CDA превратилось в универсальную партию, отказавшись от религиозной идентичности

Na de PvdA is in feite nu ook het CDA een doorbraakpartij Per 1 juli is de Partij van de Arbeid opgeheven. Daar zullen weinig lezers van het RD over treuren. Het was wel een partij die tachtig jaar een stempel gezet heeft op de Nederlandse politiek. Een socialistische partij, die een vergaande overheidsbemoeiing met de economie bepleitte. De PvdA was tevens de partij van de doorbraak: progressieve christenen en niet-christenen zouden zich in die partij inzetten voor een beter Nederland. De verzuiling moest doorbroken worden. Christelijke partijen dienden nergens toe. De verzuiling moest doorbroken worden, christelijke partijen dienden nergens toe Nu telde de Sociaal-Democratische Arbeiders Partij, de voorloper van de PvdA, ook wel christenen in haar gelederen. Maar dat waren bijna altijd vrijzinnigen. Voor hen was de afstand tot de onkerkelijken niet zo groot. Voor orthodoxe christenen lag dat anders. De eerste twintig jaar van haar bestaan slaagde de PvdA er maar beperkt in om de christelijke kiezer te bereiken. Alleen onder de midden-orthodoxe hervormden vond ze ingang. De top van de Nederlandse Hervormde Kerk was duidelijk PvdA-gezind. Daarentegen wezen rooms-katholieken, gereformeerden en orthodoxe hervormden de doorbraak af. Voor hen was de kloof destijds te groot. Inmiddels zijn de verhoudingen volstrekt veranderd. Vanaf de jaren zestig werd de doorbraak een groot succes, al profiteerde de PvdA daar na 2000 niet meer van. De grote confessionele partijen van vroeger leden niet alleen forse verliezen door de massale ontkerkelijking, maar ook doordat een aanzienlijk deel van het overgebleven kerkvolk qua maatschappelijke en politieke opvattingen niet veel meer verschilde van de seculiere bevolking. Uiteraard verdwijnt dan ook de behoefte aan een christelijke partij. Bij het CDA hebben ze dat inmiddels goed door, zo blijkt uit het jongste nummer van het blad Christen Democratische Verkenningen. Het CDA moet, aldus de hoofdredacteur, niet meer met een confessioneel-religieuze identiteit worden geassocieerd. Volgens Tijs van den Brink – voorheen tv-presentator bij de EO, thans CDA-Kamerlid – is uit een religieuze overtuiging geen gezamenlijke politieke identiteit meer te halen. We moeten dan ook constateren dat het CDA in feite een doorbraakpartij geworden is, zoals de PvdA vanaf het begin wilde zijn. Vandaar dat ook onkerkelijken, moslims en hindoes het CDA kunnen vertegenwoordigen. Bij de laatste verkiezingen herstelde het CDA zich weer van de dreun die de partij in 2023 had opgelopen. Verdere groei is wellicht mogelijk. Maar dan niet omdat veel kiezers zich aangesproken voelen door specifiek christelijke programmapunten van de partij, maar omdat die daar nauwelijks nog te vinden zijn. Nu zullen (lang) niet alle programmapunten van een christelijke partij een sterke relatie hebben met de principiële identiteit van de partij. Maar voor een aantal wezenlijke punten moet dat toch wel zo zijn, anders verliest de partij haar reden van bestaan. Dat geldt uiteraard ook voor de ChristenUnie en niet minder voor de SGP. ”Opstaan voor het goede” was de titel van het jongste verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Daarbij ging het om „voor elkaar zorgen, kwetsbaren beschermen en met lef keuzes maken voor de toekomst”. Dat klinkt goed. Wie zou daar tegen kunnen zijn? Maar heb je daar echt een christelijke partij voor nodig? Een halve eeuw geleden stond bij de voorlopers van de ChristenUnie, de RPF en het GPV, de specifiek christelijke identiteit toch meer op de voorgrond. Daar is duidelijk het een en ander van verloren gegaan. Is dat ook niet een van de verklaringen voor de recente terugloop van de partij? De auteur is oud-hoofdredacteur van het Reformatorisch Dagblad.