Вьетнам призван провести собственные научные исследования для интеграции традиционной и современной медицины при атеросклерозе

Đông - Tây y tích hợp trong xơ vữa động mạch: Có tiềm năng, nhưng cần thêm bằng chứng từ Việt Nam Y học cổ truyền có thể đóng góp gì trong quản lý người bệnh xơ vữa động mạch khi y học hiện đại đã có những chiến lược dự phòng, chẩn đoán và điều trị ngày càng rõ ràng? Theo PGS.TS Nguyễn Thị Bay - Chủ tịch Hội Đông Tây y kết hợp TPHCM, câu trả lời không nằm ở việc đặt hai nền y học song song hay thay thế lẫn nhau, mà cần xác định đúng vai trò hỗ trợ của y học cổ truyền và quan trọng hơn, cần được kiểm chứng bằng nghiên cứu khoa học. Tại Hội nghị Khoa học Xơ vữa Động mạch Việt Nam lần thứ IV - VAS 2026, diễn ra ngày 15-16/8 tại Ninh Bình, bên cạnh hàng loạt cập nhật về lipid máu, yếu tố nguy cơ tồn dư, hình ảnh học, hội chứng tim - thận - chuyển hóa hay dự phòng chính xác, một góc nhìn khác được đặt ra: y học cổ truyền đứng ở đâu trong bức tranh quản lý xơ vữa động mạch hiện đại? Từ kinh nghiệm sử dụng dược liệu đến yêu cầu chứng minh bằng khoa học Trong hệ thống lý luận y học cổ truyền không có thuật ngữ “xơ vữa động mạch” cũng như những mô tả cơ chế bệnh sinh tương ứng với hiểu biết hiện đại ngày nay. Một số biểu hiện do bệnh lý xơ vữa gây ra có thể gặp trong những chứng được y học cổ truyền mô tả như “tâm thống”, “huyết ứ”. Tuy nhiên, sự tương đồng về biểu hiện không có nghĩa tâm thống hay huyết ứ chính là xơ vữa động mạch. Theo chuyên gia, y học cổ truyền chú trọng đến sự cân bằng và tính cá thể trong chăm sóc, điều trị. Khi đặt trong mô hình tích hợp, những đặc điểm này cần tiếp tục được nghiên cứu để xác định rõ vai trò và giá trị bổ trợ, thay vì xem như phương pháp thay thế các chiến lược dự phòng, chẩn đoán và điều trị đã được chứng minh của y học hiện đại. Một thay đổi đáng chú ý, theo PGS Nguyễn Thị Bay, là việc nghiên cứu y học cổ truyền ngày nay không còn chỉ dừng ở kinh nghiệm sử dụng các bài thuốc hay dược liệu. Nhiều nghiên cứu hiện đại trên thế giới đã khảo sát các hoạt chất trong dược liệu và bài thuốc cổ truyền về khả năng tác động đến những rối loạn chuyển hóa, trong đó có rối loạn lipid máu - một yếu tố nguy cơ quan trọng của xơ vữa động mạch. Bức tranh bệnh sinh của xơ vữa động mạch ngày càng được nhìn nhận phức tạp hơn, không chỉ liên quan đến rối loạn lipid. Trong báo cáo tại VAS 2026, PGS Nguyễn Thị Bay cũng đề cập đến hệ vi sinh đường ruột và các cơ chế tương tác liên quan như những hướng đang được quan tâm khi nghiên cứu vai trò của y học cổ truyền. Tuy nhiên, từ những kết quả nghiên cứu ban đầu đến khả năng ứng dụng trong thực hành vẫn cần được chứng minh bằng các bằng chứng đủ mạnh. Đây là những lĩnh vực mở ra khả năng nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động của các phương pháp y học cổ truyền bằng những công cụ khoa học hiện đại. Tuy nhiên, PGS Nguyễn Thị Bay nhấn mạnh, từ “có tiềm năng” đến “có thể ứng dụng dựa trên bằng chứng” vẫn còn một khoảng cách cần được lấp đầy bằng nghiên cứu. “Việt Nam rất thiếu những công trình nghiên cứu để minh chứng” Theo PGS Nguyễn Thị Bay, Việt Nam sở hữu nguồn dược liệu phong phú và nhiều phương pháp y học cổ truyền ngoài sử dụng thuốc. Đây là một lợi thế đáng kể nếu muốn phát triển mô hình Đông - Tây y tích hợp. Nhưng chính tại Việt Nam, hạn chế lớn hiện nay lại nằm ở bằng chứng khoa học. Theo bà, nhiều dữ liệu về tác dụng của dược liệu và các bài thuốc hiện được tham khảo từ nghiên cứu thực hiện tại Trung Quốc, Đài Loan, châu Âu và một số quốc gia, trong khi nghiên cứu từ chính Việt Nam vẫn còn hạn chế so với tiềm năng nguồn dược liệu trong nước. Điều này đặt ra một bài toán quan trọng: nếu muốn y học cổ truyền thực sự trở thành một thành tố trong mô hình điều trị tích hợp, những giá trị được kỳ vọng cần được đánh giá bằng các nghiên cứu khoa học phù hợp, với tiêu chí khách quan và dữ liệu đủ sức thuyết phục. Nói cách khác, giá trị của Đông - Tây y tích hợp không nên được khẳng định chỉ bằng kinh nghiệm lâu đời, mà cần được lượng hóa và kiểm chứng bằng khoa học hiện đại. Để Đông - Tây y thực sự gặp nhau trong điều trị PGS Nguyễn Thị Bay đã đồng hành với Hội nghị Khoa học Xơ vữa Động mạch Việt Nam từ mùa đầu tiên đến VAS 2026. Theo bà, việc y học cổ truyền liên tục có tiếng nói tại một diễn đàn chuyên sâu về xơ vữa động mạch cho thấy sự cởi mở trong cách tiếp cận liên chuyên ngành. Tuy nhiên, bà kỳ vọng sự hiện diện này trong tương lai không chỉ dừng ở một cá nhân hay một bài báo cáo. “Các đồng nghiệp y học cổ truyền cần hiểu rằng đây không phải là một nền y học song hành, mà có vai trò tích cực trong tích hợp điều trị phục vụ người bệnh”, PGS Nguyễn Thị Bay chia sẻ. Từ đó, bà đề xuất trong những kỳ VAS tiếp theo có thể cân nhắc một phiên khoa học riêng về y học cổ truyền, quy tụ nhiều công trình nghiên cứu hơn để thảo luận và đánh giá một cách khoa học những đóng góp thực sự của lĩnh vực này đối với quản lý người bệnh xơ vữa động mạch. Đề xuất này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn cho chính giới nghiên cứu y học cổ truyền. Muốn xác định một vị trí rõ ràng trong quản lý bệnh tim mạch hiện đại, cần có thêm những công trình nghiên cứu để làm rõ giá trị bổ trợ, giới hạn và những khía cạnh có thể đóng góp cho chăm sóc người bệnh. Trong bối cảnh VAS 2026 đặt trọng tâm vào “Từ yếu tố nguy cơ đến dự phòng chính xác”, góc nhìn Đông - Tây y tích hợp bổ sung thêm một lát cắt đáng chú ý: quản lý toàn diện không đồng nghĩa với sử dụng càng nhiều phương pháp càng tốt, mà quan trọng là xác định đúng vai trò của từng phương pháp và đặt lợi ích người bệnh ở trung tâm. Như PGS Nguyễn Thị Bay nhấn mạnh, đích đến không phải đặt Đông y và Tây y cạnh tranh hay thay thế lẫn nhau. Điều cần tìm kiếm là cách tích hợp phù hợp, có cơ sở khoa học và thực sự “tạo được lợi ích lớn nhất cho người bệnh”. Bài viết có hữu ích với bạn? Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình