Анкара-Измир: за 14 лет построен лишь четверть пути, а завершение проекта перенесено на 2028 год

2012’de başlayan Ankara– İzmir Hızlı Tren Projesi’nde yıllar geçti, İzmir hâlâ treni bekliyor. Resmî hedef 2028’i gösterirken, bugüne kadarki gerçekleşme oranı akıllara tek soruyu getiriyor: 14 yılda yüzde 24’e gelen hat, kalan sürede nasıl tamamlanacak? AKARYAKIT zamlanıyor, otoyol ve köprü ücretleri cep yakıyor. Uçak bileti deseniz özellikle bayramlarda ve tatil dönemlerinde aile bütçesini zorluyor. Sonuç? İnsanlar uzak şehirlerdeki çocuklarına, torunlarına, anne-babalarına gitmenin hesabını yaparken artık kilometreyi değil, ceplerindeki parayı düşünüyor. Peki daha ucuz, güvenli ve konforlu ulaşım mümkün mü? Elbette mümkün. Adı da demiryolu. Devlet isterse demiryollarıyla milyonlarca insanı çok daha ekonomik koşullarda birbirine kavuşturabilir. Ama bunun için önce demiryoluna gerçekten öncelik vermek, ardından da Türkiye'nin demiryolu ağını büyütmek gerekiyor. Bir de bu hatları hızlı tren kalitesine çıkarabilirsek... İşte o zaman tadından yenmez. Hatta “kaymaklı ekmek kadayıfı” gibi olur! KABAK TATLISI DEĞİL, NEDEN KAYMAKLI EKMEK KADAYIFI? Şimdi, “Nereden çıktı bu kaymaklı ekmek kadayıfı?” diyeceksiniz. Anlatayım. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun açıkladığı son hedefe göre Ankara–İzmir Hızlı Tren Hattı'nın Polatlı–Afyonkarahisar kesiminin 2027'de, hattın tamamının ise 2028'de bitirilmesi hedefleniyor. Bakanlığın önceki açıklamalarında ise projenin tamamı için 2027 tarihi verilmişti. Yani takvim bir kez daha değişmiş görünüyor. Bakanlığın güncel açıklamasındaki hedef artık 2028. Eeee... Hızlı trenle Afyon'a kadar gidip de o meşhur Afyon kaymağından yemeden dönmek gerçekten ayıp olur. Ama Afyon'u duyunca benim aklıma kaymaktan önce başka bir şey geldi: Ankara–İzmir Hızlı Tren Hattı ne zaman bitecek? Biraz araştırınca önüme öyle rakamlar çıktı ki kaymağı unuttum, hesap makinesine sarıldım. 2012'DE BAŞLADI, TAKVİM 2026'YI GÖSTERİYOR Ankara–İzmir Yüksek Hızlı Tren Projesi'nin temeli 2012 yılında atıldı. Aradan yaklaşık 14 yıl geçti. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın 2025 Yılı Faaliyet Raporu'nda Ankara–İzmir Hızlı Tren Projesi'nin kalan altyapı, üstyapı ve elektromekanik işlerinde 2025 sonu itibarıyla yüzde 23 gerçekleşme sağlandığı belirtiliyor. Bakanlığın açıkladığı verilere göre proje Polatlı'dan itibaren yaklaşık 505 kilometrelik yeni hattı kapsıyor. Ankara–İzmir arasındaki toplam YHT güzergâhı ise mevcut Ankara–Polatlı kesimiyle birlikte 624 kilometre olacak. Tren yolculuğunun 14 saatten yaklaşık 3 saat 30 dakikaya düşmesi hedefleniyor. Yani proje bittiğinde gerçekten büyük bir ulaşım devrimi yaşanacak. Sorun şu: Ne zaman bitecek? HESAP MAKİNESİNİ ÖNÜME KOYDUM Düz mantıkla hesaplayalım. Yaklaşık 14 yılda projenin dörtte biri civarında ilerleme sağlanmış durumda. Yıllık ortalama ilerleme kabaca yüzde 1,7 civarında kabul edilirse, geriye kalan yaklaşık yüzde 76'lık bölümün aynı tarihsel ortalamayla tamamlanması 40 yılı aşkın süre gerektiriyor. Takvim bizi yaklaşık 2070 yılına götürüyor. Şimdi hemen altını kalın çizgiyle çizelim: Ben Ankara–İzmir Hızlı Treni 2070 yılında bitecek demiyorum. Bu bir mühendislik bitiş hesabı da değil. Çünkü inşaat projelerinde ilerleme doğrusal olmaz. Tüneller, viyadükler, kamulaştırmalar ve altyapı tamamlandıktan sonra üstyapı çok daha hızlı ilerleyebilir. Finansman ve yüklenici kapasitesi de yapım hızını tamamen değiştirebilir. Ben yalnızca bugüne kadarki ortalama gerçekleşme hızını cetvelle geleceğe uzattığımızda ortaya çıkan absürt tabloyu gösteriyorum. Ve tam da bu nedenle soruyorum: 14 yılda yaklaşık dörtte biri tamamlanan proje, kalan kısa sürede nasıl bitirilecek? BİR ZAMANLAR 2027 İDİ, ŞİMDİ 2028 Asıl üzerinde durulması gereken nokta da burada. Ulaştırma Bakanlığı 2023 yılında projenin bir bölümünü 2026'da, tamamını 2027'de bitirmeyi hedeflediğini açıklıyordu. Daha sonra yine Bakanlık kaynaklarında “2027 yılında projeyi bitirerek hizmete açacağız” açıklaması yayımlandı. Şimdi ise hedef değişmiş durumda: Polatlı–Afyon 2027, tüm Ankara–İzmir hattı 2028. O halde gazetecinin görevi alkışlamak ya da peşinen eleştirmek değil, soru sormaktır: 2028 hedefinin iş programı nedir? Bugün hangi kesimde altyapı tamamlandı? Kaç kilometrede ray döşendi? Kaç tünel tamamen açıldı? Kaç viyadük bitti? Elektromekanik sistemlerin gerçekleşme oranı nedir? Ve en önemlisi: İzmir'e ilk hızlı tren hangi gün gelecek? BAKAN'IN RAKAMLARI UMUT VERİYOR AMA İZMİR BEKLİYOR Hakkını da teslim edelim. Türkiye hızlı tren konusunda önemli mesafe aldı. Bakanlık verilerine göre hızlı tren hat uzunluğu 2025 sonunda 2 bin 251 kilometreye ulaştı. Bakan Uraloğlu ayrıca 2028'e kadar doğrudan hızlı tren bağlantısına sahip il sayısını 11'den 27'ye çıkarmayı hedeflediklerini söylüyor. Bunlar önemli yatırımlar. Ama İzmir'in Ankara'ya hızlı trenle bağlanması da yıllardır beklenen dev bir proje. Üstelik mesele yalnızca İzmir değil. Afyonkarahisar, Uşak ve Manisa da bu hattı bekliyor. Bakanlığın hesabına göre hat tamamlandığında Ankara, Afyonkarahisar, Uşak, Manisa ve İzmir'deki yaklaşık 11,5 milyon vatandaş hızlı tren imkanından doğrudan yararlanabilecek. Dolayısıyla bu artık sadece bir ulaşım yatırımı değil. Ekonomi meselesi. Turizm meselesi. Çevre meselesi. Ve en önemlisi, vatandaşın cebinin meselesi. SAYIN BAKAN, KAYMAK BENDEN! Ben 70'i aştım. Doğrusunu söylemek gerekirse 2012'de başlayan Ankara–İzmir Hızlı Tren Projesi'nin takvimini gördükçe insan ister istemez kendi takvimine de bakıyor. Onun için Sayın Bakan Abdulkadir Uraloğlu'na buradan küçük bir teklifim var: Siz bu hattı açıklanan hedef doğrultusunda tamamlayın. Ankara'dan hızlı trene binelim. Afyon'da kısa bir mola verelim. Kaymaklı ekmek kadayıfını da beraber yiyelim. Kaymak benden! Yeter ki İzmir, hızlı treni daha fazla beklemesin.