Почему одинокие женщины в Польше отказываются от поиска партнера: стереотипы и реальные причины

Na plaży odpoczywała sama, medytowała we wrześniowym słońcu. Akurat się rozpogodziło, Bałtyk łagodnie falował. Starała się – mówi – osiągnąć taflę umysłu dzięki ćwiczeniom, oddychaniu i rozmyślaniom. Szukała szczęścia w chwili samotności, nirwany dla singielki po przejściach. Skupiała się na sobie. Iza, z wykształcenia polonistka po Uniwersytecie Warszawskim, ma 38 lat. Skończyła Podyplomowe Studia Marketingu i Strategii Marketingowych. Pracowała w agencji PR oraz w dziale PR i marketingu dużej międzynarodowej korporacji. Ma córkę i syna z 10-letniego małżeństwa, a po nim nieudaną próbę stworzenia związku patchworkowego. Nie chce być sama, ale... – Niestety, większość mężczyzn, których spotykam, nie chce zobowiązań, wikłania się w relacje rodzinne. Mówią: jesteśmy dorośli, mamy swoje lata, każdy ma swoje życie, więc zabawmy się na randce, prześpijmy ze sobą i to wszystko – takie podejście jej nie odpowiada. Singielki do przodu, mężczyźni w miejscu? Mały budynek gospodarczy w Tatrach. Mieszka w nim Adrianna ze swoimi psami i kotami – nie ma problemu, gdy czytelnikowi nasuną się skojarzenia ze stereotypowym ujęciem staropanieństwa. Do Nowego Targu przyjechała za przyjacielem, który znalazł jej pracę w klinice chirurgii plastycznej. Myślała, że z K. stworzą parę. Okazało się, że on ma narzeczoną za granicą. Adrianna została już w tych górach, sama ze zwierzakami, w obcym miejscu. Załamana z powodu złego lokowania uczuć po raz kolejny. – Wizja ratowania świata skłania mnie ku osobom realnie złym, w których widzę drugie dno i z których usilnie próbuję wyciągnąć ukrytą wrażliwość. Problem w tym, że to moje projekcie, a wrażliwości tam nie ma. Oni mają jakąś magiczną zdolność manipulowania empatycznymi kobietami. Jest jeszcze Mariola spod Koszalina, life coach, która twierdzi, że jest pomiędzy trzecim a czwartym poziomem świadomości i rozwoju osobistego, a mężczyźni, których spotyka, znajdują się dopiero na poziomie pierwszym. – Wiem już, czego chcę w życiu, jaki partner byłby dla mnie odpowiedni. Dojrzały emocjonalnie, pełen pasji, z sercem na dłoni, z klasą. No i wysoki. – Na takich partnerów nie trafia i, jak na wszystko, ma na ten temat teorię. Ze względu na swoje zajęcie podświadomie przyciąga mężczyzn, którzy potrzebują ogarnięcia życiowego. – Widzę więcej niż potencjalny partner. Chcę mu pomóc. Doszukuję się elementów, nad którymi on powinien pracować – mówi z takim podekscytowaniem, aż trudno się nie uśmiechnąć. Badaczka singli w Polsce, dr Julita Czernecka nie dziwi się, że mężczyźni nie nadążają za galopującymi w samorozwoju kobietami. – Zdecydowanie widać wśród kobiet zwrot ku duchowości, rozwojowi osobistemu, tak zwanym kobiecym kręgom, klubom biznesowym, fitness, warsztatom, wyjazdom tylko dla kobiet. Mężczyźni w tym kierunku idą wolniej, mniej licznie. Nie widzą tam dla siebie miejsca. Już nie rodzinny scenariusz Wśród singli mamy duże grono niewyedukowanych samotnych mężczyzn na wsiach i migrujące do miast, żądne nauki kobiety, które niekoniecznie szukają męża (ewentualnie do 30., bo potem zainteresowanie ślubem wśród singielek spada). – Na przestrzeni ostatnich lat przemiany obyczajowe w Polsce bardzo przyspieszyły. Kobiety i mężczyźni mają coraz większe wymagania w relacjach, w doborze partnera. Dawniej bycie singlem, singielką czy raczej starym kawalerem, starą panną, jak ich nazywano, było mocno stygmatyzujące. – Kobiety doznawały pewnej formy wykluczenia towarzyskiego. Niejednokrotnie poddawały się presji wchodzenia w związki małżeńskie, nawet jeśli nie były przekonane co do kandydata. Teraz przewartościowują swoje podejście. Patrzą na bliskie kobiety i myślą: jak mam mieć taki związek jak moja siostra czy matka, to ja bardzo dziękuję, nie chcę czegoś takiego. Z tej przemiany jestem bardzo zadowolony – mówi prof. Zbigniew Izdebski, seksuolog i doradca rodzinny, współautor książki "Single i singielki". – Dziś mamy coraz więcej odwagi, aby swoje oczekiwania wobec związku artykułować. Jesteśmy asertywni, nie poddajemy się presji otoczenia. Obecnie, jeżeli nie ma w naszym środowisku kogoś, kto nam odpowiada, unikamy wchodzenia w związki, w których nie chcielibyśmy być. Są tacy, którzy naciskowi ulegają, ale coraz rzadziej – dodaje prof. Izdebski. Magda, dziś 39-letnia pracownica firmy farmaceutycznej, kiedyś mierzyła swoją wartość tym, czy jest z kimś w związku, czy nie jest. Rodzina napisała jej scenariusz życiowy: zrobisz maturę, pójdziesz na studia, zaraz po nich wyjdziesz za mąż, będziesz miała dzieci i żyła spokojnie albo niespokojnie, ale z kimś u boku. Uwierzyła w ten schemat, ale on się nie realizował. Była tym sfrustrowana, szczególnie gdy dogryzał jej chrzestny: "Kiedy wesele, kiedy wychodzisz za mąż? Przecież już jesteś starą panną". Jej tata miał zwyczaj podnosić w święta talerz ze święconką, życząc: "Żebyśmy za rok spotkali się w większym gronie". Obracała to w żart, ale nie czuła się ze sobą dobrze. – Siostra mnie swatała, bo nie mogła zrozumieć, jak mogę być sama. Ona ma męża od ponad 20 lat. Wytłumaczyłam jej mój punkt widzenia, że gdybym chciała mieć tego byle jakiego faceta czy męża, to bym go miała. Nie o to mi chodzi. Wolę żyć sama, żyć na swoich zasadach, w taki sposób, w jaki chcę niż być z kimś i się męczyć. To jest dla mnie bezpieczniejsze. Staram się korzystać z życia. Nie siedzę zamknięta w domu. Chodzę na koncerty, spotykam się ze znajomymi. Jak mam ochotę, to jadę w góry. Nie jest to dla mnie problemem, że bez towarzystwa. Nauczyłam się swojej samotności. Rodzina też w końcu zaakceptowała sytuację i już nie dopytują. W lipcu tego roku badanie wśród polskich singielek przeprowadził portal randkowy Zaadoptujfaceta.pl. Według niego dla 64 procent respondentek brak mężczyzny u boku nie jest źródłem frustracji czy goryczy. 60 proc. badanych zadeklarowało, że są bardziej szczęśliwe, będąc singielkami niż w parze. Co więcej, 56 proc. Polek twierdzi, że brak zaangażowania jest ich własnym wyborem, a 44 proc. przyznaje, że jeszcze nie znalazło miłości. Pułapka singielskich przyzwyczajeń Od 11 lat, czyli od czasu rozwodu, szuka 50-letnia Ewa, jeszcze niedawno nosząca dredy, dziś krótkie blond włosy. Zaczyna dzień o czwartej rano i kończy o dwunastej w nocy. Jednym tchem wymienia swoje zadania: jest dyrektorką w szkole w Katowicach, ma sześć specjalizacji z pedagogiki, w weekendy wykłada na uczelni. Pierze, prasuje, gotuje, majsterkuje, wychowuje dwóch synów, opiekuje się sześcioma kocurami, z czego trzy są niepełnosprawne. Pomaga starszym i niewidomym. — Wybieram mężczyzn, którzy widzą moją siłę, energię i szukają podpory, a nie kobiety. Problem w tym, że ja noszę na swoich barkach naprawdę dużo. W sytuacji, gdy oczekuje się ode mnie bycia silną, aktywną i twórczą również w związku, bardzo się męczę. Też chciałabym czasem pobyć słaba, popłakać się, poprosić o radę, być wyręczona w jakiejś pracy czy obowiązkach codziennych albo zaskoczona zorganizowaniem czegoś bez mojego wkładu pracy. Ponad dwa lata temu miała wrażenie, ze wali jej się na głowę cały świat. Rok po dość burzliwym zakończeniu 3-letniego związku. Pełniąc kierowniczą funkcję w szkole, a w szkolnictwie kryzysy, strajki nauczycieli. Były mąż od roku nie płacił alimentów na obu synów. Siostra miała dość poważne problemy, wpadła w nałóg. U ojca zdiagnozowano nowotwór złośliwy prostaty. – Gdziekolwiek się nie obróciłam, w jakiejkolwiek sferze, wszędzie oczekiwano ode mnie pomocy i ratunku. Myślałam, że tego nie przetrwam. Wracałam do domu wieczorem, cicho jak makiem zasiał. Do dyspozycji miałam poduszkę i bek w nią, mimo że otaczam się gronem przyjaciół. Przetrwała i zastanawia się: – W tym roku skończyłam 50 lat. Gdy patrzę w przyszłość, a nie będzie to przyszłość młodej kobiety, tylko dojrzałej, powoli przekwitającej, nie wiem, czy będę w stanie z kimś zbudować wspólne życie, choć jakaś część mnie do tego tęskni. Gdy byłam młodsza, wydawało się to łatwiejsze i nawet brałam pod uwagę ponowne zamążpójście. – Bycie samemu wkłada nas w pułapkę – dodaje Ewa. – Żyje się pod swoje dyktando, ma się swoje przyzwyczajenia. Im dłużej, tym bardziej nasze przyzwyczajenia się utrwalają. Trudniej wtedy zafunkcjonować u boku drugiego człowieka, który ma własne naleciałości. Powstaje dylemat: na ile mam prawo, szanując swoją indywidualność, oczekiwać od drugiej połówki, że będzie w stanie do mnie się dopasować? Trudne pytanie. Szukanie igły w stogu siana Singielki żyją w pojedynkę, ale nie mieszkają oddzielnie, tylko z rodzicami, z rodzeństwem, z innymi członkami rodziny albo z dziećmi (tylko jedna piąta nie dzieli z nikim lokum). Ponad połowa regularnie współżyje, raczej z jednym stałym, znanym wcześniej partnerem, nie będąc z nim w związku miłosnym. Ciągle natomiast w kontekście uprawiania seksu bez miłości samotne kobiety oceniane są stereotypowo – jako rozwiązłe albo nieatrakcyjne – w przeciwieństwie do prowadzących bujne życie erotyczne "playboyów". Stereotyp dotyczy także samego słowa singielka, które określa kobietę żyjącą w pojedynkę. – Pod tym hasłem wiele osób umieszcza: mieszkająca w metropolii samotna, zamożna i wykształcona, bizneswoman na stanowisku. Zapomina się o kobietach z mniejszych miejscowości, ze wsi, utożsamiających się ze staropanieństwem i o tym, że singielstwo to na ogół stan przejściowy. Według badań profesora Izdebskiego jedna trzecia albo nawet jedna czwarta wybiera życie w pojedynkę na danym etapie życia ze względu na karierę zawodową, naukową, wyjazd zagraniczny albo po to, żeby pełniej korzystać z uroków życia bez ograniczeń. Singielki potencjalnych partnerów szukają głównie w Internecie, na portalach randkowych, na czatach i w dedykowanych grupach w mediach społecznościowych. Z łowów nie są zadowolone. Mariola przyznaje mi, że w Internecie, podobnie jak w realu, spotyka tam samych zaburzonych mężczyzn, którzy albo mają dużo problemów ze sobą, są w związkach i/lub szukają niezobowiązujących przygód. – Nawet się z tym nie kryją, że chcą funu i seksu – narzeka. – Znalezienie tam partnera to jak szukanie igły w stogu siana. Gdzieś pewnie jest, ale gdzie? Trzeba dużo czasu, żeby przejść przez ten chłam, który zalewa portale i grupy randkowe. Magda na ostatniej randce umówionej przez Internet była 5 lat temu, wyniosła złe doświadczenia. Ona ma poglądy centrowe, a chłopak okazał się radykalnym pisowcem, antysemitą, źle nastawionym do muzułmanów, do uchodźców. – Mówił o nich z taką pogardą w głosie, że po dziesięciu minutach powiedziałam mu, żebyśmy nie marnowali czasu. Stwierdziłam, że randki z mężczyznami poznanymi w sieci są kompletnie nie dla mnie. Od tamtej pory z nikim się nie umówiłam, ale wpływ na to miało moje ogólne rozczarowanie mężczyznami. Przeżyłam kiedyś duże rozczarowanie miłosne i choć jestem silniejsza, po terapii, to podświadomie obawiam się powtórki. Według prof. Izdebskiego plusem portali randkowych jest to, że można wpisać konkretne oczekiwania dotyczące wieku, wagi, wyglądu, preferencji seksualnych, upodobań, hobby, wykształcenia i wiele innych. Określić jasno potencjalnym kandydatom, czego się chce. Dzięki temu łatwiej się dopasować. Jednak później powinno się iść na pewne kompromisy i z tym wielu singli i wiele singielek ma problem. Nie potrafią być elastyczni. Bywa, że ludzie zakochują się wbrew swoim wcześniejszym preferencjom. To nie był ideał tej kobiety, ale cechy osobowościowe czy sytuacja była tak sprzyjająca, że wydarzyło się zakochanie. W życiu wszystko się może zdarzyć. Dwa zbiory rozłączne – Singielki szukają kogoś o podobnym systemie wartości, wizji i stylu życia, niekoniecznie z tym samym wykształceniem. Można mieć podstawowe, ale być znawcą w jakiejś dziedzinie. Można skończyć jedynie podstawówkę i być charyzmatycznym i atrakcyjnym społecznie dla innych. Wszystko zależy od naszej inwencji i pomysłu na siebie. Można nie mieć formalnego wykształcenia, ale być w czymś dobrym, kreatywnym. Paulina Młynarska, Beata Pawlikowska czy Robert Gawliński to tylko niektórzy. Iza chciałaby, żeby jej partner był dojrzały, odpowiedzialny. Już nie jest dziewczynką, która potrzebuje miłosnej rozrywki czy chwilowych uciech. – Tak, skoki hormonów są fajne. Dopływ dopaminy, serotoniny, endorfin wspaniale robią człowiekowi. Ale trzeba umieć odnaleźć się na tym codziennym poziomie: porozmawiać, zaplanować przyszłość i dotrzeć do naszych najgłębszych warstw miłości i bliskości. Wolę czuć i być niż mieć. Nie po to zrezygnowałam z pracy w korporacji, wróciłam do swoich dawnych pasji, założyłam fundację, żeby znowu wchodzić w jakieś sztuczne życiowe konstelacje. Gdy pytam ją, o ewentualne oczekiwania, przywołuje cytat z "Małego księcia" – "najważniejsze niewidoczne dla oczu". – Miłość do dzieci, do zwierząt, do przyrody, szacunek do słabszych, otwartość. Zawsze takie miałam wartości. Nigdy nie myślałam, że ważne jest to, co materialne. Jednak… potrzebuję kogoś, z kim będę mogła porozmawiać, a to się często wiąże z wykształceniem. Ci wykształceni z kolei często mają pieniądze, potrafią być odpowiedzialni i zaradni. To nie jest kwestia oczekiwań, ale dopasowania. Ja nie będę miała o czym rozmawiać z rolnikiem, nie dam rady się z nimi porozumieć, mimo że jednym z moich marzeń jest założenie agroturystyki. Ja mogę z nim przeżyć wspaniałą erotyczną przygodę, ale to się nie uda na dłużej. A jaki na dłużej? – Uduchowiony, z podobną wrażliwością, tak co wie i czuje po prostu. Najważniejsze, aby przytulił w najtrudniejszych momentach, mówiąc: kocham cię, jestem z tobą, damy razem radę. Nie można ciągle udawać twardej. Takiego, przy którym można by być sobą. Życie nie wygląda jak na Instagramie. Będę czasami chora i smutna, będę mieć nieufarbowane włosy. Bywam też zazdrosna. Jak chyba każda kobieta — miewam emocjonalne huśtawki. I mój partner powinien to rozumieć. Oczekiwania Magdy? Nie czeka na księcia z bajki ani przystojniaka z amerykańskiej komedii romantycznej, jest realistką. – Uważam się za bardzo normalną, poukładaną osobę. Mam swoje wartości, którymi się kieruję. Jedną z nich jest poczucie humoru. Bardzo pomaga w rozwiązywaniu problemów. Liczy się też zaradność życiowa, zaangażowanie w sprawy domowe. Chciałabym mieć partnera, z którym razem mogę tworzyć to gospodarstwo domowe. Nie wyobrażam sobie utrzymywania mężczyzny albo tradycyjnego związku, w którym ja siedzę w domu z dziećmi, gotuję obiady, a mężczyzna zarabia, po czym przychodzi z pracy i staje się panem kanapy. Tak samo nie widzę opcji, że mężczyzna mi usługuje. Chciałabym partnerskiej relacji i wiem, że jest możliwe, widzę je u w związkach moich znajomych. Prawie 60 proc. singli według badań profesora Izdebskiego jako przyczynę samotności podaje brak odpowiedniego partnera. Szukają nieosiągalnego ideału? Nie zawsze niepowodzenie w poszukiwaniach bierze się z naszych wyobrażeń o doskonałym partnerze. Czasem wynika z przyczyn obiektywnych. Połowa singielek ma wykształcenie co najmniej średnie, często wyższe. Z kolei co drugi samotny mężczyzna skończył szkołę zawodową lub gimnazjum. Jeśli interesują się polityką, różnią ich poglądy, szczególnie wśród tych najmłodszych 18-24 (największa grupa singli). Z sondażu przeprowadzonego przez Kantar przed ostatnimi wyborami parlamentarnymi wynikało, że niemal jedna trzecia mężczyzn w wieku 18-34 najchętniej zagłosowałaby na Konfederację, ewentualnie na Prawo i Sprawiedliwość. Młode kobiety z kolei wybrałyby Wiosnę, na drugim miejscu Koalicję Obywatelską. Nic dziwnego, że singlom i singielkom, trudno się spotkać w jednym punkcie, ich statusy się rozmijają jak dwa puzzle, które nie są w stanie się złączyć, bo nie ma punktów stycznych. Magda liczy się z tym, że może nigdy nie stworzyć związku. Powoli porzuca swoje marzenia o macierzyństwie. Nie rozpacza z tego powodu. – Zmieniłam swoje podejście do życia i w 90 procentach mojego czasu jestem szczęśliwa. Myślę: co ma być, to będzie. Są gorsze momenty, czasami czuję się pozostawiona sama sobie, jest mi przykro, uronię łezkę. Nigdy jednak nie pomyślałam, że lepszy ktokolwiek niż samotność.