Низкое содержание бора в польских почвах требует особого внимания к форме удобрения и pH рабочей жидкости при обработке рапса

Niska zasobność polskich gleb w bor sprawia, że jego uzupełnianie w rzepaku ma szczególne znaczenie. Przy widocznych objawach niedoboru mimo nawożenia borem warto zwrócić uwagę również na dostępność wapnia. Forma boru ma znaczenie przy tworzeniu mieszanin zbiornikowych, ponieważ może wpływać na odczyn cieczy roboczej. Boru w polskich glebach jest niewiele Bor pozostaje jednym z najważniejszych mikroelementów w nawożeniu rzepaku. Jednocześnie jest składnikiem, którego w polskich glebach bardzo często brakuje. To sprawia, że jego uzupełnianie stało się stałym elementem technologii prowadzenia plantacji, zarówno poprzez nawożenie doglebowe, jak i przede wszystkim zabiegi nalistne. Nawozów umożliwiających dostarczenie boru bezpośrednio do gleby jest stosunkowo niewiele. Część wieloskładnikowych nawozów mineralnych może zawierać dodatek tego mikroelementu i w ten sposób już podczas podstawowego nawożenia dostarczyć roślinom jego pierwszą porcję. W przypadku rzepaku takie rozwiązanie może stanowić uzupełnienie późniejszych zabiegów nalistnych, szczególnie na stanowiskach, na których niedobory boru pojawiają się regularnie. Nie oznacza to jednak, że samo zastosowanie nawozu zawierającego bor automatycznie rozwiązuje problem. W praktyce zdarzają się plantacje, na których zabiegi wykonywane są zgodnie z technologią, a mimo to na roślinach nadal obserwowane są symptomy wskazujące na nieprawidłowe odżywienie tym mikroelementem. Czytaj więcej Mikołaj Dorożała nie będzie już wiceministrem klimatu i środowiska Bor podany, a niedobór nadal widoczny Jednym z elementów, na które warto w takiej sytuacji zwrócić uwagę, jest zaopatrzenie gleby w wapń. Efektywność wykorzystania boru może być powiązana właśnie z dostępnością tego składnika. Jeżeli wapnia jest zbyt mało, samo dostarczenie boru nie musi oznaczać, że zostanie on prawidłowo wykorzystany przez roślinę. To ważna wskazówka w przypadku plantacji, na których rolnik wykonuje kolejne zabiegi borem, a mimo to nadal obserwuje charakterystyczne problemy w rozwoju rzepaku. Dokładanie następnej dawki mikroelementu nie zawsze musi być wtedy najlepszą odpowiedzią. Warto sprawdzić również szerszy stan odżywienia roślin oraz warunki glebowe. W praktyce pokazuje to, że nawożenia mikroelementowego nie powinno się traktować w oderwaniu od pozostałych składników. Jeżeli jeden z elementów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania rośliny znajduje się na niewystarczającym poziomie, efektywność zastosowanego boru może być niższa, mimo że sam zabieg został wykonany. Nie każdy bor zachowuje się tak samo w opryskiwaczu W nawożeniu dolistnym rzepaku najczęściej spotykamy kilka podstawowych źródeł boru: kwas borowy, związki boru z etanoloaminą oraz różnego rodzaju borany. Dla rolnika różnica pomiędzy nimi nie sprowadza się wyłącznie do zawartości procentowej składnika. Poszczególne formy mogą inaczej zachowywać się podczas rozpuszczania, wpływać na pH cieczy roboczej i w konsekwencji różnić się przydatnością do tworzenia mieszanin zbiornikowych. Warto przy tym zachować ostrożność wobec prostego podziału na formę „lepszą” i „gorszą”. Bor pobierany przez roślinę funkcjonuje przede wszystkim jako kwas borowy oraz, przy wyższym pH, jako jon boranowy. Sam kwas borowy jest bardzo słabym kwasem, a równowaga pomiędzy tymi formami jest silnie uzależniona od pH środowiska. Ostateczne właściwości nawozu zależą więc nie tylko od nazwy związku podanej na etykiecie, ale także od jego formulacji, koncentracji, dodatków i jakości wody użytej do przygotowania oprysku. Czytaj więcej Dopłaty 2026: są nowe stawki na hektar Kwas borowy. Prosta forma i mniejszy problem z alkalizacją cieczy Jednym z najprostszych źródeł boru jest kwas borowy. Jego ważną zaletą w nawożeniu nalistnym jest to, że sam z siebie nie działa jak silnie alkalizujący składnik mieszaniny. Może być więc interesującym rozwiązaniem tam, gdzie bor ma być łączony z preparatami wrażliwymi na wysokie pH cieczy roboczej. Ma to szczególne znaczenie przy wspólnym stosowaniu nawozów dolistnych ze środkami ochrony roślin. Niektóre substancje czynne są mniej stabilne w środowisku zasadowym i wraz ze wzrostem pH może przyspieszać ich rozkład. Dlatego w rozbudowanej mieszaninie niższy wpływ nawozu borowego na pH może być istotną zaletą. Kwas borowy ma jednak również swoje ograniczenia. W przypadku produktów stałych duże znaczenie ma jakość formulacji i szybkość rozpuszczania. Starsze nawozy oparte na tej formie kojarzyły się niekiedy z trudniejszym przygotowaniem jednorodnego roztworu. Obecnie wiele produktów jest znacznie lepiej przygotowanych technologicznie, dlatego nie można zakładać, że każdy nawóz na bazie kwasu borowego będzie rozpuszczał się źle. Jego zaletą pozostaje natomiast prostota. Jeżeli produkt dobrze się rozpuszcza, pozwala dostarczyć bor bez wprowadzania do zbiornika dużej ilości dodatkowych związków alkalizujących ciecz. Boroetanoloamina. Wygodna, płynna, ale trzeba pilnować pH Boroetanoloamina stała się bardzo popularną formą boru przede wszystkim dzięki wygodzie stosowania. Produkty tego typu są zazwyczaj płynne, łatwe do dozowania i szybko mieszają się z wodą. To duża zaleta w gospodarstwie, szczególnie podczas przygotowywania wieloskładnikowych mieszanin i pracy przy dużej liczbie hektarów. Wiele nawozów opartych na etanoloaminie ma również wysoką koncentrację boru, dzięki czemu stosunkowo niewielką ilością produktu można dostarczyć potrzebną dawkę mikroelementu. Sama płynna formulacja ogranicza też problemy związane z rozpuszczaniem produktu bezpośrednio w zbiorniku opryskiwacza. Największym ograniczeniem może być jednak wpływ na odczyn cieczy roboczej. Typowe nawozy borowe oparte na etanoloaminie często mają odczyn zasadowy, około pH 8, choć konkretna wartość bardzo mocno zależy od formulacji produktu. Przykładowe współczesne nawozy tego typu deklarują pH roztworu w okolicach 7,7–8,5. Sam fakt, że pH wzrośnie, nie oznacza jeszcze, że mieszanina stanie się nieskuteczna. Problem zaczyna się wtedy, kiedy razem z borem trafia do zbiornika środek ochrony roślin wrażliwy na środowisko zasadowe. W takich przypadkach wyższe pH może pogarszać stabilność niektórych substancji czynnych. Zależność pomiędzy pH cieczy a trwałością pestycydów jest dobrze znana i dlatego przy preparatach wrażliwych na wysokie pH zaleca się kontrolę odczynu mieszaniny. Dodatkową trudnością może być buforowanie cieczy przez konkretną formulację. Oznacza to, że samo dolanie regulatora pH nie zawsze spowoduje równie łatwe obniżenie odczynu. Dlatego w przypadku większych mieszanin nie warto działać według prostego schematu: dodajemy bor, później zakwaszacz i problem znika. Najpierw trzeba wiedzieć, jakie pH ma woda, jak zachowuje się nawóz po jej dodaniu oraz jakie wymagania mają środki ochrony roślin znajdujące się w zbiorniku. Czytaj więcej Ceny za gnojownicę we wrześniu 2026. Ceny zaczynają się od 5 zł/m3 Czy boroetanoloamina jest lepiej pobierana przez liście? To jeden z argumentów bardzo często pojawiających się przy nawozach borowych. Łatwość rozpuszczania produktu i wygoda aplikacji nie oznaczają jednak automatycznie, że sama etanoloamina gwarantuje wyższe pobranie boru przez roślinę. W badaniach, w których porównywano kilka różnych źródeł boru podawanych dolistnie, wszystkie badane formy zwiększały zawartość tego składnika w tkankach. Po połączeniu wyników z kilku lokalizacji nie stwierdzono jednak istotnych różnic w zawartości boru w roślinach wynikających z samego źródła składnika. Dlatego bezpieczniej jest mówić, że zaletą boroetanoloaminy jest przede wszystkim bardzo dobra użytkowość formulacji: produkt jest płynny, łatwy do odmierzania i szybko miesza się z wodą. Nie ma natomiast podstaw, aby każdą boroetanoloaminę z góry uznawać za skuteczniejszą od dobrze przygotowanego nawozu opartego na kwasie borowym. Borany też mają swoje miejsce Trzecią grupę stanowią borany, czyli sole boru, do których należą między innymi boraks czy bardziej skoncentrowane borany stosowane w nawozach. Mogą one zawierać stosunkowo dużo boru i są wykorzystywane zarówno w nawożeniu doglebowym, jak i dolistnym. Do popularnych źródeł boru należą między innymi boraks, boran sodu czy oktaborany. Ich zaletą może być wysoka koncentracja składnika i stosunkowo prosty skład nawozu. W zależności od produktu mogą być także korzystne ekonomicznie w przeliczeniu na kilogram czystego boru. Minusem części produktów opartych na boranach może być natomiast rozpuszczalność oraz wzrost pH roztworu. Dotyczy to szczególnie niektórych stałych form boranowych. Podobnie jak w przypadku boroetanoloaminy może to komplikować stosowanie ich razem z preparatami wrażliwymi na zasadowy odczyn. Nie można jednak automatycznie przypisywać tych właściwości każdemu nawozowi z tej grupy. Nowoczesne formulacje mogą zawierać dodatki poprawiające rozpuszczanie lub regulujące pH. Dlatego bardziej miarodajne od samej nazwy chemicznej jest sprawdzenie danych konkretnego produktu. Nie patrzmy tylko na procent boru Przy wyborze nawozu borowego warto więc zwrócić uwagę nie tylko na zawartość B na etykiecie. Dwa produkty zawierające podobną ilość boru mogą zachowywać się zupełnie inaczej po wlaniu do opryskiwacza. Znaczenie mają: forma boru, pH produktu lub jego roztworu, rozpuszczalność, formulacja, zalecana dawka oraz możliwość łączenia ze środkami ochrony roślin. Szczególnie ważne jest to w rzepaku, gdzie jesienne nawożenie borem bardzo często wykonywane jest podczas jednego przejazdu razem z fungicydem regulującym pokrój rośliny czy insektycydem. W takim przypadku najlepszym nawozem nie zawsze będzie produkt z najwyższą koncentracją boru. Czasami większą wartość będzie miał nawóz, który pozwala bezpiecznie zbudować całą mieszaninę i nie zmienia nadmiernie właściwości cieczy roboczej. Dlatego przed wykonaniem zabiegu warto sprawdzić nie tylko tabelę mieszania produktów, ale również pH wody i gotowej cieczy. Szczególnie przy boroetanoloaminie i boranach może to powiedzieć o bezpieczeństwie mieszaniny więcej niż sama informacja o procentowej zawartości boru Dobry zabieg borem zaczyna się przed opryskiem W praktyce skuteczność nawożenia borem zależy więc od kilku elementów jednocześnie. Pierwszym jest rzeczywiste zapotrzebowanie plantacji i zasobność gleby. Drugim – prawidłowe zaopatrzenie roślin w pozostałe składniki, w tym wapń. Trzecim natomiast forma nawozu oraz jej zachowanie w mieszaninie zbiornikowej. Jeżeli rzepak mimo regularnych zabiegów nadal wykazuje problemy wskazujące na niedobór boru, warto więc nie tylko zwiększać jego dawkę, ale zastanowić się, dlaczego wcześniej zastosowany składnik nie został wykorzystany tak, jak oczekiwano. W przypadku zabiegów nalistnych równie ważne jest sprawdzenie, jak wybrana forma boru wpływa na pH cieczy roboczej, szczególnie jeśli w jednym przejeździe stosowane są również środki ochrony roślin. W nawożeniu borem nie zawsze problemem jest bowiem sama ilość mikroelementu. Czasami o końcowym efekcie decydują warunki, w których roślina ma go pobrać i wykorzystać.