Рост стоимости заимствований и дефицит бюджета создают кризис для японских компаний и глобальных инвесторов

Giới đầu tư trái phiếu toàn cầu đang đối mặt với áp lực nặng nề từ thâm hụt ngân sách thiếu kiểm soát, lạm phát dai dẳng và những căng thẳng địa chính trị phức tạp. Thực trạng này dẫn đến xu hướng tăng mạnh lợi suất trái phiếu chính phủ tại nhiều nền kinh tế lớn như Mỹ, Nhật Bản, Pháp và Anh. Sự gia tăng này phản ánh nỗi lo ngại sâu sắc của thị trường khi các biện pháp trấn an từ chính phủ, đặc biệt là sau hội nghị G20, không mang lại hiệu quả thực tế. Mặc dù Mỹ giữ vai trò dẫn dắt với thị trường trái phiếu lớn nhất thế giới, nhưng những giải pháp được đưa ra hiện nay bị đánh giá là hời hợt. Quan điểm cho rằng tăng trưởng kinh tế sẽ giải quyết nợ công bị Wall Street bác bỏ, bởi tốc độ tăng trưởng hiện tại không đủ bù đắp thâm hụt ngân sách. Ngay cả sự bùng nổ của AI cũng không thể đảo ngược xu hướng tăng tỷ trọng nợ công so với GDP, thậm chí còn có thể đẩy lãi suất lên cao hơn do gia tăng nhu cầu vay mượn đầu tư. Thay vì giải quyết nguyên nhân gốc rễ, các quan chức Mỹ dường như chỉ đang điều chỉnh triệu chứng thông qua việc mua lại trái phiếu kỳ hạn dài hoặc can thiệp tỷ giá đồng yên để ổn định thị trường. Đáng lo ngại hơn, các chuyên gia nhận định mức lãi suất hiện tại có thể là "bình thường mới" do rủi ro lạm phát sâu rộng và áp lực hỗ trợ nợ chính phủ. Với nợ công Mỹ lần đầu chạm mốc 40 nghìn tỷ USD, thị trường đang đứng trước rủi ro lớn khi các nhà đầu tư bắt đầu đòi hỏi một khoản bù rủi ro tài khóa đáng kể. Sự thiếu hụt một lộ trình cắt giảm chi tiêu nghiêm túc, kết hợp với những biến động từ giá năng lượng và xung đột thương mại, khiến niềm tin của giới đầu tư bị xói mòn, đẩy lợi suất trái phiếu lên cao và tạo ra một vòng xoáy bất ổn tài chính toàn cầu. Có sự chênh lệch khổng lồ về khả năng tiếp cận iPhone 17 Pro (phiên bản 256 GB) giữa các nền kinh tế trên thế giới, dựa trên số ngày làm việc của một lao động có mức lương trung bình. Dữ liệu từ Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cho thấy sức mua của người lao động tại các quốc gia phát triển, đặc biệt là châu Âu, vượt trội hơn hẳn so với các nền kinh tế thu nhập thấp. Đứng đầu bảng xếp hạng là Luxembourg và Thụy Sỹ, nơi người lao động chỉ cần 3 ngày làm việc để sở hữu thiết bị này. Các quốc gia như Bỉ, Đan Mạch, Hà Lan, Na Uy và Mỹ theo sát với 4 ngày, trong khi Áo, Phần Lan, Ireland, Đức, Canada và Australia cần 5 ngày. Điều này cho thấy tại các thị trường này, một chiếc điện thoại cao cấp của Apple chỉ chiếm chưa đầy một tuần thu nhập. Tuy nhiên, ngay trong nội bộ châu Âu cũng có sự phân hóa rõ rệt khi người lao động tại Ba Lan, Hungary và Bồ Đào Nha lần lượt cần 17, 27 và 24 ngày làm việc. Ngược lại, tại các nền kinh tế đang phát triển, số ngày làm việc tăng vọt do mức lương trung bình thấp. Người lao động tại Chile cần 32 ngày, Malaysia 45 ngày, Thái Lan 61 ngày, Brazil 77 ngày và Thổ Nhĩ Kỳ 89 ngày. Đáng chú ý, tại Việt Nam, một người lao động trung bình phải làm việc 99 ngày mới đủ tiền mua máy. Philippines vượt mốc 100 ngày và Ấn Độ đứng cuối bảng với con số gây sốc: 160 ngày làm việc, tương đương hơn 5 tháng lương và cao gấp 50 lần so với Luxembourg. Thực trạng tại Ấn Độ cho thấy một nghịch lý: dù Apple đang đẩy mạnh sản xuất và lắp ráp các mẫu iPhone cao cấp tại đây, nhưng việc sản xuất trong nước không làm giảm rào cản chi phí đối với người dân. Giá bán lẻ và mức lương trung bình vẫn là hai yếu tố then chốt quyết định khả năng chi trả của người lao động. Nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đang chủ động bán tài sản và cổ phần chiến lược nhằm ứng phó với tình trạng chi phí vay tăng cao nhất trong nhiều thập kỷ. Trong bối cảnh Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) duy trì lãi suất chính sách ở mức 1% và có xu hướng tiếp tục tăng, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm đã chạm ngưỡng 3%, gây áp lực lớn lên chi phí huy động vốn dài hạn. Chi phí phát hành trái phiếu bằng đồng yên hiện nay cao gấp 10 lần so với một thập kỷ trước, buộc các công ty phải tìm kiếm những phương án thay thế để bảo vệ lợi nhuận. Để giảm thiểu rủi ro, các doanh nghiệp triển khai nhiều chiến lược linh hoạt. Một số đơn vị như KDDI và Công ty Điện lực Chugoku cân nhắc bán tài sản để giảm nợ. Toyota Motor và Công ty Điện lực Tohoku dự báo chi phí lãi vay hàng năm có thể tăng hơn 30% nếu tái cấp vốn cho các trái phiếu đáo hạn trong hai năm tới. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp chọn cách huy động vốn sớm hơn kế hoạch hoặc chuyển hướng sang vay vốn nước ngoài. Cụ thể, các tổ chức Nhật Bản đã phát hành hơn 110 tỷ USD trái phiếu bằng USD và euro từ đầu năm, dẫn đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Việc hoán đổi ngoại tệ sang đồng yên giúp chi phí vay quốc tế trở nên cạnh tranh hơn so với thị trường nội địa. Áp lực lãi suất cũng khiến các doanh nghiệp trong ngành điện, khí đốt và kim loại trở nên thận trọng hơn trong đầu tư máy móc, nhà xưởng. Daiwa House Industry thậm chí phải xem xét lại ngưỡng lợi nhuận tối thiểu cho các khoản đầu tư bất động sản. Mặc dù lợi nhuận tăng mạnh và làn sóng đầu tư AI giúp nền kinh tế duy trì sự ổn định, nhưng chi phí vốn gia tăng rõ rệt đã bắt đầu tác động sâu sắc đến các quyết định đầu tư và chiến lược tài chính của doanh nghiệp Nhật Bản. Giá nhà vẫn là một trong những bài toán lớn của thị trường bất động sản. Nhưng phía sau câu chuyện giá nhà là một vấn đề rộng hơn: làm thế nào để người dân thực sự có cơ hội tiếp cận một nơi ở phù hợp?