Исследование в Калифорнии выявило, что женщины-социологи получают на 23% меньше мужчин

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Proceedings of the National Academy of Sciences เชื่อมข้อมูลเงินเดือนจริงของอาจารย์สังคมศาสตร์ในระบบมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย 10 วิทยาเขต ปี 2014-2021 กับข้อมูลผลงานตีพิมพ์และการอ้างอิงจาก Scopus พบอาจารย์หญิงได้ค่าจ้างน้อยกว่าชาย 23% เมื่อคุมตัวแปรสาขาวิชา วิทยาเขต และรุ่นเข้าทำงาน ช่องว่างลดเหลือ 4.3% แต่เพิ่มตัวแปรตำแหน่งและการตีพิมพ์ผลงานวิชาการแล้วช่องว่างแทบไม่ลด แต่กระนั้นไม่เกิดทุกสาขา บางสาขาไม่มีช่องว่างแม้มีหญิงน้อยกว่าชายมาก - งานวิจัยในวารสาร Proceedings of the National Academy of Sciences (ก.ค. 2026) เชื่อมข้อมูลเงินเดือนอาจารย์สังคมศาสตร์ในระบบมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย 10 วิทยาเขต ปี 2014-2021 กับผลงานตีพิมพ์และการอ้างอิงจาก Scopus พบอาจารย์หญิงได้ค่าจ้างดิบน้อยกว่าชาย 23% เมื่อคุมสาขาวิชา วิทยาเขต และรุ่นเข้าทำงาน ช่องว่างลดเหลือ 4.3% - เมื่อเพิ่มตัวแปรตำแหน่งวิชาการ ผลงานตีพิมพ์ และการอ้างอิงเข้าแบบจำลอง ช่องว่างค่าจ้างแทบไม่ลด พบ 17% ของช่องว่างที่อธิบายไม่ได้ พบทั้งผู้ช่วยศาสตราจารย์และศาสตราจารย์เต็มตำแหน่ง ตีพิมพ์งานวิจัยเพิ่มขึ้นก็ไม่ช่วยลดช่องว่าง - ช่องว่างไม่เกิดทุกสาขา บริหารธุรกิจและมานุษยวิทยาสูงสุดราว 7% เศรษฐศาสตร์กลับเอื้อหญิงเล็กน้อย แม้สัดส่วนหญิงต่ำกว่า 20% ใกล้กันทั้งสองสาขา อาจเกี่ยวกับการกระจุกในสาขาย่อยค่าจ้างสูงและตลาดรวมศูนย์มีมาตรฐานชัดเจนกว่า แม้เปิดเผยเงินเดือนสาธารณะ ยังไม่พอขจัดช่องว่าง งานวิจัยยังไม่วัดค่าตอบแทนอื่น งานวิจัยชิ้นหนึ่งที่ตีพิมพ์ในวารสาร Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) เมื่อช่วงเดือนกรกฎาคม 2026 นำโดยอาเยเลต กนีซี (Ayelet Gneezy) จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ซานดิเอโก ตรวจสอบช่องว่างค่าจ้างระหว่างเพศในกลุ่มอาจารย์สาขาสังคมศาสตร์ทั่วระบบมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย (University of California: UC) ซึ่งมี 10 วิทยาเขต ทีมวิจัยเชื่อมข้อมูลเงินเดือนของอาจารย์ระหว่างปี 2014 ถึง 2021 เข้ากับข้อมูลบรรณมิติ (bibliometric data) จากฐานข้อมูล Scopus ที่บันทึกจำนวนผลงานตีพิมพ์และจำนวนการถูกอ้างอิงของอาจารย์แต่ละคน ครอบคลุม 5 สาขาหลัก ได้แก่ มานุษยวิทยา บริหารธุรกิจ เศรษฐศาสตร์ รัฐศาสตร์ สังคมวิทยา และกลุ่มสาขาสังคมศาสตร์ขนาดเล็กอื่น ๆ หลังผ่านขั้นตอนจับคู่ข้อมูลและคัดกรองแล้ว กลุ่มตัวอย่างสุดท้ายที่มีข้อมูลครบทุกด้านมีอาจารย์คณะบริหารธุรกิจ 317 คน และอาจารย์สาขาสังคมศาสตร์ 1,084 คน จุดตั้งต้นที่ทำให้ช่องว่างที่ไม่ลดลง ค่าจ้างดิบเฉลี่ยของอาจารย์หญิงต่ำกว่าอาจารย์ชาย 23% เมื่อยังไม่ได้คุมตัวแปรใด ทีมวิจัยจึงค่อย ๆ เพิ่มตัวแปรควบคุมทีละชุดเพื่อดูว่าช่องว่างนี้ลดลงมากน้อยเพียงใด เมื่อคุมตัวแปรสาขาวิชาเพียงอย่างเดียว ช่องว่างลดลงเหลือ 12.4% เมื่อเพิ่มตัวแปรวิทยาเขตและปีที่เริ่มต้นอาชีพเข้าไปด้วย ช่องว่างลดลงอีกเหลือ 4.3% ค่า R2 ของแบบจำลองซึ่งบอกว่าตัวแปรควบคุมอธิบายความแตกต่างของค่าจ้างได้มากน้อยเพียงใด เพิ่มขึ้นจาก 0.034 เป็น 0.478 ในขั้นตอนนี้ หลังจากนั้นทีมวิจัยเพิ่มตัวแปรตำแหน่งวิชาการ จำนวนผลงานตีพิมพ์ และจำนวนการถูกอ้างอิงเข้าไปในแบบจำลอง ตัวแปรเหล่านี้ทำให้ค่า R2 เพิ่มขึ้นต่อเนื่องจนถึง 0.599 ซึ่งหมายความว่าแบบจำลองอธิบายความแตกต่างของค่าจ้างในภาพรวมได้ดีขึ้นมาก แต่ค่าสัมประสิทธิ์ของตัวแปรเพศแทบไม่เปลี่ยนแปลง ช่องว่างค่าจ้างยังอยู่ที่ราว 4% แม้จะคุมทั้งตำแหน่งวิชาการและผลงานวิจัยแล้ว ทีมวิจัยใช้วิธีวิเคราะห์ที่เรียกว่า Kitagawa-Blinder-Oaxaca decomposition ซึ่งแยกส่วนของช่องว่างค่าจ้างที่อธิบายได้ด้วยปัจจัยที่วัดได้ ออกจากส่วนที่อธิบายไม่ได้ ผลลัพธ์ระบุว่า 17% ของช่องว่างค่าจ้างดิบทั้งหมดอธิบายไม่ได้ด้วยปัจจัยใดในแบบจำลอง และช่องว่างนี้พบทั้งในกลุ่มอาจารย์ระดับผู้ช่วยศาสตราจารย์และศาสตราจารย์เต็มตำแหน่ง ทีมวิจัยยังทดสอบความคงทนของผลลัพธ์ด้วยหลายวิธี เช่น ตรวจสอบว่ามีการออกจากกลุ่มตัวอย่างแตกต่างกันตามเพศหรือไม่ ทดสอบผลเมื่อสมมติให้ผู้ที่ออกจากกลุ่มตัวอย่างมีค่าจ้างสูงหรือต่ำที่สุดในกลุ่มเพศเดียวกัน และทดสอบเมื่อจำกัดกลุ่มตัวอย่างเฉพาะรุ่นอาจารย์ที่เข้าทำงานในช่วงหลัง ผลลัพธ์จากทุกวิธีใกล้เคียงกับผลหลัก ผลงานตีพิมพ์ต่างกัน แต่การอ้างอิงไม่ต่าง นอกจากค่าจ้าง ทีมวิจัยยังตรวจสอบว่าอาจารย์หญิงและชายมีผลงานวิจัยต่างกันหรือไม่ โดยไม่คุมตัวแปรใด อาจารย์หญิงมีจำนวนผลงานตีพิมพ์เฉลี่ยน้อยกว่าอาจารย์ชายราว 9 ชิ้น เมื่อคุมตัวแปรปี สาขาวิชา วิทยาเขต รุ่นการเข้าทำงาน และตำแหน่งวิชาการแล้ว ช่องว่างลดลงเหลือราว 6 ชิ้น และในแบบจำลองที่คุมตัวแปรครบทุกตัว ช่องว่างยังอยู่ที่ราว 5.5 ชิ้น การวิเคราะห์แบบ Kitagawa-Blinder-Oaxaca พบว่า 60% ของช่องว่างด้านผลงานตีพิมพ์นี้อธิบายไม่ได้ด้วยปัจจัยที่วัดได้ ในทางกลับกัน เมื่อวัดด้วยจำนวนการถูกอ้างอิงผลงาน แม้ข้อมูลดิบจะแสดงช่องว่างระหว่างเพศเช่นกัน แต่เมื่อคุมตัวแปรครบทุกตัวแล้ว ช่องว่างด้านการอ้างอิงหายไปทั้งหมด ทีมวิจัยระบุว่าไม่พบหลักฐานว่าผลงานของอาจารย์หญิงถูกอ้างอิงน้อยกว่าอาจารย์ชายเมื่อเทียบในกลุ่มที่มีอายุงานและปริมาณผลงานใกล้เคียงกัน ผลลัพธ์นี้ชี้ว่าความแตกต่างเรื่องผลงานตีพิมพ์ไม่ได้มาจากคุณภาพงานวิจัยที่ต่างกัน และปริมาณผลงานตีพิมพ์ก็ไม่ใช่ปัจจัยหลักที่อธิบายช่องว่างค่าจ้างได้ เนื่องจากช่องว่างค่าจ้างยังคงอยู่แม้จะคุมตัวแปรผลงานตีพิมพ์และการอ้างอิงแล้ว บางสาขามีช่องว่าง บางสาขาไม่มี เมื่อแยกวิเคราะห์ตามสาขาวิชา ทีมวิจัยพบว่าช่องว่างค่าจ้างไม่ได้เกิดขึ้นทุกสาขา สาขาบริหารธุรกิจและมานุษยวิทยามีช่องว่างค่าจ้างสูงสุดที่ราว 7% หลังคุมตัวแปรครบทุกตัว สาขาสังคมวิทยาก็มีช่องว่างในทิศทางเดียวกัน ส่วนสาขาเศรษฐศาสตร์กลับพบช่องว่างขนาดเล็กที่เอื้อต่อผู้หญิงเล็กน้อย ขณะที่สาขารัฐศาสตร์และกลุ่มสาขาขนาดเล็กอื่น ๆ ไม่พบความแตกต่างที่มีนัยสำคัญทางสถิติ ตัวเลขนี้ไม่สอดคล้องกับสัดส่วนอาจารย์หญิงในแต่ละสาขา สาขามานุษยวิทยามีสัดส่วนอาจารย์หญิงและชายใกล้เคียงกันในกลุ่มตัวอย่าง แต่อาจารย์หญิงในสาขานี้ได้ค่าจ้างเพียงราว 93 เซนต์ต่อทุก 1 ดอลลาร์ที่อาจารย์ชายได้รับ ส่วนสาขาเศรษฐศาสตร์ซึ่งมีสัดส่วนอาจารย์หญิงต่ำกว่า 20% กลับไม่พบช่องว่างค่าจ้างเลย สาขาบริหารธุรกิจก็มีสัดส่วนอาจารย์หญิงต่ำกว่า 20% ใกล้เคียงกับเศรษฐศาสตร์ แต่มีช่องว่างค่าจ้างสูงสุดในกลุ่มที่ศึกษา ทีมวิจัยระบุว่าสัดส่วนอาจารย์หญิงที่มากขึ้นในสาขาหนึ่งไม่ได้เป็นเงื่อนไขที่ทำให้ค่าจ้างเท่าเทียมกันเสมอไป ทีมวิจัยเสนอคำอธิบายที่เป็นไปได้หลายข้อสำหรับความแตกต่างระหว่างสาขา ในสาขาบริหารธุรกิจ ช่องว่างส่วนหนึ่งอาจมาจากการที่อาจารย์ชายกระจุกตัวอยู่ในสาขาย่อยที่มีค่าจ้างสูงกว่า เช่น การเงิน ในสาขาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา ผลงานวิชาการจำนวนมากอยู่ในรูปแบบหนังสือและเอกสารวิชาการที่ไม่ได้ตีพิมพ์ในวารสารที่มีระบบจัดอันดับชัดเจน ทำให้การประเมินคุณภาพผลงานมีดุลยพินิจเข้ามาเกี่ยวข้องมากกว่า ส่วนสาขาเศรษฐศาสตร์และรัฐศาสตร์มีตลาดแรงงานที่รวมศูนย์และมีมาตรฐานชัดเจนกว่า มีจุดอ้างอิงด้านค่าจ้างที่ชัดเจน ทีมวิจัยระบุว่าลักษณะนี้อาจช่วยจำกัดการตั้งค่าจ้างตามดุลยพินิจส่วนบุคคล และอธิบายได้ว่าเหตุใดช่องว่างค่าจ้างในสาขาเหล่านี้จึงเล็กกว่าหรือไม่มีเลย ตลอดช่วงเวลาที่ศึกษา แม้ระบบของมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียเปิดเผยข้อมูลเงินเดือนของอาจารย์ต่อสาธารณะ ทีมวิจัยระบุว่าผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าการเปิดเผยข้อมูลเงินเดือนอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะขจัดช่องว่างค่าจ้างระหว่างเพศ ทีมวิจัยยังระบุข้อจำกัดของงานวิจัยนี้ว่า ข้อมูลที่ใช้ครอบคลุมเฉพาะค่าจ้างที่เป็นตัวเงิน ไม่ได้วัดค่าตอบแทนรูปแบบอื่นที่อาจแตกต่างกันตามเพศ เช่น ภาระงานสอนหรือภาระงานบริการที่ลดลง หากปัจจัยเหล่านี้เอื้อประโยชน์แก่อาจารย์ชายมากกว่า ตัวเลขช่องว่างค่าจ้างที่พบในการศึกษานี้อาจต่ำกว่าช่องว่างค่าตอบแทนโดยรวมที่เกิดขึ้นจริง.