Объявлен шорт-лист победителей конкурса космических фотографий Royal Observatory

Van complete sterrenstelsels tot het noorderlicht: vanaf aarde kunnen we de coolste dingen in de ruimte zien. De Royal Observatory in Greenwich (VK) organiseert jaarlijks een fotowedstrijd voor de ruimtefotograaf: ZWO Astronomy Photographer of the Year. Afgelopen week maakten ze de shortlist van dit jaar bekend, wij kozen alvast de mooiste beelden. Een heel sterrenstelsel op een foto We beginnen met deze foto van de Andromedanevel. Wist je dat je die ook zelf aan de hemel kunt zien? Je hebt er wel een verrekijker voor nodig. En dan nog zie je alleen een vaag wit stipje. Maar toch: dan weet je dat je naar een sterrenstelsel héél in de verte kijkt. De Andromedanevel is twee keer zo groot als onze Melkweg, en is het dichtstbijzijnde grote sterrenstelsel van allemaal. Dat laatste is trouwens wel relatief: het ligt op 2,5 miljoen lichtjaar, en één lichtjaar is al goed voor 9,46 biljoen kilometer... Op deze foto is het stelsel vastgelegd vanuit China. In de blauwe gebieden ontstaan nieuwe sterren. Dit beeld maak je, zelfs met telescoop, niet zomaar na. De fotografen legden niet alleen het zichtbare licht, ook ‘nabije-infrarode golflengtes’ vast, en gebruikten een belichtingstijd van 111 uur en 25 minuten (!). Is dat valsspelen? Niet in de sterrenkundefotografie, daar zijn zulke lange opnames heel gebruikelijk. Rond en rond en rond en... Mocht je het even vergeten zijn: de aarde draait, zoals je hier ziet. De sterren werden voor deze foto in één nacht 72 keer vastgelegd. Precies boven de punt van de schoorsteen staat Polaris, de ster waar de rest op het noordelijk halfrond omheen lijkt te draaien. Ook interessant: De mooiste foto’s van de Artemis II-missie naar de maan https://www.quest.nl/natuur/sterrenkunde/a70962482/de-6-mooiste-fotos-van-het-rondje-om-de-maan-met-uitleg-van-een-astronoom/ Het bouwsel is trouwens geen kerk, mocht je dat denken, maar een verlaten mijn op een klif in Cornwall, Engeland: Wheal Owles. Zie ze vliegen Hier zie je komeet C/2025 A6 (Lemmon) vliegen. In het najaar van 2025 was het een van de helderste kometen aan de hemel, tot verbazing van wetenschappers werd hij 400 keer feller dan verwacht. Een komeet is iets anders dan een meteoriet (of ‘vallende ster’). Laatstgenoemde is een stuk ruimtesteen dat op aarde inslaat. Kometen worden ook wel de ‘vieze sneeuwballen’ van het heelal genoemd, omdat ze bestaan uit gas, steen en ijs. Ze vliegen in elliptische banen om de zon en sommigen scheren eens in de zoveel tijd langs de aarde. Een ander verschil met meteorieten is de grootte. Kometen kunnen enkele kilometers groot zijn, meteorieten zijn meestal een paar millimeter tot maximaal enkele meters groot. Inmiddels is Lemmon weer op weg naar de andere kant van het zonnestelsel en kunnen we hem niet meer zien. Gelukkig is-ie boven de Zwitserse Alpen prachtig vastgelegd. Nevelig Dit is NGC 7293, of leuker: de Helixnevel. Het is een van de dichtstbijzijnde planetaire nevels die we (met de juiste apparatuur) vanaf de aarde kunnen zien. Ook hier is ‘dichtbij’ relatief: deze nevel zit 650 lichtjaar verderop. De (hier blauwe) kern is extreem heet en zendt uv-straling uit die het omringende gas ioniseert. Daardoor krijgt het de bijzondere kleuren die je hier ziet. Onze eigen zon zou over miljarden jaren ook zo kunnen eindigen. Astronomen bestuderen dit soort nevels dan ook om te kijken welk lot ons zonnetje misschien ooit te wachten staat. Ook dit buitenaardse tafereel kun je niet zomaar zo zelf door een telescoop zien: voor deze foto is de nevel 43 uur lang vastgelegd met verschillende instellingen. De Franse fotograaf legde hem vast vanuit Chili. Zonnetje in huis Voor jonge fotografen heeft deze wedstrijd een speciale categorie. Deze foto is gemaakt in China door een 14-jarige. Gewoon vanuit huis, maar wel met een speciale zonnetelescoop. Je ziet de chromosfeer van de zon: een laag tussen de diepere fotosfeer, waar we het meeste licht van zien, en de corona. Zonnevlekken, zonnevlammen en zonnefilamenten schitteren je tegemoet. Die laatste zijn een soort zonnewolken, van heet plasma. Wonderlicht Winter in de Lofoten, in het hoge noorden van Noorwegen. De ijsbrokken liggen in een baai bij Flakstadpollen. De fotograaf zag zelf de vorm van een arend in het snel bewegende, magische noorderlicht. Het noorderlicht ontstaat als elektrisch geladen deeltjes van de zon met hoge snelheid botsen met gassen in de aardse atmosfeer. Het aardmagnetisch veld buigt de deeltjes af richting de polen, waardoor de aurora borealis (noorderlicht) en aurora australis (zuiderlicht) vooral rond de polen te zien zijn. Donderdag 17 september worden de winnaars bekend gemaakt door de Royal Observatory in Engeland. Marit studeerde journalistiek aan de Universiteit van Amsterdam na een bèta-bachelor. Ze schrijft graag over klimaat- en oceaanonderzoek en gaat het liefst op pad voor mooie reportages. Naast haar werk zeilt, zwemt en reist ze veel.