Linthorst Homankanaal in september 1926 geopend werd, was het groot feest. Tientallen hoogwaardigheidsbekleders kwamen naar Beilen, er was muziek, een officiële boottocht, een 'noenmaal', een 'lichtstoet' en tot slot groot vuurwerk. Even leek de toekomst over het water te komen De verwachtingen leken aanvankelijk uit te komen. In 1927, het jaar na de opening, voeren meer dan 1200 schepen door het kanaal met turf, aardappelen of suikerbieten. Maar na de Tweede Wereldoorlog nam het vervoer over de weg snel toe en verloor het kanaal zijn functie. "Ik denk dat het twintig, vijfentwintig jaar echt van betekenis geweest is", zegt Brood: "Daarna bleef vooral de functie voor het waterbeheer over." Aardappels schillen, verkeer wacht wel Wat bleef, zijn de verhalen. Zoals dat van de brugwachtersvrouw die als er diverse schepen aanwamen, de draaibrug gewoon open liet staan. Het verkeer moest maar wachten. Zij ging ondertussen aardappelen schillen. En er was het 'zwarte schippertje'. Die bijnaam had niets te maken met zijn schip, maar volgens de overlevering vooral met zijn gebrekkige persoonlijke hygiëne. De Dikke Stien lag in de weg Tijdens het graven stuitten arbeiders in 1924 bij landgoed De Vossenberg in Wijster op een enorme zwerfkei, zo groot als een hunebedsteen. Opblazen lukte niet. Daarna sleepten arbeiders de kei met veel moeite uit de kanaalsleuf op de oever. In Wijster kreeg hij al snel de naam de Dikke Stien en volgens de verhalen werd hij zelfs een ontmoetingsplek voor verliefde stelletjes. In 1950 verhuisde de kei naar Beilen, waar hij onderdeel werd van het oorlogsmonument aan de Torenlaan. Zo werd het obstakel uiteindelijk een monument. Te horen in Drenthe Toen Deze vierdelige radioserie van Lydia Tuijnman over 100 jaar Linthorst Homankanaal is vanaf morgen te beluisteren in het programma Drenthe Toen op Radio Drenthe. De afleveringen zijn te horen op vier achtereenvolgende zondagen tussen 12.00 en 14.00 uur, via 90.8 FM of via deze website.