Экс-пастор предупреждает об опасности сектантства и возвышения личности над Христом

Predikant op een voetstuk haalt eer van Christus naar zichzelf toe Door toenemend individualisme wordt de aantrekkingskracht van sekten steeds gevaarlijker, zo heb ik de laatste tijd op verschillende manieren ervaren. Graag wil ik waarschuwen tegen een verleiding die ordelijk kerkelijk leven afbreekt. De verleiding waarmee ik geconfronteerd werd, betrof het werk van ds. J.P. Paauwe. Bekend is dat Jan Siebelink in zijn boek ”Knielen op een bed violen” een karikatuur van hem heeft getekend. Maar een poging om hem positiever te tekenen, mag niet voorbijgaan aan de ernstige dwaling van zijn onkerkelijke leven. Wie als bruidswerver van Christus Zijn bruid meer aan zichzelf dan aan Hem verbindt, pleegt een ergerlijke vorm van overspel Ds. Paauwe is in 1914 geschorst en afgezet, omdat hij geen vrijzinnige leden wilde inschrijven in zijn gemeente in Bennekom. We kunnen begrip opbrengen voor zijn afkeer van de ruimte die de Nederlandse Hervormde Kerk eiste voor onrechtzinnigheid. Anderen voor en na hem hebben zich daar ook tegen verzet. Maar dit mag er niet toe leiden dat je breekt met alle kerkelijke leven en voor jezelf gaat beginnen. Paauwe onderwierp zich niet aan zijn afzetting en zijn hoorders raadde hij aan na zijn dood niet naar een kerk te gaan, maar thuis een preek van hem te lezen. Dit resulteerde in huisgroepen zonder prediking, sacramenten en kerkelijke tucht, geheel in strijd met onze belijdenis. Daarin staat: „Wij geloven, aangezien deze heilige vergadering is een verzameling dergenen die zalig worden, en dat buiten haar geen zaligheid is, dat niemand, van wat staat of kwaliteit hij zij, zich behoort op zichzelven te houden, om op zijn eigen persoon te staan; maar dat zij allen schuldig zijn zichzelven daarbij te voegen en daarmede te verenigen” (NGB art. 28). Leerverschillen Ds. Paauwe wilde Schriftuurlijk preken in de lijn van de Reformatie, de Dordtse Synode en ”oude schrijvers” van de Nadere Reformatie. Hij bleef zichzelf zien als predikant in de Nederlandse Hervormde Kerk, maar dan wel de kerk van vóór 1816, toen ze een nieuwe bestuursvorm met leervrijheid kreeg. Maar door je los te maken van het kerkelijk leven en op jezelf te gaan staan, verval je in een ernstige dwaling. Paauweanen verkeren in sektarisch vaarwater en missen zicht op de artikelen 27-29 van de NGB De predikant waarschuwde tegen kerkelijke gezindten en riep zijn volgelingen op zich na zijn dood nergens bij aan te sluiten, maar te volharden in een leven zonder sacramenten, zonder kerkelijke tucht en zonder publieke prediking van Gods Woord. Men moest dus thuis maar preken van hem lezen. Zo kwamen er ”thuislezers”, omdat er in de kerk geen goede Woordbediening meer zou zijn. Maar dit is in strijd met de belofte van Christus aan Zijn Kerk in Mattheüs 28:20: „En zie, Ik ben met ulieden al de dagen, tot de voleinding der wereld.” Paauwe sprak ook over „belangrijke verschillen in de leer van het geloof en de orde des heils met andere kerkelijke gezindten”. Hij stelde de wedergeboorte gelijk met de rechtvaardigmaking, waarbij hij het begin van het geestelijk leven verbond aan de verzekering van je overgang in Christus. Hij dacht dat „een uitverkoren mens in een punt des tijds door het geloof in Christus gerechtvaardigd en wedergeboren wordt”. Hij zag geen geestelijk leven voordat men de verzekering van het geloof deelachtig geworden was. Je moest het begin van je geestelijk leven kunnen aanwijzen. Zo sloot hij wel diegenen buiten Gods genadewerk die Christus in de bergrede zalig spreekt (Mattheüs 5:1-12). Een goede bestudering van Paauwes preken zou nuttig zijn om aan het licht te brengen waar zijn opvattingen afwijken van onze belijdenis. Wellicht stof voor een promotieonderzoek? Eenzaam leven Paauwe straalde door zijn persoonlijkheid gezag uit; hij maakte indruk in zijn omgeving en kon het moeilijk verdragen als iemand tegen hem inging. Hij zei dat hij nooit geprobeerd had mensen aan zich te binden, maar men kon door zijn geestelijke overmacht toch moeilijk van zijn invloed loskomen. Hij zocht geen binding met anderen, maar ging graag zijn eigen weg. Een eenzaam leven had zijn voorkeur. Laat niemand zich zelfvoldaan of zelfgenoegzaam profileren als de laatste getrouwe van Gods dienaren Onder het mom bijzonder rechtzinnig te zijn, kreeg ds. Paauwe, als weleer Jean de Labadie, heel wat mensen achter zich; ze werden ten diepste meer aan hem verbonden dan aan Christus. Wie als bruidswerver van Christus Zijn bruid meer aan zichzelf dan aan Hem verbindt, pleegt een ergerlijke vorm van overspel. Het is een veeg teken als een prediker zich voordoet alsof hij zo ongeveer de enige en laatste is die de waarheid in pacht heeft. Mensen als ds. G. Taverne, H.J. Verwoerd en ds. G.M. van Dieren zijn wel genoemd als mogelijke volgelingen of opvolgers. Laatstgenoemde predikant wilde op zo’n voetstuk evenwel niet staan. Wie dat wel wil, helpt mensen bij afgoderij en haalt eer van Christus naar zichzelf toe. Volgelingen Volgelingen van ds. Paauwe zijn bang voor kerkverbanden en dominees. Men leest zijn preken, maar gelukkig soms ook wel oudvaders, met name puriteinen. Van hen zouden ze kunnen leren alle genademiddelen van de kerk te gebruiken. Maar paauweanen accepteren het gemis van Woord- en sacramentsbediening. Kinderen blijven ongedoopt. Kerkelijke huwelijksbevestiging ontbreekt, alsook ambtelijke zorg. Men neemt genoegen met het thuis een preek lezen of luisteren naar een bandopname van Paauwe. Men verkeert in sektarisch vaarwater en mist zicht op de artikelen 27-29 van de NGB. Paauwes bijzondere accenten bezorgden hem bijzondere volgelingen. We moeten niet proberen om zuiverder te willen zijn dan onze belijdenis, maar moeten ons in ootmoed laten leiden door de Heilige Geest, die niet ons, maar Christus verheerlijkt. Wie Paauwes preken beluistert (meer dan 200 zijn er via internet te beluisteren; https://www.dspaauweaudio.nl/preken.php) hoort de accenten die hem bijzonder maakten. Onbelijnd Sommigen waarderen de kortheid, kracht en radicaliteit van Paauwes spreekwijzen; ze zeggen het ergens anders zelden zo te lezen. Mijn ervaring is anders. Net als anderen vind ik hem breedsprakig en onbelijnd. Wie zijn preken leest, kan hem niet op één lijn met Luther, Van der Groe of Kohlbrugge stellen. Ongetwijfeld heeft Paauwe ook goede dingen gezegd. Dat deed Jean de Labadie ook wel. Maar zijn overaccentueren van bepaalde dingen en zijn excentrieke uitspraken moeten ons niet verleiden. Een predikant op een voetstuk plaatsen is nooit goed. Laat niemand zich zelfvoldaan of zelfgenoegzaam profileren als de laatste getrouwe van Gods dienaren. Hoogmoed verwekt verdeeldheid, terwijl ootmoed, liefde en trouw samenbinden. We moeten die predikers in ere houden die niet zichzelf, maar Gods Woord hooghouden. De auteur is emeritus predikant in de Gereformeerde Gemeenten. Vond u dit artikel nuttig? Gerelateerd nieuws - Meer over - Kerkelijke eenheid