Западные туристические платформы продают экскурсии в оккупированный Азербайджан как культурное наследие

«Ապառաժ». AAA — Trip Canvas (Ամերիկյան ավտոմոբիլային ասոցիացիա) — նույնական «Karabakh: Shusha–Khankendi Tour» շրջագայությունը հասանելի է նաև AAA-ի զբոսաշրջային հարթակում՝ aaa.com/tripcanvas-ում, որը նույնպես գործում է Travel Curious-ի տեխնոլոգիական հարթակի միջոցով։ Եվրոպական ընկերությունների շարքում նշվում են՝ GetYourGuide (Բեռլին, Գերմանիա) — ամենամեծ ծավալով ներկայացված հարթակն է։ Այստեղ առկա են բազմաթիվ մեկօրյա և երկօրյա առաջարկներ՝ «Բաքվից՝ Շուշա, Խանքենդի և Ղարաբաղի տեսարժան վայրեր», «Խանքենդի և Շուշի․ մեկօրյա շրջագայություն», ինչպես նաև Շուշի–Աղդամ–Խանքենդի երկօրյա երթուղի և այլ տարբերակներ։ Դրանցից մի քանիսը ներկայացված են «Republic of Artsakh» տեղադրության նշումով, որն այժմ օգտագործվում է օկուպացված տարածքներում զբոսաշրջային շրջագայություններ վաճառելու համար։ [ Civitatis (Մադրիդ, Իսպանիա) — վաճառում է «Ղարաբաղ մեկօրյա ուղևորություն Բաքվից» ծրագիրը, որն անցնում է օկուպացված Ստեփանակերտով (Ղարաբաղի համալսարան, խորհրդարանի շենք) և Շուշիով։ Նկարագրության մեջ խոսվում է երեք տասնամյակ տևած «լռության» և «վերակառուցման ոգու» մասին։ [8] Կարդացեք նաև Travel Curious (Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն) — B2B զբոսաշրջային տեխնոլոգիական օպերատորն է և շրջագայությունների հարթակը, որի միջոցով գործում են Marriott-ի և AAA-ի զբոսաշրջային առաջարկների հարթակները։ Այսպիսով, վերը նշված «ամերիկյան» երկու հարթակները, ըստ էության, ամերիկյան սպառողական բրենդներ են, որոնք վաճառում են լոնդոնյան ընկերության զբոսաշրջային առաջարկները։ [5] NomadMania (Միացյալ Թագավորություն, հիմնադիր՝ Հարրի Միցիդիս, բրիտանացի՝ հունական ծագմամբ) — իրեն ներկայացնում է որպես «աշխարհի ամենամեծ մրցակցային զբոսաշրջային համայնք» և բազմիցս կազմակերպել է խմբային այցելություններ օկուպացված Ստեփանակերտ, Շուշի և Ֆիզուլի։ Ադրբեջանի պետական լրատվամիջոցները դրանք ներկայացրել են որպես «մութ զբոսաշրջություն» (dark tourism)։ Սա բաց հարթակ չէ, այլ անդամակցության վրա հիմնված ակումբ, սակայն շարունակում է մնալ արևմտյան երկրում գործող կազմակերպիչ, որը նման ուղևորություններ է կազմակերպում։ [9] Ճշգրտության համար ստուգվել են նաև հետևյալ հարթակները, որոնք այս ուսումնասիրության պահին առաջարկում էին ընդհանուր զբոսաշրջային ծրագրեր դեպի Բաքու, սակայն Շուշի/Խանքենդի (Արցախ) ուղղությամբ առանձին շրջագայություն չէին ներկայացնում․ TourRadar (Վիեննա/Տորոնտո) Klook (Հոնկոնգ) KKday (Թայբեյ) Marriott Bonvoy Tours & Activities (Մերիլենդ)՝ 2026 թվականի հուլիսի վերջի դրությամբ։ 2023 թվականի սեպտեմբերին՝ ինն ամիս տևած շրջափակումից հետո, որի հետևանքով Արցախում սննդի, վառելիքի և դեղորայքի հասանելիությունը կտրուկ սահմանափակվել էր, Ադրբեջանը օրերի ընթացքում բռնի տեղահանեց ավելի քան 120,000 բնիկ հայերի։ Միջազգային քրեական դատարանի նախկին դատախազների կողմից այդ հեռացումն արժանացել է ցեղասպանության գնահատականի։ Հայ գերիները, այդ թվում՝ Արցախի նախկին ղեկավարները, շարունակում են պահվել Բաքվում։ Առնվազն 80 մարդ բռնի անհետացել է, իսկ ավելի քան 200-ը շարունակում են համարվել անհետ կորած՝ առանց պատշաճ քննության։ Ադրբեջանը Ստեփանակերտը վերանվանել է «Խանքենդի», Շուշին՝ «Շուշա», իսկ Մարտակերտը՝ «Աղդերե» և համակարգված կերպով ոչնչացրել ու շարունակում է ոչնչացնել հայկական սրբավայրերն ու մշակութային ժառանգության հուշարձանները։ Ադրբեջանի իշխանությունները հայտարարել են, որ շուրջ 14 միլիարդ դոլար են հատկացրել այսպես կոչված «Մեծ վերադարձ» ծրագրին, որն իրականում ներկայացվում է որպես Արցախի բնիկ հայերի ցեղասպանության հետևանքների ամրագրում։ Հենց այս պատմությունն ու իրականությունն են զբոսաշրջային ամրագրման հարթակները փաթեթավորում որպես ժառանգություն, մշակույթ և «վերածնունդ»։ Նյութն ամբողջությամբ՝ այստեղ: