Бывший директор VBOK Аннетке Такке нашла счастье в одиночестве и работе на передовой

Voormalig VBOK-directeur Annetje Takke: Ik vind het heerlijk om niet getrouwd te zijn Van gebeuzel over bijzaken moet Annetje Takke niets hebben. De voormalig VBOK-directeur heeft een afkeer van tijdverspilling en is kritisch, niet in de laatste plaats op zichzelf. „God is eindeloos goed; ik voel me vaak maar een prutschristen.” Wie op internet zoekt naar Annetje Takke (54) moet zich met weinig tevredenstellen. De schaarse foto’s die van de voormalig VBOK-directeur te vinden zijn, zijn inmiddels bijna twintig jaar oud. Ze zit niet op Facebook, X of LinkedIn. In mei 2014 verscheen haar laatste column in het Reformatorisch Dagblad. Sindsdien is het online stil rond Takke. En dat vindt ze heerlijk, vertelt ze in het Alrijne Ziekenhuis in Leiderdorp, gestoken in een mantelpakje. Ze heeft om acht uur haar vaste rondje over haar afdelingen al gehad. Zo proeft ze de sfeer en weet ze vaak al wat er speelt voordat ze het in de rapportage leest, vertelt ze even later. Nadat ze koffie heeft gehaald op de spoedeisendehulpafdeling, gaat ze met stevige pas voor naar haar werkkamer, op de gang van de poli wondzorg. Niet in het „gouden laantje” waar de andere vier managers zorg en bedrijfsvoering en de raad van bestuur zitten, maar op de werkvloer. Toen ze aangesteld werd, wilden de chirurgen dat daar haar werkplek zou zijn, vertelt Takke. „Dat vind ik nog altijd een verstandige afweging.” Al bijna negentien jaar werkt Takke in het Alrijne, veel langer dan ze het ooit bij een andere baan uithield. Al na een paar weken in het ziekenhuis wist ze dat dit het werk was dat ze altijd had gewild. En zo denkt ze er nog steeds over. Ze stuurt de afdelingen spoedeisende hulp, intensive care, chirurgie, cardiologie, neurologie, neurochirurgie, orthopedie en sportgeneeskunde aan en heeft vijftien afdelingsmanagers en honderden mensen onder zich werken. Ook is ze de crisismanager van het ziekenhuis. Achter haar bureau hangen spreuken als: ”Integriteit is het goede doen, ook als niemand kijkt” en: ”Als de schoen wringt, dan hebben we het erover!” naast de franciscaanse zegenbede. Takke mag snel door de ziekenhuisgangen lopen, praten doet ze juist langzaam. Bedachtzaam. Soms met lange pauzes. De vingertoppen zo nu en dan tegen elkaar gedrukt, of op het bureau trommelend. Tegen dit interview zei u niet direct ja, maar ging u eerst te rade bij bekenden van u. Waarom? „Mijn eerste impuls bij een interviewaanvraag is om gewoon nee te zeggen. Want: waarom zou ik het doen? Wat draagt het bij? Er zijn al zoveel meningen, hoe zinvol is het als ik de mijne daar nog bijvoeg? Dat soort vragen gaan dan door mijn hoofd. Bovendien ben ik meer van de een-op-eenontmoetingen dan van het eenrichtingsverkeer. Daarom zul je me ook niet snel zien in een demonstratie. En zo’n interview is natuurlijk behoorlijk zendend, één kant op. Maar je belde precies op het moment dat ik een oud-collega verwachtte, iemand aan wie ik leiding heb gegeven en die nog eens wilde afspreken. Hij kwam net na ons telefoontje binnen. Hij vertelde me zijn levensverhaal en zei iets over de rol die ik heb mogen spelen, waar hij positief op terugkijkt. Door dat gesprek was ik in een bepaalde gemoedsgesteldheid, waardoor ik toch ging denken: hé, waarom krijg ik juist nu die vraag voor een interview? Mag ik dit zomaar terzijde schuiven? Is het misschien nuttig? Ik ging er meer voor openstaan.” U bent meer dan tien jaar volledig uit de spotlights geweest. Hoe is het nu met u? „Heel goed. Ik ben erachter gekomen dat het leven buiten de spotlights me prima bevalt. Ik ben geen mens die ervan geniet om in de belangstelling te staan. Laat mij maar bezig zijn op de achtergrond.” Als directeur van de VBOK was u juist het uithangbord van de vereniging. Paste die functie u wel? „Nou, ik ben geen verkoper. Ik ben liever bezig met de inhoud dan met hoe je die verpakt. Gelukkig had ik bij de VBOK een woordvoerder die de media te woord stond. Tegelijkertijd representeer je natuurlijk als directeur wel de organisatie naar buiten. Dat is je rol, en dat heb ik ook met veel plezier gedaan. De VBOK is een prachtige organisatie en de idealist in mij heeft zich daar zeer thuis gevoeld. Er werkten gedreven en bewogen mensen en we hebben best veel bereikt. We hebben zelfs nog mogen meeschrijven aan een paragraafje in de regeringsverklaring, toen de ChristenUnie in het kabinet kwam.” Waarom vertrok u na vijfenhalf jaar? „De ziekenhuiswereld trok en het ging goed met de VBOK als organisatie. Daardoor had ik het gevoel dat ik het kon loslaten.” Hoe kijkt u naar de huidige ontwikkelingen in het abortusdebat? „Eerder dit jaar werd er bericht over een proef met late abortussen in ziekenhuizen. Dat vind ik afschuwelijk. Je hoeft geen christen te zijn om hier je bedenkingen bij te hebben. Laatst had ik het hierover met een collega. Artsen en verpleegkundigen zijn opgeleid om mensen beter te maken. Als hier een kind veel te vroeg wordt geboren, gaat iedereen rennen. Iedereen staat klaar om zo’n kind in leven te houden. En nu moet je zo’n kind laten overlijden. Echt vreselijk.” U vertelde eerder dat u niet veel hebt met demonstraties. Wat vindt u van de Mars voor het Leven? „Je zult mij er niet aantreffen. Misschien is het goed voor bepaalde mensen. Je zet een statement neer. Maar zo’n mars is niet mijn communicatiemiddel. Ik mis daar de ontmoeting. Want weet je nu echt wat er omgaat in de mensen langs wie je marcheert? Zie je het eventuele verdriet dat iemand heeft, omdat ze wellicht ooit zelf een abortus heeft ondergaan?” Een bekende typeerde u als iemand die niet van de uitspattingen en excessen is. Herkent u zich daarin? „Ja, zeker. Ik kan vooral heel erg genieten van de huis-tuin-en-keukendingen. Al ben ik helemaal geen keukenprinses. Maar ik ben inderdaad niet zo van de grote evenementen of feesten. Ik vind het gewoon heerlijk om rustig thuis te zijn.” Takke laat een filmpje zien op haar mobiel. Een merel zit op haar voet. „Kijk, dit vind ik leuk: ik maak in mijn tuin een merel tam. En die is dan ook zodanig tam dat hij gewoon bij me komt zitten als ik buiten zit. Eerst gaf ik hem rozijntjes, later kwam hij vanzelf naar me toe. Weet je, ik heb het natuurlijk ontzettend goed als mens hier in Nederland. Overvloed aan voedsel, kleding en onderdak. En niet te vergeten familie, vrienden, een kerkelijke gemeente waar ik heel dankbaar voor ben, pastorale zorg die je krijgt als het nodig is. Dan denk ik vaak: dat is niet normaal, als je om je heen kijkt. Pas zocht ik het nog op; ik geloof dat meer dan 120 miljoen mensen op de vlucht zijn. Al die dingen die ik net noemde, zijn er voor hen niet. Ik kan erg genieten en heel dankbaar zijn voor alles wat ik krijg.” U bent ongetrouwd. Is dat een gemis in uw leven? „Ik gebruik graag de term vrijgezel en ik vind het heerlijk om niet getrouwd te zijn. Ik voel me heel vaak heel gelukkig. Dat woord vrij in vrijgezel bevalt me uitstekend. Bovendien is een gezel iemand die de meesterproef nog niet heeft afgelegd. Dat vind ik een mooie gedachte. Vrij en levenslang leerling. Als je het mij veertig jaar geleden gevraagd zou hebben, dan zouden een man en heel veel kinderen mijn ideaalbeeld zijn geweest. Maar het leven liep anders. Ik heb weleens een relatie gehad, maar nooit ja gezegd. Ik heb trouwens ook nooit het idee gehad dat ik per se getrouwd wilde zijn. Een huwelijk moet wel meerwaarde hebben. Dat bedoel ik overigens niet zo materialistisch als het misschien klinkt. Weet je, ik ga in mijn werk heel veel met mensen om. Soms heb ik op een dag twaalf overleggen achter elkaar, een-op-een of met een groep mensen. Dan vind ik het heerlijk om ’s avonds thuis te komen in een leeg huis, waar niemand een beroep op me doet of vindt dat ik sociaal moet zijn. Ik vind Deuteronomium 2:7 zo mooi: „Want de HEERE uw God heeft u gezegend in al het werk uwer hand; Hij kent uw wandelen door deze zo grote woestijn; deze veertig jaren is de HEERE uw God met u geweest, geen ding heeft u ontbroken.” En zo is het.” Takke is even stil. „En zo is het. Geen ding heeft me ontbroken.” Wat betekent het geloof voor u? „Ik vind dat God ontzettend veel geduld met mij heeft. Hij overlaadt me met gunstbewijzen. Terwijl ik het zo vaak weer zit te verprutsen. Dan denk ik: hoe is het mogelijk dat Hij het steeds weer volhoudt met me? Wat ik ook heel bijzonder vind, is dat God gebruik van ons wil maken. Hij kan de hemel en de aarde scheppen, dus kan Hij ook een beker water geven aan iemand die dorst heeft. Maar nee, Hij wil dat jij en ik dat doen. Dat is een enorme eer. Iemand die zichzelf een beetje heeft leren kennen, weet wel dat er het een en ander aan schort. Maar God kent ons nog veel beter. Hij weet dat er niet een beetje aan schort, maar dat er alles aan schort. Toch mag ik iedere zondag weer in de kerk zitten. Het eerste wat de dominee zegt, namens God, is: „Genade zij u, en vrede.” Hoe kan het? Als ik daarover nadenk, vraag ik me soms af waar we ons in onze gezindte nu allemaal druk over zitten te maken. Soms gaat het om de meest bizarre futiliteiten. De wereld staat in brand, letterlijk, en waar besteden wij onze kostbare tijd aan?” Hebt u voorbeelden van die futiliteiten? „Neem de pagina’s die in het RD worden volgeschreven over kerkelijke geschillen. Ik zou het graag zo zien: schrijf in een klein artikeltje in een hoekje van de krant: „Mannenbroeders niet bereid liever ongelijk te lijden. Seculiere vrouw wordt gevraagd om uitspraak te doen.” Punt. Zo’n klein stukje. En dan eventueel in het hoofdredactioneel commentaar nog een oproep tot gebed. Want deze broeders gaan hier de mist in, maar iedereen begaat eigen misstappen. Ook de eindeloze tijd die we besteden aan de hele discussie over de Statenvertaling vind ik beschamend. Binnenkort hebben we denk ik een stuk of vijf verschillende edities naast elkaar. De ene nog zuiverder dan de andere. In ons minilandje. Terwijl er ook volken zijn die nog helemaal geen Bijbel hebben in hun eigen taal. En perfectie ten koste van de eenheid, klopt dat nu wel? Is dat streven naar perfectie ten diepste niet een ontkenning van onze val? Want in de Bijbel staat dat ons inzicht beperkt is en dat zelfs onze beste werken nog met zonden zijn bevlekt. We zijn in onze gezindte soms ook gewoon een beetje eenzijdig in het uitlichten van onderwerpen. Over homoseksualiteit lees je regelmatig. Er worden memo’s en beleidsstukken geschreven over hoe we daar als christenen mee moeten omgaan. Terwijl de Bijbel er maar een handjevol teksten aan wijdt. Over matigheid staat juist heel veel in de Bijbel. Maar we maken geen beleidsmemo’s voor mensen met een BMI van boven de 25, of voor mensen die rondrijden in een auto van een ton. Wat mij betreft mogen we ook met pastorale bewogenheid schrijven voor mensen die niet met heel veel ongezonde kilocalorieën samen kunnen zijn in een ruimte, of voor mensen die er moeite mee hebben om een showroom van een autodealer voorbij te lopen. Want zij laten zien dat ze de oproep tot matigheid aan hun laars lappen. Ik vraag me af: hoe komt het dat we zoveel tijd besteden aan dingen die naar mijn idee niet echt bijdragen? Zijn we er nu echt van overtuigd dat een iets zuiverdere Statenvertaling de kans vergroot dat een mens van baan wisselt, van de brede naar de smalle weg? Of kunnen we beter onze tijd besteden door naast mensen te gaan zitten die het moeilijk hebben, mensen bij wie je het verdriet in de ogen leest? Jezus is er heel duidelijk over. Hij heeft het niet over: Hebben we de protocollen op orde? Hebben we precies de zuivere leer op alle onderdelen te pakken? Nee, Hij vraagt: Heb je gevangenen bezocht? Heb je een glas water gegeven?” Op uw werk weet iedereen dat u christen bent, vertelde uw leidinggevende. Hoe geeft u dat vorm? „Ik probeer mensen recht te doen, betrouwbaar te zijn en eerlijk. Tegelijk zijn andere collega’s, niet-christenen, dat ook. Verder vind ik het ook belangrijk om mijn verantwoordelijkheid te nemen. Niet weg te kijken. En gewoon hard te werken. Dat komt ten goede aan het ziekenhuis en uiteindelijk aan de patiënt. Ik doe mijn werk trouwens ook met heel veel plezier. En ik vind het bijzonder dat ik hier mijn bijdrage mag leveren. Een kleine medearbeider mag zijn.” U schijnt heel eerlijk te zijn en er geen moeite mee te hebben om scherpe kritiek te krijgen en te geven. Kan feedback ook te direct zijn? „Ik kan inderdaad best scherp zijn, bijvoorbeeld als ik het idee heb dat iemand zijn verantwoordelijkheid niet neemt, of zichzelf bevoordeelt ten koste van een ander of ten koste van het bedrijf. Maar ik heb het niet altijd bij het rechte eind en ken niet altijd het hele verhaal. Pas kwam er een afdelingsmanager naar me toe. In een vergadering had ze iets ingebracht, waar ik op reageerde op een manier waar zij zich onprettig bij voelde. Ik vind het mooi dat ze dan na afloop van het overleg naar me toe komt. Mijn feedback kan zeker te direct zijn. Ik doe heel erg mijn best om dat te verbeteren, maar ik moet zeggen dat dat maar mondjesmaat lukt.” Het blijft even stil. De seconden tikken weg. Geraakt gaat Takke verder. „God is zo eindeloos goed. Ik wil graag licht verspreiden zoals Hij het waard is, zodat mensen die Hem nog niet kennen, Hém gaan zoeken. En dan vraag ik mezelf af: wat doe ik nu met mijn scherpe kritiek? Wat is dat voor een licht? Ik denk weleens: als ik al licht verspreid, dan lijkt het wel een discolicht. Het is niet mooi, het is ook niet erg rustgevend. Terwijl ik zo graag een leesbare brief van Christus wil zijn. Dus dat vind ik moeilijk. Ik voel me vaak maar een prutschristen.” In uw columns in het RD schreef u meer dan eens over de uit de pas lopende zorgkosten. Bent u vooral hoopvol of vooral bezorgd over de toekomst van de zorg in Nederland? „In de basis ben ik hoopvol, omdat ik als christen hoop op God en de Toekomst met een hoofdletter T. Wel is het zeer de vraag of we de kwaliteit en toegankelijkheid van zorg, zoals we die in Nederland hebben, in de toekomst kunnen behouden. Er zijn jonge mensen tekort en de vraag naar zorg stijgt. In de bijna negentien jaar dat ik nu in het ziekenhuis werk, zijn de ontwikkelingen in de zorg doorgegaan. Er kan steeds meer, maar niet alles moet wat kan. Ik denk dat het zeker voor reformatorische mensen goed is om na te denken over de vraag: tot hoever wil je gaan? Denk aan een kankermedicijn waar iemand doodziek van wordt en dat hooguit drie maanden levensverlenging oplevert. We moeten zelf meer verantwoordelijkheid nemen. Ga niet onnodig naar de huisarts, maar kijk eerst op thuisarts.nl. Ook ben ik een warm voorstander van mantelzorg. Ben je met meerdere kinderen, draag dan zorg voor je vader of moeder die in het ziekenhuis ligt. Een vertrouwd iemand bij zich hebben is voor de patiënt vaak goed, en ook mooi voor de familie.” Uw vader overleed vijf jaar geleden. Wat betekende hij voor u? „Van een vader heb je er maar één, in menselijk opzicht. Je ouders zijn er, als het goed is, onvoorwaardelijk voor je. Je bent er altijd welkom. Ik had een goede band met mijn vader. In zijn laatste week zijn we als broers en zussen in blokken van vier uur onafgebroken bij hem geweest. Dat was heel mooi, al kon hij nauwelijks meer spreken. Ook als ik in stilte bij hem zat, voelde ik de verbondenheid. Na zijn overlijden voelde het alsof een deel van mijn wortels was weggeslagen.” U was erbij toen hij stierf. Hoe was dat? „Heel bijzonder. Het voelt alsof de tijd en de eeuwigheid elkaar even raken. Ik kan je met woorden niet zeggen hoe dat is.” U schreef eens in een column hoe moeilijk het kan zijn om Gods vaderlijke voorzienigheid te ervaren in je eigen leven. Hebt u ook zulke periodes gehad? „In het voorbeeld dat ik aanhaalde, zag ik juist Gods zorg. Ik had iets gekocht wat niet in mijn auto paste. Twee jongens boden toen spontaan aan om het voor mij naar huis te brengen in hun auto. Zoals ik net al zei: het heeft me nooit aan iets ontbroken. Tegelijk betekent dat niet dat je nooit iets meemaakt. Soms kan het heel erg duister zijn. Toch zou ik tegen iedereen willen zeggen: „Houd moed en heb grote verwachtingen van God. Hij maakt nooit beschaamd en wil ook in tegenslag nabij zijn.” Mattheüs 11:28-30 vind ik een heel mooie tekst. Ik heb hem op mijn iPad staan. „Kom naar Mij toe, allen die vermoeid en belast zijn, en Ik zal u rust geven. Neem Mijn juk op u, en leer van Mij dat Ik zachtmoedig ben en nederig van hart; en u zult rust vinden voor uw ziel; want Mijn juk is zacht en Mijn last is licht.” Als ik weer eens moe word van mezelf of van anderen, dan kijk ik daarnaar. Er zitten zulke mooie lessen in. Enerzijds dat Jezus de zwaarste last draagt. Daarnaast hoorde ik van een predikant een mooie uitleg. Een jonge os werd in een juk ingespannen met een ervaren os, die koers en tempo bepaalde. De bokkensprongen van de jonge os beschadigden de schouders van de ervaren os. Zo vangt Hij de klappen van mijn bokkensprongen op, mijn leven lang.” Vond u dit artikel nuttig? Gerelateerd nieuws - Meer over - RDMagazine - Beste van RD - Het Gesprek