Как расшифровать код на баллоне с газом: инструкция по проверке срока годности

हा कोड न तपासल्यास कालबाह्य झालेल्या सिलिंडरमुळे गॅस गळती किंवा मोठ्या अपघातांचा धोका उद्भवू शकतो. इंडियन ऑईल आणि सुरक्षा मानकांच्या हवाल्यानुसार, सिलिंडरवरील हा 'टेक कोड' डिकोड करण्याची सोपी पद्धत खालीलप्रमाणे आहे. सिलिंडरवर कुठे असतो हा सुरक्षितता कोड? सिलिंडरच्या वरच्या बाजूला, जिथे आपण रेग्युलेटर लावतो, तिथे मजबूत लोखंडाच्या तीन उभ्या पट्ट्या (Collars/Shroud) असतात. या तीन पट्ट्यांपैकी एका पट्टीच्या आतील बाजूला पांढऱ्या रंगाने ठळक अक्षरात एक कोड लिहिलेला असतो (उदा. A-27, B-28, C-29 किंवा D-30). हाच तो कोड आहे जो सिलिंडर कधीपर्यंत वापरणे सुरक्षित आहे हे सांगतो. 'A, B, C, D' चा नेमका तांत्रिक अर्थ काय? - पेट्रोलियम कंपन्यांनी (Indane, Bharat Gas, HP) संपूर्ण वर्षाच्या 12 महिन्यांना 4 वेगवेगळ्या त्रैमासिकात (Quarters) विभागले आहे. - 'A' अक्षर (जानेवारी ते मार्च): जर कोडची सुरुवात 'A' ने होत असेल, तर तो सिलिंडर संबंधित वर्षाच्या पहिल्या तिमाहीत म्हणजेच मार्च महिन्यापर्यंत वैध असतो. - 'B' अक्षर (एप्रिल ते जून): 'B' अक्षराचा अर्थ असा की, तो सिलिंडर जून महिन्यापर्यंत सुरक्षिततेच्या चाचणीसाठी पाठवणे आवश्यक आहे. - 'C' अक्षर (जुलै ते सप्टेंबर): 'C' चा कोड सप्टेंबरच्या अखेरची मुदत दर्शवतो. - 'D' अक्षर (ऑक्टोबर ते डिसेंबर): 'D' चा कोड वर्षाच्या शेवटच्या तिमाहीची म्हणजेच डिसेंबर महिन्याची मुदत दर्शवतो. (REF.) अक्षरापुढील अंकांचा अर्थ अक्षराच्या अगदी पुढे असलेले दोन अंक हे वर्ष दर्शवतात. उदाहरणार्थ, जर तुमच्या सिलिंडरवर B-26 लिहिले असेल, तर याचा अर्थ हा सिलिंडर जून 2026 पर्यंत वैध आहे. जर त्यावर A-25 लिहिले असेल, तर त्याची मुदत मार्च 2025 मध्येच संपली आहे आणि असा सिलिंडर वापरणे अत्यंत धोकादायक ठरू शकते. का केली जाते ही चाचणी? भारतात LPG सिलिंडर हे कमी कार्बन असलेल्या विशेष स्टीलपासून (BIS 3196 मानकांनुसार) बनवले जातात. साधारणपणे एका सिलिंडरचे आयुष्य 15 वर्ष असते. या सेवाकाळात दर 5 वर्षांनी त्याची हायड्रो आणि न्यूमॅटिक चाचणी केली जाते. गॅसचा प्रचंड दाब सहन करण्याची सिलिंडरची क्षमता संपली आहे का, हे याद्वारे तपासले जाते आणि जे सिलिंडर निकामी ठरतात ते नष्ट केले जातात. (REF.) गॅस डिलिव्हरी बॉय कडून सिलिंडर स्वीकारताना नेहमी हा कोड नक्की तपासा. जर तुमच्या घरी आलेला सिलिंडर चालू वर्षाच्या मागे गेलेला (Expired) असेल, तर तो घेण्यास नकार द्या आणि त्वरित गॅस एजन्सीशी संपर्क साधून बदलून घ्या.